Linux ทำงานบนเทอร์มินัลให้เร็วขึ้น
คนที่ใช้ Linux คล่องไม่ได้พิมพ์เร็วกว่าคนอื่น — เขาพิมพ์ น้อยกว่า ด้วย keybindings, ทางลัดประวัติ, และเครื่องมือที่ดีกว่า บทนี้รวมเทคนิคที่จะประหยัดเวลาคุณทุกวัน
readline keybindings — แก้บรรทัดคำสั่งเร็ว
bash ใช้ไลบรารี readline คีย์เหล่านี้ใช้ได้ในทุก prompt (และในหลายโปรแกรมที่ใช้ readline เช่น python, psql)
เคลื่อนที่
| คีย์ | ทำอะไร |
|---|---|
Ctrl+A | ไปต้นบรรทัด |
Ctrl+E | ไปท้ายบรรทัด |
Alt+F | ไปข้างหน้า 1 คำ |
Alt+B | ถอยหลัง 1 คำ |
Ctrl+XX | สลับระหว่างตำแหน่งปัจจุบันกับต้นบรรทัด |
ลบ / แก้
| คีย์ | ทำอะไร |
|---|---|
Ctrl+U | ลบตั้งแต่เคอร์เซอร์ถึงต้นบรรทัด |
Ctrl+K | ลบตั้งแต่เคอร์เซอร์ถึงท้ายบรรทัด |
Ctrl+W | ลบ 1 คำก่อนเคอร์เซอร์ |
Alt+D | ลบ 1 คำหลังเคอร์เซอร์ |
Ctrl+Y | วางสิ่งที่เพิ่งลบ (yank) |
Ctrl+_ | undo |
Ctrl+L | ล้างจอ (คงบรรทัดที่พิมพ์อยู่) |
ตัวอย่างที่ใช้บ่อย: พิมพ์คำสั่งยาวผิด → Ctrl+U ลบทั้งบรรทัดในทีเดียว; ลืม sudo → Ctrl+A ไปต้นบรรทัด พิมพ์ sudo
ค้นประวัติ: Ctrl+R
# กด Ctrl+R แล้วพิมพ์บางส่วนของคำสั่งเก่า
(reverse-i-search)`rsync': rsync -avz --delete ./ web:/var/www/- พิมพ์ต่อ = ค้นแคบลง
Ctrl+Rอีกครั้ง = ผลก่อนหน้าEnter= รัน,→หรือCtrl+E= แก้ก่อนรัน,Ctrl+C= ยกเลิก
ทางลัดประวัติ (history expansion)
| ลัด | ขยายเป็น |
|---|---|
!! | คำสั่งล่าสุดทั้งบรรทัด |
!$ | argument สุดท้ายของคำสั่งล่าสุด |
!^ | argument แรกของคำสั่งล่าสุด |
!* | argument ทั้งหมดของคำสั่งล่าสุด |
!abc | คำสั่งล่าสุดที่ขึ้นต้นด้วย abc |
!abc:p | แสดง (ไม่รัน) คำสั่งล่าสุดที่ขึ้นต้นด้วย abc |
^เก่า^ใหม่ | รันคำสั่งล่าสุดซ้ำ โดยแทน “เก่า” ด้วย “ใหม่” |
mkdir /var/www/newsite
cd !$ # cd /var/www/newsite
apt install htp # พิมพ์ผิด
^htp^htop # รัน: apt install htop
cat /etc/nginx/nginx.conf # permission denied
sudo !! # sudo cat /etc/nginx/nginx.conf
nano very/long/path/config.yml
git add !$ # git add very/long/path/config.ymlAlt+. (หรือ Esc แล้ว .) = แทรก argument สุดท้ายของคำสั่งก่อนหน้า กดซ้ำเพื่อไล่ย้อน — ใช้บ่อยกว่า !$ เพราะเห็นผลก่อนรัน
ตั้งค่า history ให้ดีขึ้น
เพิ่มใน ~/.bashrc
# ~/.bashrc
HISTSIZE=10000 # จำนวนบรรทัดใน memory
HISTFILESIZE=50000 # จำนวนบรรทัดในไฟล์
HISTCONTROL=ignoreboth # ไม่เก็บคำสั่งซ้ำติดกัน + คำสั่งที่ขึ้นต้นด้วยช่องว่าง
HISTTIMEFORMAT='%F %T ' # เก็บเวลาด้วย (history จะแสดงวันเวลา)
HISTIGNORE='ls:cd:pwd:exit:clear' # ไม่เก็บคำสั่งจิ๊บจ๊อย
shopt -s histappend # หลาย session เขียนต่อไฟล์เดียว ไม่ทับกัน
PROMPT_COMMAND='history -a' # เขียนลงไฟล์ทันทีทุกคำสั่ง (ไม่รอปิด shell)trick: ขึ้นต้นคำสั่งด้วยช่องว่าง = ไม่ถูกเก็บใน history (สำหรับคำสั่งที่มี token/รหัส)
cd ให้เร็วขึ้น
cd - # กลับโฟลเดอร์ก่อนหน้า
shopt -s autocd # พิมพ์ชื่อโฟลเดอร์เฉย ๆ = cd เข้าไป
shopt -s cdspell # แก้พิมพ์ผิดของ cd ให้อัตโนมัติ
CDPATH=".:~:~/projects" # cd myapp หาใน . แล้ว ~ แล้ว ~/projects
pushd /var/log # cd ไป + จำที่เดิมไว้ใน stack
popd # กลับที่เดิม
dirs -v # ดู stacktmux — session ที่ไม่หลุด
ปัญหา: SSH เข้าเซิร์ฟเวอร์ รันงานยาว เน็ตหลุด → งานตาย tmux แก้ด้วยการรัน shell ไว้ในเซิร์ฟเวอร์ที่ไม่ผูกกับการเชื่อมต่อ
sudo apt install tmux
tmux # เปิด session ใหม่
tmux new -s deploy # ตั้งชื่อ sessionคีย์ทั้งหมดขึ้นต้นด้วย prefix Ctrl+B แล้วปล่อย แล้วกดคีย์ต่อ
| หลัง Ctrl+B | ทำอะไร |
|---|---|
d | detach — ออกจาก tmux (session ยังรันอยู่) |
c | สร้าง window ใหม่ |
0–9 | สลับไป window นั้น |
n / p | window ถัดไป / ก่อนหน้า |
% | แบ่งจอแนวตั้ง (pane) |
" | แบ่งจอแนวนอน |
←↑↓→ | ย้ายระหว่าง pane |
x | ปิด pane |
[ | โหมด scroll (ลูกศร/PageUp เลื่อน, q ออก) |
# detach ด้วย Ctrl+B d แล้ว...
tmux ls # ดู session ที่มี
tmux attach -t deploy # กลับเข้า (แม้ SSH ใหม่ / วันถัดมา)
tmux kill-session -t deploy # ปิด sessionWorkflow: SSH เข้า → tmux attach || tmux → ทำงาน → เน็ตหลุดก็ไม่เป็นไร → SSH ใหม่ → tmux attach งานอยู่ครบ
(screen เป็นเครื่องมือรุ่นเก่าที่ทำคล้ายกัน แต่ tmux ดีกว่าในเกือบทุกด้าน)
เครื่องมือยุคใหม่ที่ควรติดตั้ง
sudo apt install fzf ripgrep fd-find bat| เครื่องมือ | แทน | ทำอะไรได้ดีกว่า |
|---|---|---|
| fzf | — | fuzzy finder: Ctrl+R (ค้นประวัติแบบ fuzzy), Ctrl+T (แทรกชื่อไฟล์), cd **<Tab> |
ripgrep (rg) | grep -r | เร็วกว่ามาก, ข้าม .gitignore ให้ |
fd (fdfind) | find | syntax ง่ายกว่า: fd '\.log$', เร็วกว่า, ข้าม .gitignore |
bat (batcat) | cat | syntax highlighting + เลขบรรทัด + git diff |
zoxide (z) | cd | z proj กระโดดไปโฟลเดอร์ที่เคยเข้าบ่อยที่ชื่อมี “proj” |
| eza | ls | สีดีกว่า, ไอคอน, --tree, git status |
| duf | df | ตารางสวย อ่านง่าย |
| btop | top | กราฟสวย |
หลังติดตั้ง fzf เพิ่มใน ~/.bashrc
eval "$(fzf --bash)" # เปิด Ctrl+R / Ctrl+T(บน Ubuntu ชื่อคำสั่งเป็น fdfind และ batcat เพราะชนกับแพ็กเกจอื่น ตั้ง alias: alias fd=fdfind; alias bat=batcat)
zoxide
sudo apt install zoxide
echo 'eval "$(zoxide init bash)"' >> ~/.bashrc
# ใช้: z proj (แทน cd /home/somchai/work/projects/webapp)เรื่องที่คนมักพลาด
- กด ↑ หลายสิบครั้งหาคำสั่งเก่า — ใช้
Ctrl+Rพิมพ์คำที่จำได้ - ลบทั้งบรรทัดด้วย backspace ค้าง —
Ctrl+U(ถึงต้น) หรือCtrl+K(ถึงท้าย) - พิมพ์ path ยาวซ้ำ —
!$,Alt+., หรือTabcompletion Ctrl+Sแล้วเทอร์มินัลค้าง — นั่นคือ “หยุดจอ” กดCtrl+Qปลดล็อก (ปิดพฤติกรรมนี้:stty -ixonใน.bashrc)- รันงานยาวบน SSH โดยไม่มี tmux — เน็ตหลุดงานตาย เริ่ม tmux ก่อนเสมอสำหรับงาน > 1 นาที
tmuxซ้อนtmux— เปิด tmux ในเซสชัน tmux อยู่แล้ว prefix งง; detach ก่อน (Ctrl+B d) หรือใช้Ctrl+B Ctrl+Bส่ง prefix เข้าชั้นใน- ติดตั้งเครื่องมือใหม่แล้วชื่อไม่ตรง — Ubuntu:
fd=fdfind,bat=batcatตั้ง alias HISTCONTROLไม่ตั้ง — history เต็มไปด้วยlscdซ้ำ ๆ ตั้งignoreboth+HISTIGNORE
สรุป
- readline:
Ctrl+A/E(ต้น/ท้าย),Ctrl+U/K(ลบถึงต้น/ท้าย),Ctrl+W(ลบคำ),Ctrl+R(ค้นประวัติ),Alt+.(argument สุดท้าย) - ประวัติ:
!!(คำสั่งล่าสุด),!$(arg สุดท้าย),sudo !!,^เก่า^ใหม่(แทนที่แล้วรันซ้ำ) ~/.bashrc:HISTSIZE=10000,HISTCONTROL=ignoreboth,HISTTIMEFORMAT,shopt -s histappendcd -,shopt -s autocd,pushd/popd- tmux:
tmux new -s ชื่อ→ ทำงาน →Ctrl+B d(detach) →tmux attach -t ชื่อ(กลับเข้า แม้ SSH ใหม่) — ใช้เสมอสำหรับงานยาวบน SSH - เครื่องมือยุคใหม่:
fzf(fuzzy Ctrl+R/Ctrl+T),rg(grep),fd(find),bat(cat),zoxide(z),btop
บทถัดไปเราจะปรับแต่ง shell ให้เป็นของเรา — .bashrc, prompt PS1, การย้ายไป zsh และการเก็บ dotfiles บน Git