Linux ตั้งงานอัตโนมัติด้วย cron
“สำรองฐานข้อมูลทุกคืนตี 2” “ล้างไฟล์ชั่วคราวทุกวันอาทิตย์” “เช็ก disk ทุก 15 นาที” — งานพวกนี้ไม่ควรต้องมานั่งพิมพ์เอง cron คือตัวตั้งเวลาของ Linux ที่รันคำสั่งให้ตามกำหนด
crontab คืออะไร
crontab (cron table) = ตารางงานของผู้ใช้แต่ละคน แต่ละบรรทัดบอก “เมื่อไร” และ “ทำอะไร” บริการ cron ที่รันอยู่เบื้องหลังจะเช็คทุกนาทีว่ามีงานถึงเวลาไหม
crontab -e # แก้ไข crontab ของตัวเอง (เปิด editor)
crontab -l # ดู crontab ปัจจุบัน
crontab -r # ลบ crontab ทั้งหมด ⚠️ (ระวัง! ไม่มีถาม)
sudo crontab -e -u www-data # แก้ crontab ของผู้ใช้อื่นครั้งแรกที่ crontab -e จะให้เลือก editor — เลือก nano (เลข 1 มักใช่)
ฟิลด์เวลา 5 ช่อง
┌───────── นาที (0-59)
│ ┌─────── ชั่วโมง (0-23)
│ │ ┌───── วันที่ของเดือน (1-31)
│ │ │ ┌─── เดือน (1-12)
│ │ │ │ ┌─ วันในสัปดาห์ (0-7, 0 และ 7 = อาทิตย์)
│ │ │ │ │
* * * * * คำสั่งที่จะรันอ่านตัวอย่าง
| บรรทัด | หมายถึง |
|---|---|
0 2 * * * | ทุกวัน เวลา 02:00 |
30 8 * * 1-5 | จันทร์–ศุกร์ เวลา 08:30 |
*/15 * * * * | ทุก 15 นาที |
0 */6 * * * | ทุก 6 ชั่วโมง (00:00, 06:00, 12:00, 18:00) |
0 0 1 * * | วันที่ 1 ของทุกเดือน เที่ยงคืน |
0 9 * * 1 | ทุกวันจันทร์ 09:00 |
15 3 * * 0 | ทุกวันอาทิตย์ 03:15 |
0 0 * * * | เที่ยงคืนทุกวัน |
* * * * * | ทุกนาที (ระวังใช้) |
สัญลักษณ์ในแต่ละช่อง
| สัญลักษณ์ | หมายถึง | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
* | ทุกค่า | * * * * * = ทุกนาที |
, | หลายค่า | 0 8,12,18 * * * = 08:00, 12:00, 18:00 |
- | ช่วง | 0 9-17 * * * = ทุกชั่วโมง 09:00–17:00 |
/ | ก้าว | */10 * * * * = ทุก 10 นาที |
ใช้ crontab.guru (เว็บ) แปลง cron expression เป็นภาษาคนได้ทันที มือใหม่ควรเช็คที่นั่นก่อนทุกครั้ง
ตัวย่อพิเศษ
@reboot รันครั้งเดียวตอนเครื่องบูต
@hourly = 0 * * * *
@daily = 0 0 * * * (เท่ากับ @midnight)
@weekly = 0 0 * * 0
@monthly = 0 0 1 * *
@yearly = 0 0 1 1 *@daily /home/somchai/scripts/backup.sh
@reboot /home/somchai/scripts/start-tunnel.shตัวอย่าง crontab จริง
# crontab ของ somchai — แก้ด้วย crontab -e
# ตั้ง PATH และ shell (สำคัญ! อ่านหัวข้อถัดไป)
SHELL=/bin/bash
PATH=/usr/local/bin:/usr/bin:/bin
MAILTO=""
# สำรอง projects ทุกคืนตี 2
0 2 * * * /home/somchai/scripts/backup.sh >> /home/somchai/logs/backup.log 2>&1
# ล้างไฟล์เก่าใน /tmp ทุกวันอาทิตย์ตี 3
0 3 * * 0 find /home/somchai/tmp -type f -mtime +7 -delete
# เช็ก disk ทุก 15 นาที เตือนถ้าเกิน 90%
*/15 * * * * /home/somchai/scripts/check-disk.sh
# ดึง repo ทุกชั่วโมงในเวลางาน จันทร์-ศุกร์
0 9-18 * * 1-5 cd /home/somchai/app && git pull --quietปัญหาที่ทุกคนเจอ: cron ไม่รู้จัก PATH กับตัวแปร
cron รันคำสั่งด้วย environment ที่เกือบว่างเปล่า — ไม่อ่าน ~/.bashrc, PATH มีแค่ /usr/bin:/bin, ไม่มี $HOME ที่คุณคุ้น
ผลคือ สคริปต์ที่รันมือได้ พอใส่ cron กลับพัง เพราะ
- เรียก
python3/node/dockerที่อยู่ใน/usr/local/binแล้ว “command not found” - ใช้ path แบบ relative แล้วหาไฟล์ไม่เจอ (cron เริ่มที่
$HOMEของ user) - พึ่ง alias หรือ function จาก
.bashrc
วิธีแก้
- ตั้ง
PATHที่บนสุดของ crontab
PATH=/usr/local/bin:/usr/local/sbin:/usr/sbin:/usr/bin:/sbin:/bin- ใช้ absolute path เต็ม ทั้งคำสั่งและไฟล์ในสคริปต์
# ไม่ดี
0 2 * * * backup.sh
# ดี
0 2 * * * /home/somchai/scripts/backup.sh- ในสคริปต์เอง ตั้งตัวแปรที่ต้องใช้ให้ครบ อย่าพึ่ง environment
#!/bin/bash
export PATH=/usr/local/bin:/usr/bin:/bin
cd /home/somchai/app || exit 1เก็บ log ของ cron job
โดยปริยาย output ของ cron job จะถูกส่งเป็นเมลถึง user (ซึ่งบนเครื่องส่วนใหญ่ไม่มีระบบเมล = หายไป) เก็บลงไฟล์เองดีกว่า
0 2 * * * /home/somchai/scripts/backup.sh >> /home/somchai/logs/backup.log 2>&1>> file= ต่อท้าย log (ไม่ทับ)2>&1= เก็บ error ด้วย (บทที่ 15)
ดูว่า cron พยายามรันอะไรบ้าง (ตัว cron เอง log ที่ระบบ)
grep CRON /var/log/syslog
journalctl -u cron --since today/etc/crontab และ /etc/cron.d — ระดับระบบ
ต่างจาก crontab -e ตรงที่มี ช่องเพิ่มระบุ user (ช่องที่ 6)
# /etc/cron.d/mysite (ต้องมี user ก่อนคำสั่ง)
0 3 * * * www-data /var/www/mysite/artisan schedule:runโฟลเดอร์สำเร็จรูป: ใส่สคริปต์ (executable) ในโฟลเดอร์เหล่านี้ ระบบรันให้ตามชื่อ
/etc/cron.hourly/ /etc/cron.daily/ /etc/cron.weekly/ /etc/cron.monthly/systemd timer — ทางเลือกสมัยใหม่ (แตะสั้น)
systemd (บทที่ 25) มี timer ที่ทำงานแทน cron ได้ ข้อดี: log รวมใน journalctl, รันงานที่พลาดตอนเครื่องปิดได้ (Persistent=true), ผูกกับ service ได้
# /etc/systemd/system/backup.timer
[Unit]
Description=สำรองข้อมูลรายวัน
[Timer]
OnCalendar=*-*-* 02:00:00
Persistent=true
[Install]
WantedBy=timers.targetsudo systemctl enable --now backup.timer
systemctl list-timers # ดู timer ทั้งหมด + รอบถัดไปสำหรับงานทั่วไป cron ยังง่ายและพอเพียง — รู้จัก systemd timer ไว้เผื่อเจอในระบบที่คนอื่นตั้ง
at — รันครั้งเดียวในอนาคต
sudo apt install at
echo "/home/somchai/scripts/notify.sh" | at 15:00
echo "sudo reboot" | at now + 2 hours
atq # ดูคิว
atrm 3 # ลบงานหมายเลข 3เรื่องที่คนมักพลาด
- สคริปต์รันมือได้ แต่ cron พัง — 99% เป็นเรื่อง PATH/environment ตั้ง
PATH=บนสุดของ crontab และใช้ absolute path ทุกที่ crontab -rแทนที่จะcrontab -e—-rลบทั้งหมดทันทีไม่ถามeกับrอยู่ติดกันบนคีย์บอร์ด สำรองcrontab -l > ~/crontab.bakเป็นระยะ- ไม่ redirect output — cron job เงียบ พังก็ไม่รู้ ใส่
>> logfile 2>&1ทุกงาน %ในคำสั่ง cron — cron ตีความ%เป็นขึ้นบรรทัดใหม่ ต้อง escape เป็น\%(เจอบ่อยกับdate +%F) หรือใส่ในสคริปต์แทน- นับวันในสัปดาห์ผิด —
0= อาทิตย์ ไม่ใช่จันทร์ (1= จันทร์ …6= เสาร์,7= อาทิตย์อีกตัว) - ตั้ง
*/90 * * * *หวังว่าทุก 90 นาที —/ทำงานในช่วงของช่องนั้น (นาที 0–59)*/90ไม่มีความหมาย ต้องแตกเป็นหลายบรรทัด - timezone ของ cron — cron ใช้ timezone ของระบบ เช็ก
timedatectl(บทที่ 36); ตั้งCRON_TZ=Asia/Bangkokบนสุดของ crontab ได้ (cron รุ่นใหม่) - สคริปต์รันทับกัน — ถ้างานนานกว่ารอบ cron จะรันซ้อน ใช้
flock:*/5 * * * * flock -n /tmp/job.lock /path/job.sh
สรุป
crontab -eแก้,crontab -lดู,crontab -rลบ (ระวัง!)- 5 ช่อง: นาที ชั่วโมง วันที่ เดือน วันในสัปดาห์ + คำสั่ง
0 2 * * *(ตี 2 ทุกวัน),*/15 * * * *(ทุก 15 นาที),30 8 * * 1-5(จ-ศ 8:30)- ตัวย่อ:
@daily,@hourly,@reboot; เช็ก expression ที่ crontab.guru - cron ไม่มี environment ของคุณ — ตั้ง
PATH=บนสุด, ใช้ absolute path, ตั้งตัวแปรในสคริปต์เอง - เก็บ log:
... >> /path/log 2>&1ทุกงาน; ตัว cron log ที่/var/log/syslog(grep CRON) /etc/cron.d/มีช่อง user เพิ่ม;systemd timer= ทางเลือกสมัยใหม่ (รันงานที่พลาดได้);at= ครั้งเดียว
บทถัดไปเริ่มเฟส 4 — กระบวนการ (process): ps, top, งานเบื้องหลัง &, jobs, nohup