Linux เดินสำรวจไฟล์และโฟลเดอร์



ls (list) เป็นคำสั่งที่คุณจะพิมพ์บ่อยที่สุดในชีวิต Linux มันดูเรียบง่าย แต่ผลลัพธ์แบบละเอียด (ls -l) อัดข้อมูลไว้เยอะมาก บทนี้จะทำให้คุณอ่านมันออกทุกตัวอักษร

ls เปล่า ๆ กับตัวเลือกที่ใช้บ่อย

ls                  # รายชื่อไฟล์ในโฟลเดอร์ปัจจุบัน (ไม่รวมไฟล์ซ่อน)
Desktop  Documents  Downloads  projects  notes.txt
ตัวเลือกทำอะไร
-lแบบยาว — 1 ไฟล์ต่อบรรทัด พร้อมสิทธิ์ เจ้าของ ขนาด วันที่
-aรวมไฟล์ซ่อน (ที่ขึ้นต้นด้วย .)
-hแสดงขนาดแบบอ่านง่าย (K, M, G) — ใช้คู่กับ -l
-tเรียงตามเวลาแก้ไข ใหม่สุดขึ้นก่อน
-rกลับลำดับการเรียง
-Rไล่ลงไปในโฟลเดอร์ย่อยทุกชั้น (recursive)
-dแสดงตัวโฟลเดอร์เอง ไม่ใช่ข้างใน
-Sเรียงตามขนาด ใหญ่สุดขึ้นก่อน
-11 ชื่อต่อบรรทัด (เลขหนึ่ง)

รวมกันได้ ที่ใช้บ่อยสุดคือ

ls -lh              # แบบยาว + ขนาดอ่านง่าย
ls -la              # แบบยาว + เห็นไฟล์ซ่อน
ls -lt              # แบบยาว เรียงตามเวลา (ดูว่าไฟล์ไหนเพิ่งแก้)
ls -ltr             # เหมือนบน แต่ใหม่สุดอยู่ล่าง (เห็นชัดบนจอเล็ก)

ไฟล์ซ่อนคืออะไร

ไฟล์ที่ ชื่อขึ้นต้นด้วยจุด (.bashrc, .ssh, .git) ถือเป็นไฟล์ซ่อน ls ปกติจะไม่แสดง ต้องใช้ -a

cd ~
ls -a
.  ..  .bashrc  .cache  .config  .profile  .ssh  Documents  projects
  • . และ .. คือ “โฟลเดอร์นี้” และ “โฟลเดอร์แม่” ที่เจอในบทที่ 4 — มันเป็นรายการจริงในทุกโฟลเดอร์
  • ไฟล์ตั้งค่าส่วนตัวเกือบทั้งหมดเป็นไฟล์ซ่อน เพื่อไม่ให้เกะกะตอน ls ปกติ

อยากเห็นไฟล์ซ่อนแต่ไม่เอา . กับ .. ใช้ -A (A ใหญ่)

ls -A ~

อ่านผลลัพธ์ ls -l ทีละคอลัมน์

นี่คือหัวใจของบท

ls -lh ~/projects
total 16K
drwxr-xr-x 2 somchai somchai 4.0K Sep  7 14:20 web
-rw-r--r-- 1 somchai somchai  220 Sep  5 09:11 README.md
-rwxr-xr-x 1 somchai somchai 1.2K Sep  6 18:45 deploy.sh
lrwxrwxrwx 1 somchai somchai   18 Sep  7 10:00 current -> /var/www/site-v2

บรรทัด total 16K = ผลรวมพื้นที่ดิสก์ที่บล็อกของไฟล์ในโฟลเดอร์นี้ใช้ (ไม่ค่อยได้ใช้ ข้ามได้)

แยกบรรทัด -rwxr-xr-x 1 somchai somchai 1.2K Sep 6 18:45 deploy.sh

-  rwx r-x r-x   1   somchai  somchai  1.2K  Sep 6 18:45  deploy.sh
│  └─┬─┘└┬┘└┬┘   │     │        │        │        │          │
│    │   │  │    │     │        │        │        │          └ ชื่อไฟล์
│    │   │  │    │     │        │        │        └ วันเวลาที่แก้ไขล่าสุด
│    │   │  │    │     │        │        └ ขนาด (1.2 กิโลไบต์ เพราะใส่ -h)
│    │   │  │    │     │        └ กลุ่มที่เป็นเจ้าของ
│    │   │  │    │     └ ผู้ใช้ที่เป็นเจ้าของ
│    │   │  │    └ จำนวน hard link ที่ชี้มาที่ไฟล์นี้ (บทที่ 12)
│    │   │  └ สิทธิ์ของ "อื่น ๆ" (others)
│    │   └ สิทธิ์ของ "กลุ่ม" (group)
│    └ สิทธิ์ของ "เจ้าของ" (user/owner)
└ ประเภท: - = ไฟล์ธรรมดา, d = โฟลเดอร์, l = symbolic link

คอลัมน์แรก: ประเภท + สิทธิ์ (10 ตัวอักษร)

  • ตัวที่ 1 = ประเภท: - ไฟล์ธรรมดา, d โฟลเดอร์ (directory), l ลิงก์ (link), c/b อุปกรณ์, s socket, p pipe
  • ตัวที่ 2–4 = สิทธิ์เจ้าของ: rwx = อ่าน(r) เขียน(w) รัน(x) ได้ครบ
  • ตัวที่ 5–7 = สิทธิ์กลุ่ม: r-x = อ่านและรันได้ เขียนไม่ได้
  • ตัวที่ 8–10 = สิทธิ์คนอื่น: r-x

รายละเอียดสิทธิ์ทั้งหมดอยู่ในบทที่ 9 ตอนนี้แค่รู้ว่าอ่านตรงไหน

บรรทัดที่ลงท้ายด้วย ->

lrwxrwxrwx 1 somchai somchai 18 Sep 7 10:00 current -> /var/www/site-v2

current เป็น symbolic link (ดูจาก l ตัวแรก) ที่ชี้ไปยัง /var/www/site-v2 เหมือน shortcut บน Windows (บทที่ 12 ลงลึก)

ดูข้อมูลไฟล์แบบละเอียดสุด: stat

ls -l ให้ภาพรวม stat ให้ทุกอย่าง

stat deploy.sh
  File: deploy.sh
  Size: 1234       Blocks: 8      IO Block: 4096   regular file
Device: 8,2   Inode: 265193   Links: 1
Access: (0755/-rwxr-xr-x)  Uid: (1000/somchai)  Gid: (1000/somchai)
Access: 2026-09-07 15:02:11.000000000 +0700
Modify: 2026-09-06 18:45:03.000000000 +0700
Change: 2026-09-06 18:45:03.000000000 +0700
  • Access = เปิดอ่านล่าสุดเมื่อไร
  • Modify = แก้ “เนื้อไฟล์” ล่าสุดเมื่อไร (อันที่ ls -l แสดง)
  • Change = แก้ “ข้อมูลไฟล์” (สิทธิ์/ชื่อ/เจ้าของ) ล่าสุดเมื่อไร
  • Inode = เลขประจำตัวไฟล์ในระบบไฟล์ (บทที่ 12)

tree — เห็นโครงสร้างเป็นต้นไม้

sudo apt install tree
tree -L 2 ~/projects        # -L 2 = ลึกแค่ 2 ชั้น
/home/somchai/projects
├── web
│   ├── index.html
│   └── style.css
├── README.md
└── deploy.sh

2 directories, 4 files

tree -a รวมไฟล์ซ่อน, tree -d เอาแต่โฟลเดอร์

จัดสีให้แยกประเภทง่าย

Ubuntu ตั้งค่า ls ให้ลงสีมาให้แล้ว (โฟลเดอร์สีน้ำเงิน, ไฟล์รันได้สีเขียว, ลิงก์สีฟ้า) ถ้าไม่ขึ้นสี ลองเพิ่มบรรทัดนี้ใน ~/.bashrc (บทที่ 19)

alias ls='ls --color=auto'

เรื่องที่คนมักพลาด

  • ls ไม่เห็นไฟล์ที่มั่นใจว่ามี — ไฟล์นั้นอาจเป็นไฟล์ซ่อน (.env, .git) ใช้ ls -a
  • อ่านคอลัมน์ผิดตำแหน่ง — เจ้าของ (user) มาก่อน กลุ่ม (group) เสมอ somchai somchai = ผู้ใช้ชื่อ somchai กลุ่มชื่อ somchai (Ubuntu สร้างกลุ่มชื่อเดียวกับผู้ใช้ให้อัตโนมัติ)
  • ลืม -h แล้วเห็นขนาดเป็นเลขยาว ๆ — 1258291 อ่านยาก, 1.2M อ่านง่าย ใส่ -h คู่กับ -l ติดเป็นนิสัย
  • ls -l โฟลเดอร์ แล้วได้ข้างในโฟลเดอร์ ไม่ใช่ตัวโฟลเดอร์ — ถ้าอยากเห็นบรรทัดของตัวโฟลเดอร์เอง ใช้ ls -ld โฟลเดอร์
  • ls -R / เพื่อหาไฟล์ — มันจะพ่นทั้งระบบออกมาเป็นหมื่นบรรทัด ใช้ find (บทที่ 13) แทน
  • สับสน Modify กับ Change ใน stat — Modify = แก้เนื้อไฟล์, Change = แก้ metadata (สิทธิ์/ชื่อ) การ chmod ทำให้ Change เปลี่ยนแต่ Modify ไม่เปลี่ยน

สรุป

  • ls ตัวเลือกที่ใช้จริง: -l (ยาว), -a (เห็นไฟล์ซ่อน), -h (ขนาดอ่านง่าย), -t (เรียงเวลา), -R (ลงโฟลเดอร์ย่อย)
  • คำสั่งที่ใช้บ่อย: ls -lh, ls -la, ls -ltr
  • ไฟล์ซ่อน = ชื่อขึ้นต้นด้วย . — เห็นได้ด้วย -a หรือ -A (ไม่เอา . ..)
  • อ่าน ls -l: [ประเภท][สิทธิ์ 9 ตัว] [links] [เจ้าของ] [กลุ่ม] [ขนาด] [วันที่แก้] [ชื่อ]
  • ตัวแรก: - ไฟล์, d โฟลเดอร์, l ลิงก์ (บรรทัด l จะมี -> ปลายทาง)
  • stat ไฟล์ ให้ข้อมูลละเอียดสุด, tree -L 2 เห็นโครงสร้างเป็นต้นไม้

บทถัดไปเราจะลงมือจัดการไฟล์จริง — สร้าง คัดลอก ย้าย เปลี่ยนชื่อ และลบ พร้อมคำเตือนเรื่อง rm ที่ไม่มีถังขยะ