Linux ดูและอ่านเนื้อไฟล์



บนเดสก์ท็อปคุณดับเบิลคลิกเปิดไฟล์ บนเทอร์มินัลมีเครื่องมือหลายตัวสำหรับ “ดู” ไฟล์ แต่ละตัวเหมาะกับสถานการณ์ต่างกัน เลือกผิดจะเจอจอที่พ่นข้อความไม่หยุดหรือค้างอยู่ในโปรแกรมที่ออกไม่เป็น

เลือกเครื่องมือให้ถูกงาน

อยากทำใช้
ดูไฟล์สั้น ๆ (ไม่กี่บรรทัด)cat
อ่านไฟล์ยาว เลื่อนขึ้นลง ค้นหาless
ดูแค่บรรทัดแรก ๆhead
ดูแค่บรรทัดท้าย ๆtail
ดู log ที่กำลังเขียนเพิ่มแบบเรียลไทม์tail -f
นับบรรทัด/คำ/ตัวอักษรwc
เดาว่าไฟล์เป็นชนิดอะไรfile

cat — พ่นเนื้อไฟล์ออกจอ

cat /etc/hostname
web01

cat (concatenate) พิมพ์เนื้อไฟล์ทั้งหมดออกมารวดเดียว เหมาะกับไฟล์สั้น ถ้าไฟล์ยาว 5000 บรรทัด มันจะไหลผ่านจอหมดจนเลื่อนกลับไปดูต้นไม่ทัน (ให้ใช้ less แทน)

ดูหลายไฟล์ต่อกัน

cat header.txt body.txt footer.txt

ตัวเลือกที่มีประโยชน์

cat -n script.sh          # แสดงเลขบรรทัด
cat -A config.txt         # แสดงอักขระที่มองไม่เห็น ($ = ท้ายบรรทัด, ^I = tab)

cat -A มีประโยชน์มากตอนไล่บั๊กไฟล์ตั้งค่าที่ “หน้าตาถูกแต่ไม่ทำงาน” — มักเป็นเพราะมี tab ปนช่องว่าง หรือมี \r จาก Windows (^M$)

tac (cat กลับหลัง) พิมพ์ไฟล์จากบรรทัดสุดท้ายขึ้นมา

less — อ่านไฟล์ยาวอย่างสบาย

less /var/log/syslog

เปิดไฟล์ในโหมดดูอย่างเดียว เลื่อนได้อิสระ ไม่โหลดทั้งไฟล์เข้าแรม (เปิดไฟล์ 10GB ได้สบาย)

คีย์ที่ต้องรู้

คีย์ทำอะไร
Space / fหน้าถัดไป
bหน้าก่อนหน้า
↓ / ↑ทีละบรรทัด
g / Gไปต้นไฟล์ / ท้ายไฟล์
/คำค้นหาไปข้างหน้า แล้ว Enter
?คำค้นหาย้อนหลัง
n / Nผลค้นหาถัดไป / ก่อนหน้า
-Nเปิด/ปิดเลขบรรทัด (พิมพ์ตอนอยู่ในโปรแกรม)
Fตามการเขียนไฟล์แบบสด (เหมือน tail -f กด Ctrl+C เพื่อหยุดตาม)
qออก

man ที่เจอในบทที่ 3 จริง ๆ ก็เปิดด้วย less — คีย์เหมือนกันหมด

ผลลัพธ์ของคำสั่งอื่นก็ส่งเข้า less ได้ผ่าน pipe (บทที่ 15): ls -la /etc | less

head และ tail — ดูหัวและท้าย

head file.log            # 10 บรรทัดแรก (ค่าเริ่มต้น)
head -n 20 file.log      # 20 บรรทัดแรก
head -n 5 *.txt          # 5 บรรทัดแรกของทุกไฟล์ .txt (มีหัวข้อคั่น)

tail file.log            # 10 บรรทัดสุดท้าย
tail -n 50 file.log      # 50 บรรทัดสุดท้าย
tail -n +100 file.log    # ตั้งแต่บรรทัดที่ 100 จนจบ (สังเกตเครื่องหมาย +)

tail ใช้บ่อยกับ log เพราะบรรทัดล่าสุด = เหตุการณ์ล่าสุด

tail -f — ดู log สด

นี่คือคำสั่งที่คุณจะใช้ทุกครั้งที่ debug service

tail -f /var/log/nginx/access.log

-f (follow) = เปิดค้างไว้ พอมีบรรทัดใหม่ถูกเขียนลงไฟล์ มันจะโผล่ขึ้นจอทันที กด Ctrl+C เพื่อหยุด

tail -f -n 100 app.log          # แสดง 100 บรรทัดล่าสุดก่อน แล้วตามต่อ
tail -F app.log                 # -F ตัวใหญ่ = ตามต่อแม้ไฟล์ถูกลบแล้วสร้างใหม่ (logrotate)
tail -f app.log | grep ERROR    # ตามเฉพาะบรรทัดที่มีคำว่า ERROR

ดูหลายไฟล์พร้อมกัน

tail -f /var/log/nginx/{access,error}.log

จะมีหัวข้อ ==> ... <== คั่นบอกว่าบรรทัดมาจากไฟล์ไหน

wc — นับ

wc file.txt
  128   940  6512 file.txt

จากซ้าย: บรรทัด 128, คำ 940, ตัวอักษร (ไบต์) 6512

wc -l file.txt           # เอาแค่จำนวนบรรทัด
wc -l *.py               # นับบรรทัดของทุกไฟล์ .py + ผลรวม
ls /usr/bin | wc -l      # นับว่ามีโปรแกรมกี่ตัวใน /usr/bin

wc -l ต่อท้าย pipe คือวิธีนับผลลัพธ์ที่ใช้บ่อยมาก

file — ไฟล์นี้คืออะไร

นามสกุลไฟล์บน Linux เป็นแค่ธรรมเนียม ไม่ได้บังคับ file ดูจากเนื้อข้างในจริง ๆ

file report.pdf mystery photo
report.pdf: PDF document, version 1.7
mystery:    Bourne-Again shell script, ASCII text executable
photo:      JPEG image data, 1920x1080

มีประโยชน์เวลาเจอไฟล์ไม่มีนามสกุล หรือไฟล์ที่ดาวน์โหลดมาแล้วนามสกุลผิด

nl — ใส่เลขบรรทัด

nl script.sh             # เหมือน cat -n แต่ไม่นับบรรทัดว่าง

เรื่องที่คนมักพลาด

  • cat ไฟล์ใหญ่หรือไฟล์ binary — จอจะพ่นข้อความรัว ๆ หรืออักขระประหลาดจนเทอร์มินัลเพี้ยน (พิมพ์ reset แล้ว Enter เพื่อกู้จอ) ใช้ less หรือ file เช็กก่อน
  • ค้างอยู่ใน less / man แล้วออกไม่เป็น — กด q
  • cat file | grep x — เขียนได้แต่เปลือง 1 process โดยไม่จำเป็น grep อ่านไฟล์เองได้: grep x file (เรียกว่า “useless use of cat”)
  • tail -f แล้ว log ไม่ขึ้นทั้งที่ service ทำงาน — service อาจเขียน log ผ่าน systemd journal ไม่ใช่ไฟล์ ใช้ journalctl -u ชื่อ -f แทน (บทที่ 25, 30)
  • สับสน head -n 100 กับ tail -n +100 — head -n 100 = 100 บรรทัดแรก; tail -n +100 = ตั้งแต่บรรทัด 100 เป็นต้นไป (มีเครื่องหมาย +)
  • เชื่อนามสกุลไฟล์ — data.txt อาจเป็นไฟล์ zip จริง ๆ file data.txt บอกความจริง

สรุป

  • cat ไฟล์ — พ่นทั้งไฟล์ เหมาะไฟล์สั้น; cat -n ใส่เลขบรรทัด, cat -A เห็นอักขระซ่อน
  • less ไฟล์ — อ่านไฟล์ยาว: Space/b เลื่อน, /คำ ค้นหา, g/G ต้น/ท้าย, q ออก
  • head -n N / tail -n N — ดู N บรรทัดแรก / ท้าย
  • tail -f ไฟล์ — ตาม log สด (Ctrl+C หยุด); -F ทนต่อ logrotate; ต่อ | grep กรองได้
  • wc -l นับบรรทัด (ใช้บ่อยหลัง pipe), file ไฟล์ บอกชนิดไฟล์จริงจากเนื้อข้างใน
  • เจอไฟล์ binary เผลอ cat จนจอเพี้ยน — พิมพ์ reset

บทถัดไปเราจะเริ่มเฟส 2 — แก้ไขเนื้อไฟล์ด้วย editor ตัวง่ายที่สุดอย่าง nano