Linux shell ขยายคำสั่งอย่างไร (expansion & quoting)
พิมพ์ cp *.txt backup/ ทำไม cp ถึงรู้ว่าจะก๊อปไฟล์ไหนบ้าง? คำตอบ: cp ไม่รู้เลย — bash แปลง *.txt เป็นรายชื่อไฟล์จริงก่อน แล้วค่อยส่งให้ cp เข้าใจเรื่องนี้แล้วคุณจะเลิกงงว่าทำไมบางคำสั่งได้ผลไม่ตรงที่คิด
ลำดับที่ bash ขยายคำสั่ง
เมื่อคุณกด Enter bash ทำตามลำดับนี้ก่อนรันโปรแกรม
1. brace expansion {a,b} {1..5}
2. tilde expansion ~ ~user
3. parameter expansion $VAR ${VAR}
4. command substitution $(command) `command`
5. arithmetic expansion $(( 2 + 3 ))
6. word splitting แยกผลลัพธ์ตามช่องว่าง
7. pathname expansion * ? [abc] (glob)
8. quote removal เอาเครื่องหมายคำพูดออกพอเข้าใจว่ามันเกิด “ก่อน” คำสั่งรัน ก็จะเข้าใจว่าทำไม quoting ถึงสำคัญ
brace expansion — สร้างชุดคำ
echo file{1,2,3}.txt # file1.txt file2.txt file3.txt
echo {a,b,c}.log # a.log b.log c.log
echo {1..5} # 1 2 3 4 5
echo {01..10} # 01 02 03 ... 10
echo {a..e} # a b c d e
echo {1..10..2} # 1 3 5 7 9 (ก้าวทีละ 2)ใช้จริง
mkdir -p project/{src,dist,tests,docs} # สร้าง 4 โฟลเดอร์
cp config.yml{,.bak} # cp config.yml config.yml.bak
touch report-{jan,feb,mar}.txt
for i in {1..100}; do ...; done # วนลูป 100 รอบ (บทที่ 21)cp config.yml{,.bak} ขยายเป็น cp config.yml config.yml.bak — {,.bak} = “ว่าง” กับ “.bak”
tilde expansion
echo ~ # /home/somchai
echo ~/projects # /home/somchai/projects
echo ~root # /root
cd ~- # โฟลเดอร์ก่อนหน้า (เหมือน cd -)~ ทำงานเฉพาะตอนขึ้นต้นคำ — "prefix~" ไม่ขยาย
parameter expansion — ตัวแปร
name="somchai"
echo $name # somchai
echo ${name} # เหมือนกัน (ใส่ {} เมื่อต้องการกันความกำกวม)
echo ${name}_backup # somchai_backup ← ต้องมี {} ไม่งั้นหา $name_backupรูปแบบที่มีประโยชน์ (บทที่ 19, 20 ใช้เยอะ)
echo ${name:-ไม่มีชื่อ} # ถ้า name ว่าง ใช้ค่า "ไม่มีชื่อ"
echo ${#name} # ความยาว = 7
file="report.tar.gz"
echo ${file%.gz} # report.tar (ตัด .gz ท้ายสุด)
echo ${file%%.*} # report (ตัดตั้งแต่ . แรก)
echo ${file#*.} # tar.gz (ตัดถึง . แรกจากหน้า)
echo ${file##*.} # gz (นามสกุล)
path="/home/somchai/file.txt"
echo ${path##*/} # file.txt (basename)
echo ${path%/*} # /home/somchai (dirname)command substitution — เอาผลลัพธ์คำสั่งมาใช้
echo "วันนี้คือ $(date +%F)" # วันนี้คือ 2026-09-07
files=$(ls *.txt)
count=$(ls *.txt | wc -l)
mkdir "backup-$(date +%Y%m%d)"
kill $(pgrep -f myapp)ใช้ $(...) ไม่ใช่ backtick `...` — $(...) ซ้อนกันได้และอ่านง่ายกว่า
glob (pathname expansion) — ไม่ใช่ regex
| glob | จับคู่กับ |
|---|---|
* | อะไรก็ได้ (รวมว่างเปล่า) แต่ไม่รวมไฟล์ซ่อนและไม่ข้าม / |
? | ตัวอักษร 1 ตัวพอดี |
[abc] | ตัวใดตัวหนึ่ง |
[a-z] | ช่วง |
[!abc] | ไม่ใช่ตัวพวกนี้ |
ls *.txt # ไฟล์ลงท้าย .txt
ls report-?.log # report-1.log, report-a.log (1 ตัว)
ls img[0-9].png # img0.png ถึง img9.png
ls *.{jpg,png} # (brace + glob)glob ≠ regex ความหมายต่างกัน
| glob (shell) | regex (grep) | |
|---|---|---|
| “อะไรก็ได้” | * | .* |
| “1 ตัว” | ? | . |
* เดี่ยว ๆ ใน regex | — | “ตัวก่อนหน้าซ้ำ” |
เปิด glob ให้ทรงพลังขึ้น
shopt -s globstar # เปิด ** = ข้ามโฟลเดอร์ลึกได้
ls **/*.js # ไฟล์ .js ทุกชั้น
shopt -s dotglob # ให้ * จับไฟล์ซ่อนด้วย
shopt -s nullglob # ถ้า glob ไม่ match อะไร ให้หายไป (แทนที่จะส่งตัวเองไป)
shopt -s nocaseglob # glob ไม่สนพิมพ์เล็กใหญ่ถ้า glob ไม่ match
ls *.xyzls: cannot access '*.xyz': No such file or directoryโดยปริยาย bash ส่ง *.xyz ตรง ๆ ไปเมื่อไม่มีไฟล์ตรง — คำสั่งเลยได้ literal string *.xyz (shopt -s nullglob แก้พฤติกรรมนี้ในสคริปต์)
quoting — เรื่องที่พลาดแล้วเจ็บ
‘ ‘ (single quote) — ตรงตัวทุกอย่าง
ข้างในไม่ขยายอะไรเลย — $, *, ` เป็นตัวอักษรธรรมดา
echo 'ราคา $100 คือ 50% off *ทั้งหมด*'
# ราคา $100 คือ 50% off *ทั้งหมด*” ” (double quote) — ขยาย $ และ $(…) แต่กัน glob กับ word splitting
name="som chai"
echo "สวัสดี $name" # สวัสดี som chai
echo "วันนี้ $(date +%A)"
echo "ไฟล์ *.txt" # ไฟล์ *.txt (glob ไม่ทำงานใน " ")ทำไมต้องครอบ “$var” เสมอ
file="my report.txt"
rm $file # ผิด! กลายเป็น rm my report.txt = ลบ 2 ไฟล์ "my" กับ "report.txt"
rm "$file" # ถูก — ลบไฟล์ "my report.txt"ถ้าไม่ครอบ bash จะทำ word splitting — แยกค่าตัวแปรตามช่องว่างเป็นหลายคำ ชื่อไฟล์ที่มีเว้นวรรคจะพัง กฎเหล็ก: ครอบตัวแปรด้วย "..." ทุกครั้ง ยกเว้นตั้งใจให้แยก
for f in "$@"; do rm "$f"; done # ถูก
cp "$src" "$dst" # ถูก
echo "ผลลัพธ์: $result" # ถูก\ (backslash) — ปลดตัวเดียว
echo ราคา \$100 # ราคา $100
touch my\ file.txt # สร้างไฟล์ชื่อ "my file.txt"
cd /path/with\ space/เรื่องที่คนมักพลาด
- ไม่ครอบ
$varแล้วพังกับชื่อไฟล์มีช่องว่าง —cp $src $dstเจอsrc="a b.txt"จะกลายเป็นcp a b.txt $dstครอบ"$src"เสมอ - ใช้
'...'แล้วตัวแปรไม่ขยาย —echo 'ชื่อ $name'พิมพ์$nameตรง ๆ; ใช้"..."เมื่อต้องการค่าตัวแปร - คิดว่า
*ใน shell =*ใน regex —rm *ลบทุกไฟล์;grep *ตีความ*เป็น regex คนละเรื่อง echo $name_backupแล้วได้ค่าว่าง — bash หาตัวแปรชื่อname_backupใช้${name}_backupfor f in $(ls)— พังกับชื่อไฟล์มีช่องว่าง/บรรทัดใหม่ ใช้for f in *(glob) แทน*ไม่จับไฟล์ซ่อน —cp * /backupไม่ก๊อป.env.gitignore; ต้องshopt -s dotglobหรือระบุ.*เพิ่ม (ระวัง.*จับ.และ..ด้วย)- backtick ซ้อน backtick —
`cmd1 `cmd2` `พัง ใช้$( cmd1 $(cmd2) )
สรุป
- bash ขยายคำสั่ง ก่อน รัน: brace → tilde → ตัวแปร →
$(...)→ word splitting → glob - brace
{a,b}{1..10}สร้างชุดคำ —mkdir p/{src,dist},cp f{,.bak} - parameter:
${var},${var:-default},${#var},${file##*.}(นามสกุล),${path##*/}(basename) - command substitution
$(command)— ใช้แทน backtick เสมอ - glob ≠ regex: glob
*= อะไรก็ได้; regex*= ตัวก่อนหน้าซ้ำ; glob ไม่จับไฟล์ซ่อน/ไม่ข้าม/ - quoting:
'...'ตรงตัวหมด,"..."ขยาย$/$(...)แต่กัน glob,\ปลดตัวเดียว - ครอบ
"$var"ทุกครั้ง เพื่อกัน word splitting กับชื่อไฟล์ที่มีช่องว่าง
บทถัดไปเราจะลงลึกเรื่องตัวแปรและ environment — export, $PATH ทำงานยังไง, และไฟล์ .bashrc กับ .profile ต่างกันตรงไหน