Linux เขียน shell script บทแรก
ทุกอย่างที่พิมพ์ในเทอร์มินัลได้ เอาไปใส่ไฟล์แล้วสั่งรันทีเดียวได้หมด นั่นคือ shell script — เครื่องมืออัตโนมัติที่ใกล้ตัวที่สุด บทนี้จะสร้างสคริปต์จริงตั้งแต่บรรทัดแรก
สคริปต์แรก
nano hello.sh#!/bin/bash
# hello.sh - สคริปต์แรกของเรา
echo "สวัสดี $USER"
echo "ตอนนี้ $(date +%H:%M) น."
echo "คุณอยู่ที่ $(pwd)"ทำให้รันได้แล้วรัน
chmod +x hello.sh
./hello.shสวัสดี somchai
ตอนนี้ 16:45 น.
คุณอยู่ที่ /home/somchaishebang — บรรทัด #!/bin/bash
บรรทัดแรก #!/bin/bash เรียกว่า shebang บอกระบบว่า “ใช้โปรแกรม /bin/bash รันไฟล์นี้”
- ต้องอยู่บรรทัดแรกสุด ไม่มีช่องว่างนำหน้า
#!/bin/bash— bash ตรง ๆ (Ubuntu มีแน่)#!/usr/bin/env bash— หา bash จาก$PATH(พกพาข้ามระบบดีกว่า แต่บนเซิร์ฟเวอร์ Ubuntu ใช้/bin/bashได้เลย)#!/bin/sh— POSIX shell (เล็กกว่า เร็วกว่า แต่ไม่มีฟีเจอร์ bash เช่น[[ ]], array)
ถ้าไม่มี shebang แล้วรัน ./hello.sh ระบบจะเดา (มักใช้ sh) ทำให้สคริปต์ที่ใช้ฟีเจอร์ bash พังแบบงง ๆ — ใส่ shebang เสมอ
3 วิธีรันสคริปต์
./hello.sh # ต้อง chmod +x ก่อน, ใช้ shebang เลือก interpreter
bash hello.sh # ไม่ต้อง +x, บังคับใช้ bash, ไม่สน shebang
source hello.sh # รันใน shell ปัจจุบัน (ตัวแปรที่ตั้งจะค้างอยู่)./hello.sh เป็นวิธีมาตรฐาน
ตัวแปรในสคริปต์
#!/bin/bash
name="Somchai"
count=5
today=$(date +%F)
echo "ชื่อ: $name"
echo "จำนวน: $count"
echo "วันที่: $today"
echo "ไฟล์ในโฟลเดอร์นี้: $(ls | wc -l) ไฟล์"กฎ
- ไม่มีช่องว่างรอบ
=—name="Somchai"ถูก,name = "Somchai"ผิด (bash คิดว่าnameคือคำสั่ง) - ครอบค่าด้วย
"..."ถ้ามีช่องว่างหรือใช้$(...) - อ้างถึงด้วย
$nameหรือ${name} - ครอบตอนใช้:
echo "$name"(บทที่ 18)
รับอินพุตจากผู้ใช้: read
#!/bin/bash
read -p "ชื่อคุณคือ: " name
read -p "อายุ: " age
echo "สวัสดีคุณ $name อายุ $age ปี"
read -s -p "รหัสผ่าน: " pass # -s = ไม่แสดงตอนพิมพ์
echo
echo "รับรหัสยาว ${#pass} ตัว"
read -p "ดำเนินการต่อ? (y/n) " -n 1 answer # -n 1 = รับตัวเดียวไม่ต้อง Enter
echoรับพารามิเตอร์จากบรรทัดคำสั่ง
#!/bin/bash
# backup.sh <source> <destination>
echo "ชื่อสคริปต์: $0"
echo "พารามิเตอร์ตัวแรก: $1"
echo "พารามิเตอร์ตัวสอง: $2"
echo "จำนวนพารามิเตอร์: $#"
echo "ทั้งหมด: $@"./backup.sh /home/somchai /backupชื่อสคริปต์: ./backup.sh
พารามิเตอร์ตัวแรก: /home/somchai
พารามิเตอร์ตัวสอง: /backup
จำนวนพารามิเตอร์: 2
ทั้งหมด: /home/somchai /backup| ตัวแปร | คือ |
|---|---|
$0 | ชื่อสคริปต์ |
$1 $2 … $9 | พารามิเตอร์ตัวที่ 1, 2, … |
${10} ${11} | ตัวที่ 10 ขึ้นไป (ต้องมี {}) |
$# | จำนวนพารามิเตอร์ |
$@ | พารามิเตอร์ทั้งหมด (แยกเป็นคำ — ครอบ "$@" เสมอ) |
$* | พารามิเตอร์ทั้งหมด (รวมเป็นสตริงเดียว) |
$? | exit code ของคำสั่งล่าสุด |
$$ | PID ของสคริปต์ |
ตรวจว่ามีพารามิเตอร์ครบไหม
#!/bin/bash
if [ $# -lt 2 ]; then
echo "ใช้งาน: $0 <source> <destination>" >&2
exit 1
fi
src="$1"
dst="$2"
echo "จะสำรอง $src ไปที่ $dst"(บทที่ 21 จะลงลึกเรื่อง if)
echo vs printf
echo "ข้อความธรรมดา"
echo -n "ไม่ขึ้นบรรทัดใหม่"
echo -e "แท็บ\tและ\nขึ้นบรรทัด" # -e = ตีความ \t \n
printf "%s มีอายุ %d ปี\n" "Somchai" 25
printf "ราคา: %.2f บาท\n" 19.9 # ราคา: 19.90 บาท
printf "%-10s %5s\n" "ชื่อ" "อายุ" # จัดคอลัมน์printf ควบคุมรูปแบบได้ละเอียดกว่าและทำงานเหมือนกันทุกระบบ — ใช้ printf เมื่อผลลัพธ์ต้องเป๊ะ
set -euo pipefail — ใส่ทุกสคริปต์
#!/bin/bash
set -euo pipefail
# โค้ดของคุณ...| ตัวเลือก | ทำอะไร |
|---|---|
set -e | หยุดสคริปต์ทันทีถ้าคำสั่งไหน exit code ≠ 0 (ไม่ทำต่อทั้งที่มีข้อผิดพลาด) |
set -u | ถือว่าใช้ตัวแปรที่ไม่เคยตั้งค่าเป็น error (จับพิมพ์ชื่อตัวแปรผิด) |
set -o pipefail | ใน pipeline ถ้าคำสั่งไหนพัง ให้ทั้ง pipeline ถือว่าพัง (ปกติดูแค่ตัวสุดท้าย) |
ตัวอย่างว่าทำไมสำคัญ
# ไม่มี set -e
cd /ไม่มีจริง # error แต่สคริปต์ทำต่อ
rm -rf * # ลบไฟล์ในโฟลเดอร์ปัจจุบัน (ไม่ใช่ที่ตั้งใจ!) — หายนะ
# มี set -e
cd /ไม่มีจริง # error → สคริปต์หยุดทันที ปลอดภัยข้อควรรู้: set -e มีข้อยกเว้นเยอะ (คำสั่งใน if, ก่อน ||, ฯลฯ) และบางทีคุณ*ตั้งใจ*ให้คำสั่ง fail ได้ ใช้ command || true เพื่อบอกว่า “อันนี้พังได้”
set -euo pipefail
grep "pattern" file.txt || true # grep ไม่เจอ = exit 1 แต่ไม่อยากให้สคริปต์หยุดตัวอย่างจริง: สคริปต์สำรองโฟลเดอร์
#!/bin/bash
# backup.sh - สำรองโฟลเดอร์เป็นไฟล์ .tar.gz พร้อม timestamp
set -euo pipefail
if [ $# -lt 1 ]; then
echo "ใช้งาน: $0 <โฟลเดอร์ที่จะสำรอง> [ปลายทาง]" >&2
exit 1
fi
src="$1"
dest_dir="${2:-$HOME/backups}" # ถ้าไม่ระบุ ใช้ ~/backups
timestamp=$(date +%Y%m%d-%H%M%S)
name=$(basename "$src")
archive="$dest_dir/${name}-${timestamp}.tar.gz"
mkdir -p "$dest_dir"
echo "กำลังสำรอง $src ..."
tar -czf "$archive" -C "$(dirname "$src")" "$name"
size=$(du -h "$archive" | cut -f1)
echo "เสร็จ: $archive ($size)"chmod +x backup.sh
./backup.sh ~/projectsกำลังสำรอง /home/somchai/projects ...
เสร็จ: /home/somchai/backups/projects-20260907-165230.tar.gz (4.2M)เรื่องที่คนมักพลาด
- ลืม shebang —
./script.shอาจถูกรันด้วยshทำให้[[ ]], array,sourceพัง ใส่#!/bin/bashบรรทัดแรกเสมอ - ช่องว่างรอบ
=—x = 5ผิด (bash หาคำสั่งชื่อx), ต้องx=5 - ลืม
chmod +x—./script.shได้ “Permission denied” (บทที่ 9); หรือรันด้วยbash script.shแทน - ไม่ครอบ
"$1""$@"— พังกับพารามิเตอร์ที่มีช่องว่าง (path มีเว้นวรรค) ใช้"$1","$@"เสมอ set -eแล้วสคริปต์หยุดตรงที่ไม่คาด — คำสั่งที่ *ตั้งใจ* ให้ fail ได้ (เช็กgrep,test) ต้องเติม|| trueหรือใส่ในifecho $varในสคริปต์แสดงผลเพี้ยน — ถ้าvarมี*หรือช่องว่าง จะถูกขยาย ใช้echo "$var"หรือprintf '%s\n' "$var"- แก้สคริปต์แล้วรันเวอร์ชันเก่า — ก๊อป path ผิด หรือมีอีกไฟล์ชื่อเดียวกันใน
$PATHเช็กด้วยwhich script.sh/type script.sh
สรุป
- สคริปต์เริ่มด้วย shebang
#!/bin/bashบรรทัดแรก แล้วchmod +xแล้ว./script.sh - ตัวแปร:
x=5(ไม่มีช่องว่างรอบ=), ใช้"$x"(ครอบ quote) - อินพุต:
read -p "ถาม: " ตัวแปร(-sซ่อน,-n 1ตัวเดียว) - พารามิเตอร์:
$1 $2 ...,$#(จำนวน),"$@"(ทั้งหมด),$0(ชื่อสคริปต์) echoง่าย,printf "%s %d\n"เมื่อต้องคุมรูปแบบset -euo pipefailท้าย shebang ทุกสคริปต์ — หยุดเมื่อ error, จับตัวแปรพิมพ์ผิด, จับ pipe พัง- คำสั่งที่ตั้งใจให้ fail ได้ ใส่
|| true
บทถัดไปเราจะเติมตรรกะให้สคริปต์ — if, for, while, case และฟังก์ชัน