Linux แก้ไขไฟล์ด้วย nano
จนถึงตอนนี้เรา “ดู” ไฟล์อย่างเดียว บทนี้จะ “แก้” ไฟล์ตั้งค่า เขียนสคริปต์ แก้ crontab — ทั้งหมดต้องใช้ text editor บนเทอร์มินัล มีหลายตัว (vim, emacs, nano) แต่ nano ง่ายที่สุดและติดมากับ Ubuntu อยู่แล้ว
ทำไมเริ่มที่ nano
vim กับ emacs ทรงพลังมากแต่ชันมาก มือใหม่มักเปิดขึ้นมาแล้วออกไม่เป็น (มีมทั้งอินเทอร์เน็ตเรื่องนี้) nano ทำงานเหมือน Notepad — พิมพ์ได้เลย ลูกศรเลื่อนได้ คีย์ลัดโชว์อยู่ด้านล่างจอตลอด
เมื่อคล่อง Linux แล้วค่อยไปลอง vim ก็ยังไม่สาย งานประจำวันส่วนใหญ่ nano พอ
เปิดไฟล์
nano notes.txt # เปิดไฟล์ ถ้าไม่มีจะสร้างใหม่ตอนบันทึก
nano +25 script.sh # เปิดแล้วกระโดดไปบรรทัดที่ 25
sudo nano /etc/hosts # แก้ไฟล์ระบบต้องมี sudoหน้าจอที่ขึ้นมา
GNU nano 7.2 notes.txt
รายการสิ่งที่ต้องทำวันนี้
- ซื้อของ
- อ่านหนังสือ
_
^G Help ^O Write Out ^W Where Is ^K Cut ^T Execute ^C Location
^X Exit ^R Read File ^\ Replace ^U Paste ^J Justify ^/ Go To Line- แถบบน = เวอร์ชัน + ชื่อไฟล์
- ตรงกลาง = เนื้อไฟล์ พิมพ์แก้ได้เลย เลื่อนด้วยลูกศร
- 2 แถวล่าง = คีย์ลัด โดย
^หมายถึงปุ่ม Ctrl เช่น^X= กด Ctrl พร้อม X - บางเมนูใช้
M-= ปุ่ม Alt
คีย์ลัดที่ใช้จริง
| คีย์ | ทำอะไร |
|---|---|
Ctrl+O | บันทึก (Write Out) — จะถามชื่อไฟล์ กด Enter ยืนยัน |
Ctrl+X | ออก — ถ้ายังไม่บันทึกจะถามก่อน (Y บันทึก, N ทิ้ง, Ctrl+C ยกเลิกการออก) |
Ctrl+W | ค้นหา (Where Is) — พิมพ์คำแล้ว Enter; กด Ctrl+W ซ้ำ + Enter = หาคำถัดไป |
Ctrl+\ | ค้นหาและแทนที่ (Replace) |
Ctrl+K | ตัดบรรทัดที่เคอร์เซอร์อยู่ (Cut) — กดซ้ำเพื่อตัดหลายบรรทัด |
Ctrl+U | วางสิ่งที่ตัดไว้ (Paste / Uncut) |
Ctrl+G | เปิดหน้าช่วยเหลือแบบเต็ม |
Alt+U | undo |
Alt+E | redo |
Ctrl+_ (หรือ Ctrl+/) | กระโดดไปบรรทัดที่ระบุ |
Alt+A | เริ่มเลือกข้อความ (แล้วเลื่อนลูกศร) — จากนั้น Ctrl+K ตัดช่วงที่เลือก |
Ctrl+C | บอกตำแหน่งเคอร์เซอร์ (บรรทัด/คอลัมน์) |
บันทึกแล้วออก (ที่ทำบ่อยที่สุด)
- แก้ไฟล์เสร็จ
Ctrl+Oแล้ว Enter (ยืนยันชื่อไฟล์เดิม)Ctrl+Xออก
หรือลัดกว่านั้น: Ctrl+X → นาโนถามว่าจะบันทึกไหม → กด Y → Enter
ตั้งค่า nano ให้ใช้ง่ายขึ้น
สร้างไฟล์ ~/.nanorc
# ~/.nanorc
set linenumbers # แสดงเลขบรรทัด
set tabsize 4 # tab = 4 ช่อง
set tabstospaces # กด Tab แล้วใส่เป็น space
set autoindent # ขึ้นบรรทัดใหม่ให้ย่อหน้าตาม
set softwrap # ตัดบรรทัดยาวให้เห็นในจอ (ไม่แก้เนื้อไฟล์)
set constantshow # แสดงตำแหน่งเคอร์เซอร์ตลอด
include "/usr/share/nano/*.nanorc" # เปิด syntax highlighting ทุกภาษาเปิด nano ใหม่ ค่าพวกนี้จะมีผลทันที
ตั้ง nano เป็น editor เริ่มต้นของระบบ
หลายคำสั่ง (crontab -e, git commit, visudo, systemctl edit) จะเปิด editor ให้ ค่าเริ่มต้นของ Ubuntu คือ nano อยู่แล้ว แต่ถ้าไม่ใช่ ตั้งเองได้
# แบบถาวรทั้งระบบ (Ubuntu/Debian)
sudo update-alternatives --config editor
# แล้วเลือกเลขที่ตรงกับ /bin/nanoหรือตั้งผ่าน environment variable (บทที่ 19) ใน ~/.bashrc
export EDITOR=nano
export VISUAL=nanoเผื่อหลงเข้า vim / vi
ถ้าพิมพ์ vi หรือบางคำสั่งเปิด vim มาให้ แล้วคุณติดอยู่ในนั้น
- ออกโดยไม่บันทึก: กด
Escแล้วพิมพ์:q!แล้ว Enter - บันทึกแล้วออก: กด
Escแล้วพิมพ์:wqแล้ว Enter - ทำไมพิมพ์แล้วตัวอักษรแทรกมั่ว: vim มี “โหมด” — กด
Escก่อนเสมอเพื่อกลับโหมดคำสั่ง แล้วกดiถึงจะพิมพ์แทรกได้
ถ้าอยากเปลี่ยน editor ของ git เป็น nano ถาวร
git config --global core.editor nanoตัวอย่างจริง: แก้ไฟล์ hosts
/etc/hosts แมป hostname เป็น IP ในเครื่อง (บทที่ 31)
sudo nano /etc/hosts# /etc/hosts
127.0.0.1 localhost
127.0.1.1 web01
192.168.1.50 db.local ← เพิ่มบรรทัดนี้Ctrl+O Enter → Ctrl+X เสร็จแล้วทดสอบ
ping db.localเรื่องที่คนมักพลาด
- แก้ไฟล์ใน
/etcโดยไม่มีsudo— nano เปิดได้แต่ตอนCtrl+Oจะขึ้น “Permission denied” งานที่พิมพ์มาเสี่ยงหาย ให้sudo nanoตั้งแต่แรก Ctrl+Oแล้วเผลอเปลี่ยนชื่อไฟล์ — ตอนถาม “File Name to Write” ถ้าพิมพ์ทับ จะบันทึกเป็นไฟล์ใหม่ กด Enter เฉย ๆ เพื่อใช้ชื่อเดิม- กด
Ctrl+Sหวังจะบันทึกแบบ Windows — nano รุ่นใหม่รองรับ แต่รุ่นเก่าCtrl+Sคือ “หยุดจอ” (กดCtrl+Qปลดล็อก) ใช้Ctrl+Oให้ชิน - ก๊อปข้อความหลายบรรทัดมาวางแล้วย่อหน้าเพี้ยน — เพราะ
autoindentเปิดอยู่ ปิดชั่วคราวด้วยAlt+Iก่อนวาง หรือใช้Alt+Xปิด/เปิด - แก้ไฟล์ระบบสำคัญโดยไม่สำรอง —
sudo cp /etc/ssh/sshd_config /etc/ssh/sshd_config.bakก่อนแก้เสมอ ถ้าพังจะcpกลับได้ - หลงเข้า vim แล้วปิดเทอร์มินัลหนี — จำ
Esc:q!ไว้ ออกได้ทุกครั้ง
สรุป
nano ไฟล์เปิดแก้ได้ทันที (สร้างใหม่ถ้าไม่มี),sudo nanoสำหรับไฟล์ระบบ- แถบล่าง:
^= Ctrl —Ctrl+Oบันทึก,Ctrl+Xออก,Ctrl+Wค้นหา,Ctrl+K/Ctrl+Uตัด/วาง - บันทึกแล้วออก:
Ctrl+O→ Enter →Ctrl+X - ตั้งค่าใน
~/.nanorc(set linenumbers,set tabstospaces,set autoindent) - ตั้ง editor เริ่มต้น:
sudo update-alternatives --config editorหรือexport EDITOR=nano - หลงเข้า vim:
Escแล้ว:q!(ไม่บันทึก) หรือ:wq(บันทึก) - สำรองไฟล์ระบบก่อนแก้เสมอ:
sudo cp ไฟล์ ไฟล์.bak
บทถัดไปเป็นเรื่องสำคัญที่สุดเรื่องหนึ่งของ Linux — สิทธิ์ของไฟล์ (permissions) อ่าน rwxr-xr-x ให้ออก และใช้ chmod เป็น