Linux สัญญาณและการปิดโปรเซส (signals & kill)
kill เป็นชื่อที่ทำให้เข้าใจผิด — จริง ๆ มันคือ “ส่งสัญญาณ” ให้ process ส่วน process จะทำอะไรกับสัญญาณนั้นเป็นอีกเรื่อง บทนี้จะทำให้คุณปิด process ได้อย่างถูกวิธี ไม่ทิ้งข้อมูลเสียหาย
signal คืออะไร
signal = ข้อความสั้น ๆ ที่ kernel ส่งให้ process เพื่อบอกให้ทำอะไรบางอย่าง แต่ละสัญญาณมีชื่อ (SIGTERM) และเลข (15)
process ส่วนใหญ่ “ดักฟัง” สัญญาณและเลือกตอบสนอง เช่น เว็บเซิร์ฟเวอร์ได้ SIGTERM แล้วจะ “ปิด connection ที่ค้าง เขียน log เซฟสถานะ แล้วค่อยจบ” — เรียกว่า graceful shutdown
สัญญาณที่ต้องรู้
| ชื่อ | เลข | ความหมาย | process ทำอะไรได้ |
|---|---|---|---|
SIGTERM | 15 | “ช่วยปิดตัวเองด้วย” (สุภาพ) | ดักได้ — cleanup ก่อนจบ ← ค่าเริ่มต้นของ kill |
SIGINT | 2 | “ผู้ใช้กด Ctrl+C” | ดักได้ — มักจบเหมือน SIGTERM |
SIGKILL | 9 | “ตายเดี๋ยวนี้” | ดักไม่ได้ — kernel ฆ่าทันที ไม่มี cleanup |
SIGHUP | 1 | “เทอร์มินัลปิดแล้ว” | เดิม = ตาย; daemon หลายตัวใช้ = “โหลด config ใหม่” |
SIGSTOP | 19 | “หยุดค้างไว้” (Ctrl+Z) | ดักไม่ได้ — พักงาน |
SIGCONT | 18 | “ทำงานต่อ” | ปลุกจาก STOP |
SIGQUIT | 3 | Ctrl+\ | จบ + dump core |
หลักสำคัญ: ส่ง SIGTERM (ปกติ) ก่อนเสมอ ให้โอกาส process เก็บกวาด ใช้ SIGKILL (-9) เมื่อ SIGTERM ไม่ได้ผลเท่านั้น
kill — ส่งสัญญาณตาม PID
kill 2401 # ส่ง SIGTERM (15) — ขอให้ปิดตัว
kill -TERM 2401 # เหมือนบน (ระบุชัด)
kill -15 2401 # เหมือนบน (ใช้เลข)
kill -HUP 2401 # ส่ง SIGHUP — บอก daemon โหลด config ใหม่
kill -9 2401 # ส่ง SIGKILL — บังคับตาย (ทางเลือกสุดท้าย)
kill -STOP 2401 # พัก
kill -CONT 2401 # ปลุก
kill -l # ดูรายชื่อสัญญาณทั้งหมดลำดับที่ถูกต้องเวลา process ไม่ยอมตาย
kill 2401 # 1. ขอสุภาพก่อน
sleep 5 # 2. รอให้เวลามัน cleanup
kill 2401 # 3. ลองอีกที
kill -9 2401 # 4. ยังไม่ตาย → บังคับทำไมไม่ -9 เลย: SIGKILL ตัด process ทันทีกลางคัน — ไฟล์ที่เขียนค้างเสียหาย, lock ไม่ถูกปลด, ฐานข้อมูลอาจ corrupt, child process กลายเป็น orphan
pkill / killall — ส่งตามชื่อ
pkill nginx # ส่ง SIGTERM ให้ทุก process ที่ชื่อมี nginx
pkill -9 nginx # บังคับ
pkill -f "python train.py" # -f = จับทั้ง command line ไม่ใช่แค่ชื่อโปรแกรม
pkill -u somchai # ทุก process ของ user somchai
pkill -HUP nginx # reload config ทุก worker
killall nginx # คล้าย pkill แต่จับชื่อแบบ "ตรงเป๊ะ"
killall -9 -u somchai # ฆ่าทุก process ของ somchaiความต่าง: pkill nginx จับ nginx, nginx-debug, my-nginx-helper (substring); killall nginx จับเฉพาะที่ชื่อโปรแกรม = nginx เป๊ะ
ระวัง
pkill -f— pattern กว้างไปอาจฆ่าเกินpkill -f pythonฆ่าโปรแกรม Python ทุกตัวบนเครื่อง ตรวจด้วยpgrep -af pythonก่อนเสมอ
pgrep — หา PID (ไม่ฆ่า)
ก่อน pkill ควร pgrep ดูก่อนว่าจะโดนตัวไหนบ้าง
pgrep nginx # แค่ PID
pgrep -a nginx # PID + command line
pgrep -af "python" # -a -f รวมกัน — เห็นเต็ม ๆ ว่าจะฆ่าอะไร
pgrep -c ssh # นับจำนวน
pgrep -u www-data -a # process ของ www-dataWorkflow ปลอดภัย
pgrep -af "train.py" # 1. ดูก่อน
# PID 1799 python train.py --epochs 50
kill 1799 # 2. ฆ่าตัวที่ตั้งใจ (ใช้ PID ตรง ๆ)เปลี่ยน priority: nice / renice
process ที่กิน CPU มากแต่ไม่เร่งด่วน (build, backup, เข้ารหัสวิดีโอ) ตั้ง priority ต่ำได้ ค่า niceness: -20 (สำคัญสุด) ถึง 19 (ใจดีสุด — ยอมให้คนอื่นก่อน) ค่าปกติ = 0
nice -n 19 ./heavy-build.sh # เริ่มด้วย priority ต่ำ
renice -n 10 -p 1799 # เปลี่ยน process ที่รันอยู่แล้ว
renice -n 15 -u somchai # ทุก process ของ user
ionice -c 3 -p 1799 # ลด priority การใช้ disk ด้วย(ลด niceness ให้ต่ำกว่า 0 ต้อง sudo)
zombie และ orphan (แบบสั้น)
- zombie (
STAT = Z) — process ที่จบแล้ว แต่ parent ยังไม่ได้ “เก็บสถานะการตาย” (wait()) มันไม่กิน CPU/RAM (เป็นแค่รายการในตาราง) ฆ่าไม่ได้ (มันตายแล้ว) — ถ้ามีเยอะแสดงว่า parent เขียนไม่ดี แก้ที่ parent หรือ kill parent (zombie จะถูก systemd เก็บไปเอง) - orphan — process ที่ parent ตายก่อน systemd (PID 1) จะรับไปเป็น parent ใหม่ (adopt) แล้วดูแลต่อ ไม่เป็นปัญหา
timeout — จำกัดเวลาให้คำสั่ง
timeout 30 ./maybe-hangs.sh # ฆ่าถ้าเกิน 30 วิ (ส่ง SIGTERM)
timeout -s KILL 30 ./stubborn.sh # ส่ง SIGKILL
timeout -k 5 30 ./task.sh # SIGTERM ที่ 30 วิ, ตามด้วย SIGKILL อีก 5 วิถ้าไม่ตายมีประโยชน์มากในสคริปต์ที่เรียกคำสั่งซึ่งอาจค้าง
เรื่องที่คนมักพลาด
kill -9เป็นนิสัย — ตัด process กลางคัน ข้อมูลเสียหาย lock ค้าง ลองkill(SIGTERM) + รอ ก่อนเสมอ-9คือทางเลือกสุดท้ายpkill -fด้วย pattern กว้าง —pkill -f nodeฆ่า Node ทุก process รวมของระบบ ตรวจpgrep -af patternก่อนkillallบนระบบ non-Linux (Solaris) — ที่นั่นkillall= ฆ่าทุก process บนเครื่อง! บน Linux ปลอดภัย แต่รู้ไว้- ส่ง
SIGKILLให้ process สถานะD— ไม่ตาย มันติดรอ I/O แม้ SIGKILL ก็ต้องรอ kernel ปล่อย แก้ที่ต้นเหตุ (disk/mount) kill %1vskill 1—%1= job number ใน shell นี้,1= PID; เผลอkill -9 1ไม่เป็นไร (systemd กันไว้) แต่ระวังพิมพ์ PID อื่นผิด- reload config ด้วยการ restart — หลาย daemon รับ
SIGHUPเพื่อโหลด config ใหม่โดยไม่ตัด connection:kill -HUP $(pgrep -x nginx | head -1)หรือsystemctl reload(บทที่ 25) - ฆ่า parent แล้ว child ยังอยู่ — child อาจกลายเป็น orphan ที่ยังทำงาน ใช้
pkill -P <ppid>ฆ่า child หรือkill -- -<PGID>ฆ่าทั้ง process group
สรุป
kill= ส่งสัญญาณ ไม่ใช่ “ฆ่า” เสมอไปSIGTERM(15, ค่าเริ่มต้น) = ขอปิดสุภาพ, process cleanup ได้;SIGKILL(9) = บังคับตายทันที ไม่ cleanup (ทางเลือกสุดท้าย);SIGHUP(1) = daemon หลายตัวใช้ reload config- ลำดับ:
kill PID→ รอ →kill PIDอีกที →kill -9 PID - ตามชื่อ:
pkill ชื่อ(substring),killall ชื่อ(เป๊ะ),pkill -f "pattern"(ทั้ง command line — ระวัง!) pgrep -af patternดูก่อนเสมอ ก่อนpkillnice -n 19 cmd/reniceลด priority งานหนักที่ไม่เร่งด่วนtimeout 30 cmdฆ่าคำสั่งที่เกินเวลา- zombie (
Z) = ตายแล้วรอ parent เก็บ, ไม่กินทรัพยากร; orphan = systemd รับไปดูแล
บทถัดไปเราจะจัดการ service ที่ต้องรันตลอดเวลาด้วย systemd — systemctl, journalctl และการเขียน unit file