Linux ค้นหาไฟล์ด้วย find และ locate



“ไฟล์ config อยู่ไหนนะ” “ไฟล์ log ตัวไหนใหญ่ที่สุด” “แก้ไฟล์ .php ทั้งหมดในโปรเจกต์ทีเดียว” — งานพวกนี้คือหน้าที่ของ find เครื่องมือที่ทรงพลังที่สุดตัวหนึ่งของ Linux

find — ค้นหาแบบเดินสำรวจจริง

รูปแบบ

find [ที่ไหน] [เงื่อนไข] [จะทำอะไรกับผลลัพธ์]
find . -name "*.log"                 # ไฟล์ .log ทั้งหมด ตั้งแต่โฟลเดอร์ปัจจุบันลงไป
find /etc -name "*.conf"              # ไฟล์ .conf ใน /etc
find ~ -type d -name "node_modules"  # โฟลเดอร์ชื่อ node_modules ใน home

ถ้าไม่ใส่ path มันใช้ . (โฟลเดอร์ปัจจุบัน) ให้เอง แต่ใส่ให้ชัดดีกว่า

ค้นตามชื่อ

find . -name "report.txt"            # ตรงตัวเป๊ะ (สนตัวพิมพ์เล็กใหญ่)
find . -iname "readme*"              # ไม่สนพิมพ์เล็กใหญ่ (README, readme, ReadMe)
find . -name "*.jpg" -o -name "*.png"   # .jpg หรือ .png (-o = OR)
find . -path "*/src/*.js"            # match ทั้ง path ไม่ใช่แค่ชื่อ
find . -name "*.tmp" -not -path "*/cache/*"   # .tmp ที่ไม่ได้อยู่ใน cache

ครอบ pattern ด้วย "..." เสมอ ไม่งั้น shell จะขยาย * ก่อนถึงมือ find (บทที่ 18)

ค้นตามประเภท

find . -type f            # เฉพาะไฟล์ธรรมดา
find . -type d            # เฉพาะโฟลเดอร์
find . -type l            # เฉพาะ symbolic link

ค้นตามขนาด

find . -size +100M                   # ใหญ่กว่า 100 เมกะไบต์
find . -size -10k                     # เล็กกว่า 10 กิโลไบต์
find /var/log -type f -size +50M      # log ไฟล์ใหญ่ ๆ
find . -type f -size +1G -exec ls -lh {} \;    # หาไฟล์ยักษ์พร้อมดูขนาด

หน่วย: c ไบต์, k กิโล, M เมกะ, G กิกะ — + มากกว่า, - น้อยกว่า, ไม่มีเครื่องหมาย = พอดีเป๊ะ

ค้นตามเวลา

find . -mtime -1            # แก้ไขภายใน 1 วันที่ผ่านมา
find . -mtime +30           # ไม่ได้แก้มา 30 วันขึ้นไป
find . -mmin -60            # แก้ไขภายใน 60 นาทีที่ผ่านมา
find /tmp -type f -atime +7 # ไม่ได้เปิดอ่านมา 7 วัน (ไว้ลบไฟล์ขยะ)
find . -newer ref.txt       # แก้หลังไฟล์ ref.txt
  • -mtime = modified (แก้เนื้อ), -atime = accessed (เปิดอ่าน), -ctime = changed (แก้ metadata)
  • ตัวเลขเป็น “วัน”: -1 = น้อยกว่า 1 วัน (= ล่าสุด), +30 = มากกว่า 30 วัน (= เก่า)

ค้นตามสิทธิ์/เจ้าของ

find . -perm 777                     # ไฟล์ที่สิทธิ์เป็น 777 เป๊ะ (หาช่องโหว่)
find /var/www -not -user www-data    # ไฟล์ที่เจ้าของไม่ใช่ www-data
find . -type f -perm -o+w            # ไฟล์ที่คนอื่นเขียนได้ (น่ากังวล)

จำกัดความลึก

find . -maxdepth 1 -name "*.md"      # แค่ในโฟลเดอร์นี้ ไม่ลงย่อย
find . -maxdepth 2 -type d           # ลึกไม่เกิน 2 ชั้น

สั่งทำอะไรกับผลลัพธ์: -exec

find เจอไฟล์แล้วสั่งรันคำสั่งกับแต่ละไฟล์ได้ {} = ชื่อไฟล์ที่เจอ

find . -name "*.tmp" -exec rm {} \;             # ลบทีละไฟล์
find . -name "*.sh" -exec chmod +x {} \;        # ให้สิทธิ์รันทุกสคริปต์
find . -name "*.txt" -exec grep -l "TODO" {} \; # หาไฟล์ .txt ที่มีคำว่า TODO
  • \; ปิดคำสั่ง = รัน 1 ครั้งต่อ 1 ไฟล์
  • + แทน \; = รวมไฟล์ทั้งหมดใส่คำสั่งเดียว (เร็วกว่ามากเมื่อมีไฟล์เยอะ)
find . -name "*.log" -exec rm {} +              # ลบทั้งหมดในคำสั่งเดียว
find . -type f -name "*.jpg" -exec cp -t /backup {} +

-delete — ลบในตัว (ระวัง)

find . -name "*.tmp" -delete

⚠️ ลอง find เปล่า ๆ ก่อนเสมอ เพื่อดูว่ามันจะลบไฟล์ไหนบ้าง แล้วค่อยเติม -delete

find . -name "*.tmp"           # 1. ดูรายการก่อน
find . -name "*.tmp" -delete   # 2. โอเคแล้วค่อยลบ

ส่งให้ xargs (ทางเลือกของ -exec)

find . -name "*.log" -print0 | xargs -0 rm
find . -name "*.py" | xargs wc -l

-print0 คู่กับ xargs -0 = จัดการชื่อไฟล์ที่มีเว้นวรรคได้ถูกต้อง

locate — ค้นเร็วมากจากฐานข้อมูล

find เดินสำรวจดิสก์จริงทุกครั้ง ช้าถ้าค้นทั้งเครื่อง locate ค้นจากฐานข้อมูลที่สร้างไว้ล่วงหน้า — เร็วทันใจ แต่ข้อมูลอาจไม่สดถ้าเพิ่งสร้างไฟล์

sudo apt install plocate
locate sshd_config
locate -i readme            # ไม่สนพิมพ์เล็กใหญ่
locate "*.service" | grep nginx
sudo updatedb                # อัปเดตฐานข้อมูลเดี๋ยวนี้ (ปกติรันอัตโนมัติวันละครั้ง)

เลือกใช้อันไหน: ค้นชื่อไฟล์ที่มีมานานทั้งเครื่อง → locate (เร็ว); ค้นตามเงื่อนไขซับซ้อน (ขนาด/เวลา/สั่งทำงาน) หรือไฟล์เพิ่งสร้าง → find

which / whereis / type — หาว่าคำสั่งอยู่ไหน

which python3
/usr/bin/python3

which บอก path ของโปรแกรมที่จะถูกรันเมื่อพิมพ์ชื่อนั้น (ค้นตาม $PATH)

whereis python3
python3: /usr/bin/python3 /usr/lib/python3 /usr/share/man/man1/python3.1.gz

whereis หา binary + source + man page

type ls
type cd
type ll
ls is aliased to `ls --color=auto'
cd is a shell builtin
ll is aliased to `ls -alF'

type บอกว่าคำสั่งนั้นเป็นอะไรจริง ๆ — ไฟล์โปรแกรม, alias, function, หรือ builtin ของ shell แนะนำใช้ type เป็นตัวแรก เพราะบอกครบสุด

เรื่องที่คนมักพลาด

  • ลืมครอบ pattern ด้วยเครื่องหมายคำพูด — find . -name *.log เมื่ออยู่ในโฟลเดอร์ที่มี a.log bash จะแปลงเป็น find . -name a.log แล้วพลาดไฟล์อื่น ใช้ find . -name "*.log" เสมอ
  • find -exec rm {} \; โดยไม่ลองก่อน — รัน find เปล่า ๆ ดูรายการก่อนทุกครั้งที่จะลบ
  • find / -name x แล้วช้ามากและมี error เต็มไปหมด — ค้นทั้งเครื่องต้องเจอโฟลเดอร์ที่เข้าไม่ได้ (Permission denied) ใส่ 2>/dev/null ตัด error หรือใช้ sudo หรือใช้ locate
  • which ไม่เจอ alias/function — which หาแค่ไฟล์โปรแกรม ใช้ type ถ้าอยากรู้ว่า ll มาจากไหน
  • สับสน -mtime -1 กับ -mtime 1 — -1 = ภายใน 1 วัน (ล่าสุด); 1 = ระหว่าง 24–48 ชม.ที่แล้วเป๊ะ ๆ; +1 = เกิน 48 ชม.
  • locate ไม่เจอไฟล์ที่เพิ่งสร้าง — ฐานข้อมูลยังไม่อัปเดต รัน sudo updatedb หรือใช้ find
  • find -delete วางผิดตำแหน่ง — ต้องอยู่ท้ายสุด find . -delete -name "*.tmp" จะลบทุกอย่าง! เขียน find . -name "*.tmp" -delete

สรุป

  • find [path] [เงื่อนไข] [action] — ค้นแบบเดินสำรวจจริง เงื่อนไขเยอะ
  • ชื่อ: -name "*.log" (เป๊ะ), -iname (ไม่สนพิมพ์), -path, -not; ประเภท: -type f/d/l
  • ขนาด: -size +100M; เวลา: -mtime -1 (ล่าสุด) / +30 (เก่า) / -mmin -60
  • action: -exec cmd {} \; (ทีละไฟล์) หรือ {} + (รวม, เร็วกว่า); -delete (ลอง find เปล่าก่อน!)
  • -maxdepth N จำกัดชั้น; 2>/dev/null ตัด error permission ตอนค้นทั้งเครื่อง
  • locate ชื่อ — เร็วมาก ค้นจากฐานข้อมูล (sudo updatedb อัปเดต); ใช้เมื่อไฟล์มีมานานแล้ว
  • type คำสั่ง บอกว่าเป็น binary/alias/function/builtin (ครบสุด); which บอกแค่ path ของ binary

บทถัดไปเราจะค้นหา “ข้อความข้างในไฟล์” ด้วย grep — เครื่องมือที่คู่กับ find และใช้บ่อยพอ ๆ กัน