Linux โอนไฟล์ระหว่างเครื่อง — scp และ rsync
ก๊อปไฟล์ขึ้นเซิร์ฟเวอร์ ดึง backup กลับมา ซิงก์โฟลเดอร์ให้ตรงกัน — งานพวกนี้ทำผ่าน SSH ได้ทันที มี 2 เครื่องมือ: scp (ง่าย ตรงไปตรงมา) และ rsync (ฉลาด ประหยัด)
scp — ก๊อปผ่าน SSH
รูปแบบเหมือน cp แต่ปลายทางเป็น user@host:path
# เครื่องเรา → เซิร์ฟเวอร์
scp file.txt somchai@203.0.113.10:/home/somchai/
scp file.txt web:~/ # ใช้ alias จาก ~/.ssh/config (บทที่ 32)
# เซิร์ฟเวอร์ → เครื่องเรา
scp web:/var/log/nginx/error.log ./
# ทั้งโฟลเดอร์
scp -r website/ web:/var/www/
# ระหว่างเซิร์ฟเวอร์สองเครื่อง (ผ่านเครื่องเรา)
scp web1:/data/dump.sql web2:/tmp/
# พอร์ตไม่ใช่ 22 (สังเกต -P ตัวใหญ่ ต่างจาก ssh ที่ใช้ -p เล็ก)
scp -P 2222 file.txt web:~/ตัวเลือก: -r (โฟลเดอร์), -p (รักษาเวลา/สิทธิ์), -C (บีบอัดระหว่างส่ง), -v (verbose)
ข้อจำกัดของ scp: ก๊อปใหม่ทั้งหมดทุกครั้ง ไม่มี resume ไม่รู้ว่าอะไรเปลี่ยน — ก๊อปโฟลเดอร์ 5GB ซ้ำ = ส่ง 5GB ใหม่หมด สำหรับงาน sync ซ้ำ ๆ ใช้ rsync
rsync — sync ที่ฉลาด
rsync เทียบสองฝั่งก่อน แล้ว ส่งเฉพาะไฟล์ที่เปลี่ยน (และในไฟล์ใหญ่ ส่งเฉพาะส่วนที่ต่าง) — ครั้งแรกช้า ครั้งต่อ ๆ ไปเร็วมาก
sudo apt install rsync # (ปกติมีอยู่แล้ว)
rsync -av website/ web:/var/www/site/ตัวเลือกที่ใช้ประจำ
| ตัวเลือก | ทำอะไร |
|---|---|
-a | archive — รักษาสิทธิ์/เวลา/เจ้าของ/symlink (= -rlptgoD) |
-v | verbose — แสดงไฟล์ที่ส่ง |
-z | บีบอัดระหว่างส่ง (คุ้มถ้าเน็ตช้า) |
-P | --partial --progress — โชว์ progress + resume ได้ถ้าขาด |
-h | ตัวเลขอ่านง่าย |
--delete | ลบไฟล์ปลายทางที่ไม่มีในต้นทาง (ทำให้ “เหมือนกันเป๊ะ”) ⚠️ |
--exclude | ข้ามไฟล์/โฟลเดอร์ |
-n / --dry-run | ลองดูว่าจะทำอะไร ไม่ทำจริง |
-e "ssh -p 2222" | ระบุ option ของ ssh |
rsync -avz --progress ~/projects/ web:/home/somchai/projects/
rsync -avz --delete --exclude 'node_modules' --exclude '.git' ./ web:/var/www/app/
rsync -avz -e "ssh -p 2222" backup/ web:/backup/
rsync -avhP web:/data/big-dump.sql ./ # ดึงไฟล์ใหญ่ (resume ได้ถ้าขาด)เรื่อง / ท้าย path ที่พลาดกันบ่อยที่สุด
rsync ตีความ / ท้าย ต้นทาง ต่างกัน
rsync -av src/ dest/ # เอา "ของข้างใน src" ไปไว้ใน dest → dest/file1, dest/file2
rsync -av src dest/ # เอา "โฟลเดอร์ src" ไปไว้ใน dest → dest/src/file1- มี
/ท้าย src = “เนื้อหาข้างใน” - ไม่มี
/ท้าย src = “ตัวโฟลเดอร์เอง”
ปลายทางมี/ไม่มี / ไม่ต่างกันมาก จำแค่ฝั่งต้นทาง
เทคนิคปลอดภัย: รัน --dry-run ก่อนเสมอ โดยเฉพาะเมื่อใช้ --delete
rsync -avn --delete ./ web:/var/www/app/ # -n ดูก่อนว่าจะลบ/ส่งอะไร
rsync -av --delete ./ web:/var/www/app/ # โอเคแล้วค่อยทำจริงตัวอย่างจริง
deploy เว็บ
rsync -avz --delete \
--exclude '.git' --exclude 'node_modules' --exclude '.env' \
./ web:/var/www/mysite/
ssh web "sudo systemctl reload nginx"backup home มาเก็บที่เครื่องตัวเอง (ทุกวันด้วย cron)
rsync -az --delete web:/home/somchai/ ~/backups/web-home/sync ต่อเนื่องระหว่างพัฒนา
# ทุกครั้งที่แก้ไฟล์ ส่งขึ้น staging (ต้องมี inotify-tools)
while inotifywait -r -e modify,create,delete ./src; do
rsync -az --delete ./src/ staging:/var/www/app/src/
donemirror โฟลเดอร์ในเครื่อง (ไม่เกี่ยว SSH)
rsync -av --delete /data/ /mnt/backup-drive/data/sftp — โหมด interactive
เหมือน FTP แต่ผ่าน SSH เหมาะเวลาอยากเบราส์ดูก่อนโหลด
sftp websftp> ls
sftp> cd /var/log
sftp> get syslog # ดาวน์โหลด
sftp> put local.txt # อัปโหลด
sftp> get -r somefolder # ทั้งโฟลเดอร์
sftp> byersync แบบ daemon / ไม่ผ่าน SSH
ในเครือข่ายภายในที่ไว้ใจได้ ตั้ง rsync daemon (พอร์ต 873) ให้เร็วขึ้นได้ แต่ไม่เข้ารหัส — ส่วนใหญ่ใช้ผ่าน SSH ก็พอและปลอดภัยกว่า
เลือกใช้อันไหน
| งาน | ใช้ |
|---|---|
| ก๊อปไฟล์ 1–2 ไฟล์ ครั้งเดียว | scp |
| ก๊อปโฟลเดอร์ครั้งเดียว | scp -r หรือ rsync -av |
| sync ซ้ำ ๆ / deploy / backup | rsync (ประหยัดมาก) |
| ไฟล์ใหญ่ เน็ตไม่เสถียร (ต้อง resume) | rsync -avP |
| อยากเบราส์ดูก่อน | sftp |
เรื่องที่คนมักพลาด
scp -Pvsssh -p— scp ใช้-Pตัวใหญ่สำหรับพอร์ต, ssh ใช้-pเล็ก จำสลับกันบ่อยrsync src destลืม/ท้าย src — ได้dest/src/...แทนdest/...(ซ้อนโฟลเดอร์เกิน) จำ:/ท้าย src = “ข้างใน”rsync --deleteโดยไม่--dry-run— พิมพ์ต้นทางผิด (เช่น./เป็น. /) = ลบไฟล์ปลายทางเกลี้ยง ลอง-nก่อนทุกครั้ง--deleteแล้วเผลอ sync ผิดทิศ —rsync A/ B/ทำให้ B เหมือน A; ถ้าสลับเป็นrsync B/ A/= A หายหมด ตรวจทิศก่อน Enter- ก๊อป
.env/ private key ขึ้น server สาธารณะ —--exclude '.env'เสมอ; ตรวจว่าไฟล์ลับไม่หลุดไป scpโฟลเดอร์ใหญ่ซ้ำ ๆ — ส่งใหม่หมดทุกครั้ง เปลี่ยนมาrsync- rsync ไม่รักษาเจ้าของไฟล์ — ต้องเป็น root ทั้งสองฝั่ง +
-a(มี-o -g); ถ้าไม่ ไฟล์เป็นของ user ที่รัน rsync - เน็ตขาดตอน scp ไฟล์ 10GB — เริ่มใหม่จาก 0; ใช้
rsync -avPที่ resume ได้
สรุป
scp file user@host:path— ก๊อปครั้งเดียว (-rโฟลเดอร์,-Pพอร์ต); ก๊อปใหม่หมดทุกครั้ง ไม่มี resumersync -avz src/ host:dest/— ส่งเฉพาะที่เปลี่ยน, resume ได้, sync ให้ตรงกัน- ตัวเลือก rsync:
-a(รักษา metadata),-z(บีบอัด),-P(progress + resume),--delete(ทำให้เหมือนเป๊ะ),--exclude,-n(dry-run) /ท้าย src: มี = “เนื้อหาข้างใน”, ไม่มี = “ตัวโฟลเดอร์”rsync --deleteต้อง--dry-run(-n) ก่อนเสมอ และตรวจทิศทาง src→dest- deploy:
rsync -avz --delete --exclude '.git' --exclude 'node_modules' ./ host:/var/www/ sftp host= โหมด interactive (ls/cd/get/put)- งาน sync ซ้ำ ๆ ใช้ rsync เสมอ; ก๊อปไฟล์เดียวใช้ scp
บทถัดไปเราจะเรียนบีบอัดและแพ็กไฟล์ด้วย tar, gzip, zip — สำหรับ backup และย้ายไฟล์เป็นก้อน