Linux ไฟร์วอลล์และความปลอดภัยพื้นฐาน



เปิด VPS ใหม่ทิ้งไว้ 5 นาที ดู /var/log/auth.log จะเห็นความพยายาม login เป็นร้อยครั้งจาก IP ทั่วโลก — บอตสแกนอินเทอร์เน็ตตลอดเวลา บทนี้จะสอนป้องกันชั้นแรก: เปิดเฉพาะพอร์ตที่จำเป็น

พอร์ตคืออะไร

เครื่องมี IP เดียว แต่รันหลาย service — พอร์ต (0–65535) คือ “ช่องหมายเลข” ที่แยกว่าทราฟฟิกที่เข้ามาเป็นของ service ไหน

พอร์ตservice
22SSH
25 / 587SMTP (เมลขาออก)
53DNS
80HTTP
443HTTPS
3306MySQL
5432PostgreSQL
6379Redis
8080HTTP (ทางเลือก, dev)

พอร์ต 0–1023 = “well-known” ต้องเป็น root ถึงเปิดได้; 1024+ = ผู้ใช้ทั่วไปเปิดได้

หาว่าเครื่องเปิดพอร์ตอะไรบ้าง

sudo ss -tulpn
Netid State  Local Address:Port  Process
tcp   LISTEN 0.0.0.0:22          sshd
tcp   LISTEN 0.0.0.0:80          nginx
tcp   LISTEN 127.0.0.1:3306      mysqld
tcp   LISTEN 127.0.0.1:6379      redis-server
  • 0.0.0.0:22 = ฟังจากทุก interface = เปิดสู่อินเทอร์เน็ต
  • 127.0.0.1:3306 = ฟังเฉพาะ loopback = เข้าได้จากในเครื่องเท่านั้น (ปลอดภัย)

หลักการ: database, cache, service ภายใน ควร bind 127.0.0.1 เท่านั้น เปิดออกนอกเฉพาะที่จำเป็นจริง (เว็บ = 80/443, SSH = 22)

sudo lsof -i :80                 # process ไหนใช้พอร์ต 80
sudo ss -tulpn | grep :3306

ทดสอบพอร์ตจากภายนอก

# จากเครื่องอื่น
nc -zv 203.0.113.10 22           # พอร์ต 22 เปิดไหม (z = scan, v = verbose)
nc -zv 203.0.113.10 80
curl -I http://203.0.113.10      # เว็บตอบไหม

# สแกนช่วงพอร์ต (ต้องมี nmap)
nmap 203.0.113.10

ufw — ไฟร์วอลล์ที่ใช้ง่าย

Ubuntu มี ufw (Uncomplicated Firewall) — หน้ากากที่ใช้ง่ายของ iptables/nftables ข้างใต้

sudo ufw status                          # สถานะ (เริ่มต้น: inactive)

ตั้งค่าพื้นฐาน (ลำดับสำคัญมาก)

# 1. ตั้ง default: ปฏิเสธขาเข้าทั้งหมด อนุญาตขาออกทั้งหมด
sudo ufw default deny incoming
sudo ufw default allow outgoing

# 2. อนุญาต SSH ก่อนเปิดไฟร์วอลล์เสมอ! (ไม่งั้นโดนตัดขาด)
sudo ufw allow OpenSSH
# หรือ  sudo ufw allow 22/tcp

# 3. อนุญาตเว็บ
sudo ufw allow 80/tcp
sudo ufw allow 443/tcp
# หรือ  sudo ufw allow 'Nginx Full'

# 4. เปิดไฟร์วอลล์
sudo ufw enable
Command may disrupt existing ssh connections. Proceed with operation (y|n)? y
Firewall is active and enabled on system startup
sudo ufw status verbose
Status: active
To                         Action      From
--                         ------      ----
22/tcp (OpenSSH)           ALLOW IN    Anywhere
80/tcp                     ALLOW IN    Anywhere
443/tcp                    ALLOW IN    Anywhere

กฎที่ละเอียดขึ้น

sudo ufw allow from 203.0.113.5 to any port 22          # SSH เฉพาะจาก IP นี้
sudo ufw allow from 10.0.0.0/24 to any port 3306         # MySQL เฉพาะจากวง private
sudo ufw allow proto tcp from any to any port 8000:8010  # ช่วงพอร์ต
sudo ufw deny 23/tcp                                      # บล็อกชัดเจน
sudo ufw limit 22/tcp                                     # จำกัดอัตราการเชื่อมต่อ (กัน brute-force)

แก้และลบกฎ

sudo ufw status numbered            # ดูพร้อมเลข
sudo ufw delete 3                    # ลบกฎหมายเลข 3
sudo ufw delete allow 80/tcp        # ลบตามเนื้อกฎ
sudo ufw reload                      # โหลดใหม่
sudo ufw disable                     # ปิดไฟร์วอลล์
sudo ufw reset                       # ล้างกฎทั้งหมด (เริ่มใหม่)

⚠️ ก่อน ufw enable ผ่าน SSH: ต้อง allow พอร์ต SSH ก่อน ไม่งั้นการเชื่อมต่อจะถูกตัดและเข้าไม่ได้อีก (ต้องใช้ console ของผู้ให้บริการกู้) เผลอแล้ว: บาง VPS มี “recovery console” ให้เข้าไปรัน sudo ufw disable

cloud firewall — อีกชั้นก่อนถึงเครื่อง

VPS ส่วนใหญ่ (AWS Security Group, DigitalOcean Firewall, Vultr) มีไฟร์วอลล์ระดับเครือข่ายก่อนทราฟฟิกถึงเครื่อง ตั้งที่หน้าเว็บผู้ให้บริการ — ใช้คู่กับ ufw ได้ (defense in depth) แต่ระวังตั้งขัดกันจนงงว่าทำไมพอร์ตไม่เปิด

fail2ban — แบนคนเดารหัส

ufw เปิด/ปิดพอร์ต แต่พอร์ต 22 ยังต้องเปิดให้ SSH fail2ban อ่าน log หา IP ที่ login ล้มเหลวซ้ำ ๆ แล้วสั่ง ban ชั่วคราว

sudo apt install fail2ban
sudo cp /etc/fail2ban/jail.conf /etc/fail2ban/jail.local
sudo nano /etc/fail2ban/jail.local
# /etc/fail2ban/jail.local
[DEFAULT]
bantime  = 1h
findtime = 10m
maxretry = 5

[sshd]
enabled = true
sudo systemctl restart fail2ban
sudo fail2ban-client status sshd        # ดู IP ที่โดนแบน
sudo fail2ban-client set sshd unbanip 203.0.113.5    # ปลดแบน

จริง ๆ ถ้าปิด password login แล้วใช้ key อย่างเดียว (บทที่ 32, 36) fail2ban ก็ยังช่วยลด noise ใน log และภาระ CPU จากการ handshake

unattended-upgrades — patch ความปลอดภัยอัตโนมัติ

ช่องโหว่ที่ถูกใช้เจาะส่วนใหญ่มี patch ออกมานานแล้ว แต่เจ้าของเครื่องไม่อัปเดต ตั้งให้ patch ความปลอดภัยลงเองอัตโนมัติ

sudo apt install unattended-upgrades
sudo dpkg-reconfigure -plow unattended-upgrades      # ตอบ Yes

ตรวจ/ปรับ

cat /etc/apt/apt.conf.d/50unattended-upgrades
sudo unattended-upgrade --dry-run -d                  # ดูว่าจะอัปเดตอะไร
cat /var/log/unattended-upgrades/unattended-upgrades.log

ตั้งให้รีบูตอัตโนมัติตอนตี 4 ถ้า kernel อัปเดต (เลือกตามความเหมาะสม)

Unattended-Upgrade::Automatic-Reboot "true";
Unattended-Upgrade::Automatic-Reboot-Time "04:00";

หลัก least privilege ทบทวน

  • เปิดพอร์ตเท่าที่ต้องใช้ (ufw default deny incoming)
  • bind service ภายในที่ 127.0.0.1 ไม่ใช่ 0.0.0.0
  • ปิด password login ของ SSH ใช้ key (บทที่ 32)
  • ไม่รัน service เป็น root ถ้าไม่จำเป็น (User= ใน systemd — บทที่ 25)
  • อัปเดตสม่ำเสมอ (unattended-upgrades)
  • 1 เครื่อง 1 หน้าที่ ถ้าทำได้

เรื่องที่คนมักพลาด

  • sudo ufw enable ก่อน allow SSH — ตัดการเชื่อมต่อตัวเอง เข้าไม่ได้อีก sudo ufw allow OpenSSH ก่อนเสมอ
  • เปิดพอร์ต ufw แล้วยังต่อไม่ได้ — cloud firewall ของผู้ให้บริการยังบล็อกอยู่ (ตั้ง 2 ที่); หรือ service bind 127.0.0.1 (ไม่เกี่ยวไฟร์วอลล์ — แก้ config ของ service)
  • ufw allow 3306 เปิด MySQL สู่โลก — ควร ufw allow from <IP ที่เชื่อถือ> to any port 3306 หรือให้ MySQL bind 127.0.0.1 แล้วต่อผ่าน SSH tunnel
  • ลืมว่าเปลี่ยนพอร์ต SSH แล้ว — ถ้าตั้ง SSH เป็น 2222 ต้อง ufw allow 2222/tcp (ไม่ใช่ OpenSSH = 22)
  • fail2ban แบนตัวเอง — login ผิดหลายครั้งจาก IP ตัวเอง เพิ่ม IP ตัวเองใน ignoreip ของ jail.local
  • คิดว่า ufw = ความปลอดภัยครบ — เป็นแค่ชั้นแรก ยังต้อง: key auth, อัปเดต, ไม่รันของไม่จำเป็น, backup
  • ปิด outgoing ทั้งหมด — ufw default deny outgoing ทำให้เครื่องอัปเดต/resolve DNS ไม่ได้ ปกติปล่อย outgoing ไว้

สรุป

  • พอร์ต แยกว่าทราฟฟิกเป็นของ service ไหน (22=SSH, 80/443=เว็บ, 3306=MySQL)
  • sudo ss -tulpn ดูพอร์ตที่เปิด — 0.0.0.0 = เปิดออกนอก (ระวัง), 127.0.0.1 = ในเครื่องเท่านั้น (ดี)
  • ufw ตามลำดับ: default deny incoming → default allow outgoing → allow OpenSSH → allow 80,443 → enable
  • กฎละเอียด: ufw allow from <IP> to any port <n>, ufw limit 22/tcp
  • ufw status numbered + ufw delete <n> แก้กฎ
  • cloud firewall ของ VPS = อีกชั้นก่อนถึงเครื่อง (ตั้งที่หน้าเว็บผู้ให้บริการ)
  • fail2ban แบน IP ที่ login ล้มเหลวซ้ำ ๆ; unattended-upgrades patch ความปลอดภัยอัตโนมัติ
  • หลัก least privilege: เปิดพอร์ตเท่าที่ต้อง, bind ภายในที่ 127.0.0.1, key auth, ไม่รันเป็น root, อัปเดตเสมอ

บทถัดไปเริ่มเฟส 6 — รวมทุกอย่างที่เรียนมาตั้งค่า Ubuntu server ตัวใหม่ทั้งเครื่องทีละขั้น