Bash สรุปทั้งซีรีส์และ cheat sheet
จบ 43 บทแล้ว — บทนี้รวบทุกอย่างเป็นหน้าเดียวให้เปิดดูเร็ว ๆ ตอนเขียนสคริปต์จริง
แผนที่ความคิดทั้งซีรีส์
BASH SCRIPTING
│
├── พื้นฐาน (1–8)
│ shebang · chmod +x · ./ vs bash vs source
│ ตัวแปร (ไม่มีช่องว่างรอบ =) · QUOTING ("$var" เสมอ) · echo vs printf
│ $1 $@ $# · "$@" ไม่ใช่ "$*" · exit status · && ||
│
├── ตรรกะ (9–16)
│ [[ ]] ไม่ใช่ [ ] · -eq/-lt (เลข) vs ==/< (สตริง) · (( ))
│ if คำสั่ง; then (ไม่จำเป็นต้อง [[ ]]) · case · guard clause
│ for (รายการ/glob) · while IFS= read -r (บรรทัด) · ฟังก์ชัน + local
│
├── ข้อมูล (17–24)
│ ${var:-default} ${var:?} · ${var##*/} ${var%.*} ${var//a/b} ${var^^}
│ array: "${arr[@]}" · assoc: declare -A · glob ≠ regex · shopt
│ [[ =~ ]] + BASH_REMATCH · $(...) ครอบ quote · <(...) process sub
│
├── I/O + process (25–32)
│ fd 0/1/2 · > file 2>&1 (ลำดับ!) · pipe = subshell · xargs -0 -P
│ ( ) subshell vs { } group · & wait "$pid" · trap 'rm' EXIT
│ set -euo pipefail (+ ข้อยกเว้น) · ShellCheck · main "$@"
│
├── production (33–40)
│ getopts / manual --long · select · [[ -t 1 ]] สี · grep/sed/awk
│ mktemp + trap · atomic write (tmp + mv) · flock · date +%s
│ command -v · curl -fsSL · jq -r · idempotent · run() dry-run · retry
│
└── ใช้จริง (41–44)
cron ไม่มี PATH ของคุณ · systemd timer · .bashrc vs .profile
CLI tool: lib/ + config + subcommand + trap ERRCheat sheet ตามงาน
ตัวแปรและ quoting
name="value" # ไม่มีช่องว่างรอบ =
echo "$name" # ครอบ quote เสมอ
echo "${name}s" # {} เมื่อมีตัวอักษรติดกัน
readonly PI=3.14 # ค่าคงที่
local x # ในฟังก์ชัน
: "${VAR:?ต้องตั้งค่า}" # บังคับว่าต้องมี
port=${PORT:-8080} # ค่าปริยายเงื่อนไข
[[ -f "$f" ]] # ไฟล์มีอยู่
[[ -d "$d" ]] # โฟลเดอร์
[[ -z "$s" ]] / [[ -n "$s" ]] # ว่าง / ไม่ว่าง
[[ "$a" == "$b" ]] # สตริงเท่ากัน
[[ "$f" == *.txt ]] # glob (ไม่ครอบฝั่งขวา)
[[ "$s" =~ ^[0-9]+$ ]] # regex
(( n > 10 && n < 100 )) # ตัวเลข
if grep -q x file; then # ใช้ exit statusloop
for x in a b c; do ... done
for f in *.txt; do ... done # + shopt -s nullglob
for ((i=0; i<n; i++)); do ... done
for x in "${arr[@]}"; do ... done
while IFS= read -r line; do ... done < file # อ่านบรรทัด
while (( n < max )); do ... (( n++ )); doneสตริง (parameter expansion)
${#s} ความยาว
${s:0:3} substring
${path##*/} basename
${path%/*} dirname
${file##*.} นามสกุล
${file%.*} ตัดนามสกุล
${s//old/new} แทนทุกที่
${s^^} ${s,,} ตัวใหญ่/เล็กarray
arr=(a b c)
arr+=(d)
"${arr[@]}" ทุกสมาชิก
"${arr[0]}" ตัวแรก
"${#arr[@]}" จำนวน
"${!arr[@]}" index
mapfile -t arr < <(cmd) # สร้างจากคำสั่ง
declare -A m; m[key]=val
"${!m[@]}" keys
[[ -v m[key] ]] key มีไหมI/O
cmd > file 2>&1 # ทั้งคู่ → ไฟล์ (ลำดับสำคัญ)
cmd &> file # เหมือนบน (bash)
cmd 2>/dev/null # ทิ้ง error
echo "err" >&2 # → stderr
cmd <<< "$string" # here-string
cmd <<EOF ... EOF # heredoc
diff <(cmd1) <(cmd2) # process substitution
exec > log 2>&1 # redirect ทั้งสคริปต์process
cmd & # เบื้องหลัง
wait "$!" # รอ + exit status
( cd dir && cmd ) # subshell (ไม่ย้าย PWD)
{ cmd1; cmd2; } > file # group + redirect
trap 'rm -rf "$tmp"' EXIT # cleanup
timeout 30 cmd # จำกัดเวลา
cmd | xargs -0 -P4 -I{} do {} # ขนานหัวสคริปต์มาตรฐาน
#!/usr/bin/env bash
set -Eeuo pipefail
IFS=$'\n\t'
readonly SCRIPT_DIR=$(cd "$(dirname "${BASH_SOURCE[0]}")" && pwd)
die() { printf 'ERROR: %s\n' "$*" >&2; exit 1; }
main() {
...
}
main "$@"เจอสถานการณ์นี้ ให้ทำแบบนี้
| ต้องการ | ทำ |
|---|---|
| อ่านไฟล์ทีละบรรทัด | while IFS= read -r line; do ...; done < file |
| วนไฟล์ (อาจไม่มี) | shopt -s nullglob; for f in *.ext; do |
| วนไฟล์ recursive | shopt -s globstar; for f in **/*.ext; do |
| basename/นามสกุล | ${f##*/} / ${f##*.} (ไม่เรียก process) |
| ตัวแปรอาจว่าง | ${var:-default} หรือ ${var:?msg} |
| ต้องการรายการหลายค่า | array arr=() + "${arr[@]}" |
| นับความถี่ / จัดกลุ่ม | declare -A count; (( count[$k]++ )) |
ตัวแปรจาก cmd | while หาย | while ...; done < <(cmd) |
| เก็บ output คำสั่งเป็นรายการ | mapfile -t arr < <(cmd) |
| ไฟล์ชั่วคราว | tmp=$(mktemp); trap 'rm -f "$tmp"' EXIT |
| เขียนไฟล์ปลอดภัย | เขียน tmp แล้ว mv tmp dst |
| กันสคริปต์รันซ้อน | exec 9>lock; flock -n 9 || exit 0 |
| เช็กว่ามีคำสั่ง | command -v jq >/dev/null || die ... |
| ดาวน์โหลด | curl -fsSL --max-time 30 "$url" -o "$f" |
| อ่านค่าจาก JSON | jq -r '.key' file.json |
| ทศนิยม | awk 'BEGIN{printf "%.2f\n", a/b}' |
| ลองใหม่เมื่อล้มเหลว | retry() loop + backoff |
| deploy/cleanup script | ต้องมี --dry-run |
| รันจาก cron | export PATH=... + cd + >> log 2>&1 |
กับดักอันตราย
# 1. rm -rf กับตัวแปรว่าง → ลบผิดที่
rm -rf "$DIR/" # ✗ ถ้า DIR ว่าง = rm -rf /
rm -rf "${DIR:?}/" # ✓
# 2. ไม่ครอบ quote → พังกับช่องว่าง / glob
cp $src $dst # ✗
cp "$src" "$dst" # ✓
# 3. sort file > file → ทำลายไฟล์
sort file > file # ✗ Bash ล้างไฟล์ก่อนรัน
sort file -o file # ✓ (หรือ tmp + mv)
# 4. for line in $(cat file) → แยกทุกช่องว่าง
for line in $(cat file) # ✗
while IFS= read -r line # ✓
# 5. cmd | while read → ตัวแปรหาย (subshell)
cat f | while read x; do n=$x; done; echo "$n" # ✗ ว่าง
while read x; do n=$x; done < f; echo "$n" # ✓
# 6. [ $x = y ] กับ x ว่าง → syntax error
[ $answer = yes ] # ✗
[[ $answer == yes ]] # ✓
# 7. local x=$(cmd) → กลบ exit status
local x=$(failing_cmd) # ✗ set -e ไม่จับ
local x; x=$(failing_cmd) # ✓
# 8. (( i++ )) กับ set -e ตอน i=0 → หยุดสคริปต์
set -e; i=0; (( i++ )) # ✗ คืน 1
(( ++i )) หรือ i=$((i+1)) # ✓
# 9. > file 2>&1 สลับลำดับ
cmd 2>&1 > file # ✗ stderr ยังไปจอ
cmd > file 2>&1 # ✓
# 10. curl ไม่มี -f → 404 คืน exit 0
curl "$url" -o f # ✗
curl -fsS "$url" -o f # ✓
# 11. #!/bin/sh แต่ใช้ [[ ]] / array
#!/bin/sh + [[ ]] # ✗ dash ไม่มี
#!/usr/bin/env bash # ✓
# 12. เดินไฟล์ด้วย find | for
for f in $(find . -name '*.x') # ✗
find . -name '*.x' -exec ... + # ✓12 นิสัยที่ดี
#!/usr/bin/env bash+set -Eeuo pipefail+IFS=$'\n\t'ทุกสคริปต์- ครอบ
"$var"และ"$@"เสมอ — เมื่อไม่แน่ใจ ครอบไว้ก่อน [[ ]]ไม่ใช่[ ]—$( )ไม่ใช่ backticks —read -rเสมอ- รัน ShellCheck กับทุกสคริปต์ แก้ทุก warning
- อ่านไฟล์:
while IFS= read -r line; do ...; done < file - ไฟล์ชั่วคราว:
mktemp+trap 'rm -rf "$tmp"' EXITทันที - เขียนไฟล์: temp แล้ว
mv(atomic) — ไม่cmd > important_fileตรง ๆ - ห่อตรรกะใน
main()เรียกmain "$@"ท้ายไฟล์ die()+cmd || die "..."สำหรับคำสั่งวิกฤต- สคริปต์ idempotent — รัน 3 ครั้งได้ผลเดิม
- เครื่องมือที่แตะระบบต้องมี
--dry-runและ log ที่ดี (ไป stderr) - รู้ว่าเมื่อไหร่ เลิกใช้ bash — โครงสร้างข้อมูลซับซ้อน / คณิตศาสตร์จริง / > 200 บรรทัด → Python
เรียนรู้ต่อ
man bash— เอกสารทางการ ยาวแต่ครบ (ค้นหัวข้อด้วย/)help <builtin>— help ของ builtin แต่ละตัว (help declare,help read,help [[)- ShellCheck — https://www.shellcheck.net (ออนไลน์) + wiki อธิบายทุก SC code ละเอียด
- Google Shell Style Guide — https://google.github.io/styleguide/shellguide.html
- BashFAQ / BashPitfalls — https://mywiki.wooledge.org/BashFAQ · /BashPitfalls (อ่านทุกข้อ)
- “Bash Guide” (Lhunath) — https://mywiki.wooledge.org/BashGuide — เขียนดีมากสำหรับต่อยอด
- explainshell.com — วางคำสั่งยาว ๆ แล้วมันอธิบายทีละ flag
bats-core— framework สำหรับเขียน unit test ให้สคริปต์ bash- ฝึก: เขียนสคริปต์ที่ทำงานประจำของคุณเองใหม่ให้ผ่าน ShellCheck สะอาด — เรียนได้เร็วที่สุด
สรุป
- Bash เก่งเรื่อง เชื่อมโปรแกรมเข้าด้วยกัน — glue code, automation, deploy, ตั้งเครื่อง
- หัวใจที่พลาดกันมากสุด: quoting (
"$var""$@"),[[ ]]vs[ ], pipe = subshell,while readอ่านบรรทัด - ทุกสคริปต์:
set -Eeuo pipefail+ ShellCheck +main "$@"+trap ... EXIT - production:
mktemp+trap, atomic write,flock,command -v,curl -fsSL, idempotent,--dry-run - รู้ขีดจำกัด — พองานเป็น “ประมวลผลข้อมูล” ล้วน ๆ ให้ awk/Python ทำแทน
จบซีรีส์ Bash แล้วครับ — 44 บทจากสคริปต์ hello world ไปจนถึง CLI tool ที่มี rollback ขอบคุณที่อ่านมาถึงตรงนี้ เปิดเทอร์มินัลแล้วเขียนสคริปต์ของคุณเองได้เลย ขอให้สนุกกับการทำงานให้เครื่องทำแทน 🐚