Bash รับเข้าและแสดงผล (echo, printf, read)



ทุกสคริปต์ต้องพูดคุยกับผู้ใช้ — แสดงข้อความ ถามค่า ป้อนข้อมูลก้อนใหญ่ให้คำสั่ง บทนี้รวมเครื่องมือทั้งหมดและบอกว่าอันไหนเชื่อถือได้

echo — ง่ายแต่มีกับดัก

echo "สวัสดี"
echo "บรรทัดนี้" "ต่อด้วยบรรทัดนี้"     # อาร์กิวเมนต์คั่นด้วยช่องว่าง
name="Somchai"
echo "ยินดีต้อนรับ $name"

ปัญหาของ echo คือ พฤติกรรมไม่เหมือนกันทุกระบบ

echo -n "ไม่ขึ้นบรรทัดใหม่"      # -n = ไม่มี newline ท้าย — บาง shell ไม่รองรับ
echo -e "แท็บ\tและ\nบรรทัดใหม่"   # -e = ตีความ \t \n — dash พิมพ์ "-e" ออกมาตรง ๆ
echo "$var"                     # ถ้า $var ขึ้นต้นด้วย -n หรือ -e จะถูกกินเป็น option!
msg="-e ทดสอบ"
echo "$msg"          # อาจได้ "ทดสอบ" (กิน -e ไป) แทนที่จะเป็น "-e ทดสอบ"

ใช้ echo ได้กับข้อความคงที่ธรรมดา แต่พอต้องคุมรูปแบบหรือค่ามาจากตัวแปรที่ไม่รู้แน่ — ใช้ printf

printf — เชื่อถือได้ คุมรูปแบบได้

printf '%s\n' "สวัสดี"
printf '%s\n' "$var"                    # ปลอดภัยแม้ $var ขึ้นต้นด้วย -
printf '%s มีอายุ %d ปี\n' "Somchai" 25
printf 'ราคา: %.2f บาท\n' 19.9          # ราคา: 19.90 บาท
printf '%-10s | %5s\n' "ชื่อ" "อายุ"      # จัดคอลัมน์ (ซ้าย 10, ขวา 5)

หลักการ: อาร์กิวเมนต์แรกคือ format string ที่เหลือคือค่ามาแทน %

formatใช้กับ
%sสตริง (ปลอดภัยสุด ใช้อันนี้เป็นหลัก)
%dจำนวนเต็ม
%.2fทศนิยม 2 ตำแหน่ง
%qสตริงแบบ escape ให้ก๊อปกลับไปรันใน shell ได้
%bสตริงที่ตีความ \n \t ข้างใน
%-10sสตริงชิดซ้าย กว้าง 10
%%เครื่องหมาย % ตัวจริง

จุดเด่นสำคัญ: printf วนใช้ format ซ้ำจนกว่าอาร์กิวเมนต์จะหมด

printf '%s\n' หนึ่ง สอง สาม
หนึ่ง
สอง
สาม

เก็บผลลัพธ์ลงตัวแปรโดยไม่ผ่าน subshell ด้วย -v

printf -v today '%(%Y-%m-%d)T' -1        # today = "2026-09-07"
printf -v padded '%03d' 7                # padded = "007"

read — รับค่าจากผู้ใช้

read -r -p "ชื่อคุณคือ: " name
read -r -p "อายุ: " age
printf 'สวัสดีคุณ %s อายุ %s ปี\n' "$name" "$age"

ใส่ -r เสมอ — ถ้าไม่ใส่ read จะตีความ \ เป็น escape ทำให้ path Windows หรือข้อความมี \ เพี้ยน -r = “อ่านดิบ ๆ” ไม่มีข้อเสีย

optionทำอะไร
-rอ่านดิบ ไม่ตีความ \ — ใส่เสมอ
-p "ข้อความ"แสดง prompt ก่อนรอ input
-sไม่แสดงตอนพิมพ์ (รหัสผ่าน)
-n 1รับ N ตัวอักษรแล้วพอ ไม่ต้องรอ Enter
-t 10timeout 10 วินาที (ไม่พิมพ์ = คืน exit status ≠ 0)
-d ':'ใช้ : เป็นตัวจบแทน newline
-a arrอ่านลง array แต่ละคำ

รับหลายตัวแปรในบรรทัดเดียว — Bash แบ่งตาม IFS

read -r first last <<< "Somchai Jaidee"
echo "$first"        # Somchai
echo "$last"         # Jaidee

# แบ่งด้วยตัวอื่น
IFS=':' read -r user _ uid _ <<< "somchai:x:1000:1000::/home/somchai:/bin/bash"
echo "$user $uid"    # somchai 1000

รับรหัสผ่าน

read -r -s -p "รหัสผ่าน: " pass
echo                              # read -s ไม่พิมพ์ newline เอง ต้องเพิ่ม
printf 'รับรหัสยาว %d ตัว\n' "${#pass}"

heredoc — ป้อนข้อความหลายบรรทัดให้คำสั่ง

cat <<EOF
ผู้ใช้: $USER
วันที่: $(date +%F)
โฟลเดอร์: $PWD
EOF

ทุกอย่างระหว่าง <<EOF กับ EOF (ต้องอยู่ต้นบรรทัด ไม่มีอะไรนำหน้า) ถูกป้อนเป็น stdin ของ cat — $USER, $(date) ถูกแทนค่า (เหมือนอยู่ใน double quote)

ปิดการแทนค่าด้วยการครอบ delimiter ด้วย quote

cat <<'EOF'
ตัวแปร $USER จะไม่ถูกแทน
คำสั่ง $(date) ก็ไม่ถูกรัน
EOF

ใช้ <<- เพื่ออนุญาตให้เยื้อง delimiter และเนื้อหาด้วย แท็บ (ไม่ใช่ช่องว่าง)

if true; then
	cat <<-EOF
		บรรทัดนี้เยื้องด้วยแท็บ
		แท็บนำหน้าจะถูกตัดออกตอนแสดง
	EOF
fi

ใช้จริงบ่อย ๆ: เขียนไฟล์ config

cat > /etc/myapp/config.ini <<EOF
[server]
host = ${SERVER_HOST}
port = ${SERVER_PORT:-8080}
EOF

here-string — ป้อนสตริงเดียว

grep "error" <<< "$log_content"           # ป้อน $log_content เป็น stdin ของ grep
read -r a b c <<< "1 2 3"
tr 'a-z' 'A-Z' <<< "สวัสดี hello"          # → สวัสดี HELLO
wc -c <<< "นับตัวอักษร"

<<< เหมือน echo "..." | แต่ไม่สร้าง subshell และเร็วกว่า — ใช้เมื่อมีสตริงพร้อมแล้วอยากป้อนให้คำสั่งที่อ่าน stdin

เรื่องที่คนมักพลาด

  • ลืม -r ใน read — \ ในข้อความหาย ใส่ -r ทุกครั้งไม่มีข้อเสีย
  • echo "$var" เมื่อ $var อาจขึ้นต้นด้วย - — ถูกกินเป็น option ใช้ printf '%s\n' "$var"
  • echo -e บนสคริปต์ #!/bin/sh — dash ไม่รู้จัก พิมพ์ -e ออกมา ใช้ printf
  • printf มี % ในข้อความแต่ไม่ escape — printf "ลด 50%" เพี้ยน ต้อง printf 'ลด 50%%\n' หรือ printf '%s\n' "ลด 50%"
  • EOF ของ heredoc มีช่องว่างนำหน้า — Bash ไม่เห็นว่าเป็นตัวปิด สคริปต์ค้างรอ ใช้ <<- + แท็บ หรือชิดซ้ายเต็ม
  • read var ใน cmd | while read แล้วตัวแปรหายหลัง loop — pipe สร้าง subshell (บทที่ 15)
  • printf อาร์กิวเมนต์น้อยกว่า % — %s ที่ไม่มีค่าได้สตริงว่าง, %d ได้ 0

สรุป

  • echo ใช้กับข้อความคงที่ธรรมดา — -n -e ไม่พกพา และค่าขึ้นต้น - มีปัญหา
  • printf '%s\n' "$var" เชื่อถือได้ คุมรูปแบบได้ วน format ซ้ำ — ใช้เป็นหลัก
  • printf -v ตัวแปร เก็บผลลัพธ์โดยไม่ผ่าน subshell
  • read -r เสมอ — -p prompt, -s ซ่อน, -n N จำนวนตัว, -t timeout
  • read -r a b c แบ่งหลายตัวแปรตาม IFS
  • heredoc <<EOF ป้อนหลายบรรทัด (แทนค่า) / <<'EOF' (ไม่แทน) / <<-EOF (เยื้องด้วยแท็บได้)
  • here-string <<< ป้อนสตริงเดียว แทน echo | โดยไม่มี subshell

บทถัดไปว่าด้วยพารามิเตอร์ที่สคริปต์รับมา — $1, $@, $# และ special variables อย่าง $? $$ $!