Bash คณิตศาสตร์กับจำนวนเต็ม
Bash คิดเลขได้ แต่ จำนวนเต็มเท่านั้น — ไม่มีทศนิยม 3 / 2 ได้ 1 บทนี้ว่าด้วยการคำนวณที่ Bash ทำได้ และทางออกเมื่อต้องใช้ทศนิยม
$(( )) กับ (( ))
result=$(( 3 + 4 * 2 )) # $(( )) → ให้ "ค่า" กลับมา (ใช้ในการกำหนดค่า/แสดงผล)
echo "$result" # 11
(( count = 10 )) # (( )) → รันเป็นคำสั่ง (ใช้เปลี่ยนค่าตัวแปร/เป็นเงื่อนไข)
(( count += 5 ))
echo "$count" # 15$(( expr ))— แทนที่ด้วยผลลัพธ์ ใช้ตรงที่ต้องการตัวเลข:x=$(( a + b )),echo "$(( n * 2 ))"(( expr ))— ประมวลผลนิพจน์ ไม่คืนข้อความ ใช้เปลี่ยนตัวแปรหรือเป็นเงื่อนไข:(( i++ )),if (( x > 0 ))
ข้างใน (( )) และ $(( )) ไม่ต้องใส่ $ หน้าตัวแปร (ใส่ก็ได้)
a=5; b=3
echo "$(( a + b ))" # 8 — ไม่ต้อง $a $b
echo "$(( $a + $b ))" # 8 — ใส่ก็ได้ ผลเท่ากันตัวดำเนินการ
echo "$(( 7 + 2 ))" # 9
echo "$(( 7 - 2 ))" # 5
echo "$(( 7 * 2 ))" # 14
echo "$(( 7 / 2 ))" # 3 — หารปัดลง (ตัดเศษทิ้ง) ไม่ปัดเลขใกล้เคียง
echo "$(( 7 % 2 ))" # 1 — เศษจากการหาร (modulo)
echo "$(( 2 ** 10 ))" # 1024 — ยกกำลัง
echo "$(( (2 + 3) * 4 ))" # 20 — วงเล็บจัดลำดับเปรียบเทียบและตรรกะ (คืน 1 = จริง, 0 = เท็จ)
echo "$(( 5 > 3 ))" # 1
echo "$(( 5 == 5 ))" # 1
echo "$(( 5 > 3 && 2 < 1 ))" # 0
echo "$(( x > 0 ? x : -x ))" # ternary — ค่าสัมบูรณ์บิต
echo "$(( 6 & 3 ))" # 2 AND
echo "$(( 6 | 3 ))" # 7 OR
echo "$(( 6 ^ 3 ))" # 5 XOR
echo "$(( 1 << 4 ))" # 16 shift ซ้ายเพิ่ม / ลดค่า
i=0
(( i++ )) # i = 1 (post-increment)
(( ++i )) # i = 2 (pre-increment)
(( i += 10 )) # i = 12
(( i -= 2 )) # i = 10
(( i *= 3 )) # i = 30
(( i /= 4 )) # i = 7 (ปัดลง)กับดัก set -e: (( i++ )) ตอน i=0 — นิพจน์คืนค่า 0 (ค่าก่อนเพิ่ม) → exit status 1 → สคริปต์ที่มี set -e หยุด!
set -e
count=0
(( count++ )) # ← สคริปต์หยุดตรงนี้! (count เก่า = 0)
# แก้: ใช้แบบ pre-increment หรือ += หรือปิดท้าย || true
(( ++count )) # ปลอดภัย — คืนค่า 1
(( count += 1 )) # ปลอดภัย
(( count++ )) || true # ยอมรับว่าอาจคืน 1ปลอดภัยสุดคือ count=$(( count + 1 ))
ฐานเลข
echo "$(( 16#FF ))" # 255 — เลขฐาน 16
echo "$(( 2#1010 ))" # 10 — เลขฐาน 2
echo "$(( 8#17 ))" # 15 — เลขฐาน 8ระวังเลขนำหน้าด้วย 0 — Bash ตีความเป็นฐาน 8!
echo "$(( 010 ))" # 8 — "010" = ฐาน 8
echo "$(( 08 ))" # bash: value too great for base — 8 ไม่มีในฐาน 8
# ปัญหานี้เจอบ่อยกับเลขเดือน/วันจาก date
month=$(date +%m) # "09"
(( month + 1 )) # error! 09 ไม่ใช่ฐาน 8 ที่ถูก
(( 10#$month + 1 )) # 10 — บังคับฐาน 10declare -i — ตัวแปรจำนวนเต็ม
declare -i total=0
total="5 + 3" # 8 — ฝั่งขวาถูกคิดเป็นนิพจน์อัตโนมัติ
total+=10 # 18 — บวก (ไม่ใช่ต่อสตริง)
echo "$total"มีประโยชน์เวลาสะสมค่าใน loop — ไม่ต้องใส่ $(( )) ทุกครั้ง แต่หลายคนชอบ $(( )) ชัด ๆ มากกว่า
(( )) เป็นเงื่อนไข
if (( count > 100 )); then echo "เกิน"; fi
if (( $# < 2 )); then echo "อาร์กิวเมนต์ไม่พอ" >&2; exit 2; fi
while (( retries < max_retries )); do
attempt && break
(( retries += 1 ))
sleep $(( retries * 2 ))
done
# นิพจน์ที่ผลเป็น 0 = เท็จ
value=0
if (( value )); then echo "ไม่ศูนย์"; else echo "ศูนย์"; fi # ศูนย์อ่านง่ายกว่า [[ $count -gt 100 ]] มากเมื่อเป็นเรื่องตัวเลขล้วน ๆ
ทศนิยม — Bash ทำไม่ได้ ใช้เครื่องมืออื่น
echo "$(( 10 / 3 ))" # 3 — ไม่ใช่ 3.33
# bc — เครื่องคิดเลขความละเอียดสูง (ต้อง sudo apt install bc)
echo "scale=2; 10 / 3" | bc # 3.33
result=$(echo "scale=4; $a / $b" | bc)
# bc -l โหลดฟังก์ชันคณิตศาสตร์ (sqrt, s, c, l, ...)
echo "sqrt(2)" | bc -l # 1.41421356237309504880
# awk — มักติดมากับระบบอยู่แล้ว เร็วกว่า bc สำหรับงานเดียว
awk 'BEGIN { printf "%.2f\n", 10 / 3 }' # 3.33
awk -v a="$total" -v n="$count" 'BEGIN { printf "%.1f%%\n", a/n*100 }'
# ปัดเศษ / จัดรูปแบบ
printf '%.2f\n' "$(echo "$x * 1.07" | bc)"เปรียบเทียบทศนิยม (Bash (( )) ทำไม่ได้)
if (( $(echo "$price > 19.99" | bc -l) )); then echo "แพง"; fi
if awk -v p="$price" 'BEGIN { exit !(p > 19.99) }'; then echo "แพง"; fiเลขสุ่ม
echo "$RANDOM" # 0–32767 อ่านทีได้ค่าใหม่
echo "$(( RANDOM % 6 + 1 ))" # 1–6 (ลูกเต๋า) — มี bias เล็กน้อย
shuf -i 1-100 -n 1 # 1–100 กระจายสม่ำเสมอกว่าเรื่องที่คนมักพลาด
- คาดว่า
/ให้ทศนิยม —$(( 7 / 2 ))= 3 Bash ตัดเศษทิ้ง ใช้bc/awkถ้าต้องการทศนิยม - เลขนำหน้าด้วย 0 —
$(( 09 ))error (ฐาน 8) ใช้$(( 10#$var ))บังคับฐาน 10 โดยเฉพาะกับdate +%mdate +%d (( i++ ))กับset -eตอนi=0— คืน exit 1 หยุดสคริปต์ ใช้(( ++i ))หรือi=$((i+1))x = $(( ))มีช่องว่างรอบ=— ยังคงผิดกฎเดิมx=$(( ))ติดกัน- ลืมว่า
[[ "10" > "9" ]]เทียบสตริง — เป็นเท็จ! ใช้(( 10 > 9 )) - ใช้
exprแบบสมัยเก่า —expr $a + $bช้า (เรียก process) และ syntax งอแง ใช้$(( )) - ส่งตัวแปรว่างเข้า
$(( ))—$(( "" + 1 ))ได้ 1 (ว่าง = 0) แต่$(( abc + 1 ))อาจ error ในset -u
สรุป
$(( expr ))ให้ค่ากลับ (ใช้กำหนดค่า/แสดงผล),(( expr ))รันเป็นคำสั่ง (เปลี่ยนตัวแปร/เงื่อนไข)- ข้างในไม่ต้องใส่
$หน้าตัวแปร - จำนวนเต็มเท่านั้น —
/ปัดลง,%เศษ,**ยกกำลัง (( i++ ))กับset -eตอนค่าเป็น 0 → หยุดสคริปต์ ใช้(( ++i ))หรือi=$((i+1))- เลขนำหน้า 0 = ฐาน 8 → ใช้
$(( 10#$var ))โดยเฉพาะกับผลจากdate declare -iทำตัวแปรคิดเลขอัตโนมัติ- ทศนิยม:
echo "scale=2; $a/$b" | bcหรือawk 'BEGIN{printf "%.2f\n", ...}' - สุ่ม:
$RANDOM(0–32767) หรือshuf -i 1-100 -n 1
บทถัดไปว่าด้วย case — จับหลายค่าให้อ่านง่ายกว่า if/elif ยาว ๆ และใช้ทำ subcommand dispatcher