Bash อาเรย์ (indexed array)



เมื่อไหร่ก็ตามที่คุณคิดจะเก็บ “หลายค่า” ในตัวแปรเดียวโดยคั่นด้วยช่องว่าง — หยุด แล้วใช้ array แทน มันคือวิธีเดียวที่จัดการค่าที่มีช่องว่างได้ถูกต้อง

สร้าง array

fruits=(apple banana cherry)                  # literal
files=(*.txt)                                 # จาก glob
lines=()                                      # ว่าง
mixed=("มี ช่องว่าง" ปกติ "อีกอัน")            # สมาชิกมีช่องว่างได้ถ้าครอบ quote
nums=(10 20 30 40 50)

# เพิ่มทีละตัว
servers=()
servers+=(web1.example.com)
servers+=(web2.example.com "db 1.example.com")

# กำหนดด้วย index เจาะจง
slots[0]=first
slots[5]=sixth                                # index ข้ามได้ (sparse array)

เข้าถึงสมาชิก

fruits=(apple banana cherry)

echo "${fruits[0]}"          # apple    — index เริ่มที่ 0
echo "${fruits[1]}"          # banana
echo "${fruits[-1]}"         # cherry   — index ลบ = นับจากท้าย (bash 4.3+)
echo "${fruits[@]}"          # apple banana cherry   — ทุกสมาชิก
echo "${#fruits[@]}"         # 3        — จำนวนสมาชิก
echo "${!fruits[@]}"         # 0 1 2    — รายการ index (สำคัญกับ sparse array)

${arr[@]} vs ${arr[*]} — ต่างกันเมื่อครอบ quote (เหมือน $@ vs $*)

mixed=("a b" "c" "d e")

printf '[%s]\n' "${mixed[@]}"        # [a b]  [d e]   — แต่ละสมาชิกแยก
printf '[%s]\n' "${mixed[*]}"        # [a b c d e]       — รวมเป็นสตริงเดียว (ด้วย IFS[0])
printf '[%s]\n' ${mixed[@]}          # [a] [b]  [d] [e]  — ไม่ครอบ = พัง!

กฎเหล็ก: "${arr[@]}" เสมอ เมื่อต้องการทุกสมาชิกแบบคงรูป

วน array

# วนค่า
for fruit in "${fruits[@]}"; do
    echo "ผลไม้: $fruit"
done

# วนพร้อม index
for i in "${!fruits[@]}"; do
    echo "$i → ${fruits[$i]}"
done

# วนแบบ C-style (เฉพาะ array ที่ index ต่อเนื่อง)
for (( i = 0; i < ${#fruits[@]}; i++ )); do
    echo "${fruits[i]}"
done

slice — ตัดบางส่วน

nums=(10 20 30 40 50 60)

echo "${nums[@]:1:3}"        # 20 30 40   — เริ่ม index 1 เอา 3 ตัว
echo "${nums[@]:2}"          # 30 40 50 60 — จาก index 2 ถึงจบ
echo "${nums[@]: -2}"        # 50 60      — 2 ตัวท้าย (ช่องว่างหน้า -)

# เก็บ slice เป็น array ใหม่
recent=("${nums[@]: -3}")    # (40 50 60)

เพิ่ม / ลบ / แก้

arr=(a b c d e)

arr+=(f g)                   # ต่อท้าย → a b c d e f g
arr[2]=X                     # แก้ index 2 → a b X d e f g
unset 'arr[1]'               # ลบ index 1 → a X d e f g (แต่ index ยังเป็น 0 2 3 4 5 6 — sparse!)

# ลบแล้วจัดเรียง index ใหม่
arr=("${arr[@]}")            # สร้างใหม่จากสมาชิกที่เหลือ → index 0 1 2 3 4 5

# ลบสมาชิกตามค่า
new=()
for x in "${arr[@]}"; do
    [[ "$x" == "X" ]] || new+=("$x")
done
arr=("${new[@]}")

หมายเหตุ: unset 'arr[1]' ต้องครอบ quote ชื่อ ไม่งั้น arr[1] อาจโดน glob (ถ้ามีไฟล์ชื่อ arr1)

ส่ง array เข้าฟังก์ชัน

process_files() {
    local -a files=("$@")            # รับทั้งหมดเป็น array ในเครื่อง
    echo "ได้รับ ${#files[@]} ไฟล์"
    for f in "${files[@]}"; do
        echo "  - $f"
    done
}

myfiles=("report 2026.txt" "data.csv" "notes.md")
process_files "${myfiles[@]}"        # กระจายเป็นอาร์กิวเมนต์ — ครอบ quote!

ส่งได้ทีละ array — ถ้าต้องส่งหลาย array ใช้ nameref

sum_array() {
    local -n _arr=$1                 # nameref (bash 4.3+)
    local total=0 x
    for x in "${_arr[@]}"; do
        (( total += x ))
    done
    echo "$total"
}

nums=(10 20 30)
sum_array nums                       # ส่งชื่อ ไม่ใช่ค่า → 60

สร้าง array จาก output คำสั่ง

# วิธีที่ถูก — mapfile (จัดการ newline, ไม่มี subshell)
mapfile -t files < <(find . -name '*.log' -type f)
mapfile -t users < <(cut -d: -f1 /etc/passwd)

echo "เจอ ${#files[@]} ไฟล์"

# วิธีเก่า — arr=($(cmd)) : ใช้ได้เฉพาะเมื่อ output ไม่มีช่องว่าง/glob
ports=($(ss -tlnH | awk '{print $4}' | grep -oE '[0-9]+$'))    # เสี่ยง

arr=($(cmd)) อันตราย — output โดน word splitting + glob ถ้าบรรทัดมีช่องว่างหรือ * จะพัง ใช้ mapfile -t arr < <(cmd) แทน

array เป็น “ชุดอาร์กิวเมนต์” ที่ปลอดภัย

ท่านี้ใช้บ่อย — สร้าง option list แบบมีเงื่อนไข

rsync_opts=(-a --delete)
[[ $verbose -eq 1 ]] && rsync_opts+=(--verbose)
[[ $dry_run -eq 1 ]] && rsync_opts+=(--dry-run)
[[ -n "$exclude_file" ]] && rsync_opts+=(--exclude-from "$exclude_file")

rsync "${rsync_opts[@]}" "$src" "$dst"       # ทุก option ส่งถูกต้อง แม้ path มีช่องว่าง

เทียบกับการต่อสตริง opts="-a --delete" ซึ่งพังทันทีที่ path มีช่องว่าง

เรื่องที่คนมักพลาด

  • ${arr[@]} ไม่ครอบ quote — word splitting + glob ครอบ "${arr[@]}" เสมอ
  • "${arr}" แทน "${arr[@]}" — "${arr}" = "${arr[0]}" ได้แค่สมาชิกแรก
  • arr=($(cmd)) — พังเมื่อ output มีช่องว่าง/* ใช้ mapfile -t arr < <(cmd)
  • unset arr[1] ไม่ครอบ quote — arr[1] อาจโดน glob ใช้ unset 'arr[1]'
  • คิดว่า unset 'arr[1]' จัดเรียง index ใหม่ — ไม่ เกิด sparse array reindex ด้วย arr=("${arr[@]}")
  • ${#arr} แทน ${#arr[@]} — ${#arr} = ความยาวสตริงของ arr[0] ไม่ใช่จำนวนสมาชิก
  • ส่ง array เข้าฟังก์ชันด้วย func $arr — ได้แค่ arr[0] ต้อง func "${arr[@]}"
  • macOS bash 3.2: ${arr[-1]} และ nameref ใช้ไม่ได้

สรุป

  • สร้าง: arr=(a b c), arr+=(d), arr=() — สมาชิกมีช่องว่างได้ถ้าครอบ quote ตอนใส่
  • เข้าถึง: ${arr[0]}, ${arr[-1]} (ท้าย), ${arr[@]} (ทุกตัว), ${#arr[@]} (จำนวน), ${!arr[@]} (index)
  • "${arr[@]}" ครอบ quote เสมอ — คงแต่ละสมาชิก / [*] = รวมเป็นสตริงเดียว
  • วน: for x in "${arr[@]}" หรือ for i in "${!arr[@]}" (มี index)
  • slice: ${arr[@]:start:count}
  • unset 'arr[i]' ทำให้ sparse — arr=("${arr[@]}") reindex
  • สร้างจากคำสั่ง: mapfile -t arr < <(cmd) ไม่ใช่ arr=($(cmd))
  • ส่งเข้าฟังก์ชัน: func "${arr[@]}" (กระจาย) หรือ local -n nameref (ส่งชื่อ)
  • ใช้ array เก็บ option list ที่มีเงื่อนไข — ปลอดภัยกว่าต่อสตริง

บทถัดไปว่าด้วย associative array — map/dictionary สำหรับนับความถี่ จัดกลุ่ม และตารางค้นหา