Bash นิพจน์ปกติ (regex) ใน bash
Bash มี regex ในตัวผ่าน [[ =~ ]] — ดีสำหรับตรวจรูปแบบ input และดึงค่าจากสตริงสั้น ๆ แต่มีกฎเฉพาะที่พลาดง่าย และมีขีดจำกัดที่ต้องรู้ว่าเมื่อไหร่ต้องเปลี่ยนเครื่องมือ
[[ str =~ regex ]]
if [[ "$input" =~ ^[0-9]+$ ]]; then
echo "เป็นตัวเลขล้วน"
fi
if [[ "$email" =~ ^[^@]+@[^@]+\.[^@]+$ ]]; then
echo "รูปแบบอีเมลผ่านขั้นต้น"
fi
read -r -p "รหัสไปรษณีย์: " zip
[[ "$zip" =~ ^[0-9]{5}$ ]] || { echo "ต้องเป็นตัวเลข 5 หลัก" >&2; exit 1; }Bash ใช้ POSIX ERE (Extended Regular Expression) — เหมือน grep -E
กฎเหล็ก: ห้ามครอบ regex ด้วย quote
version="v2.5.1"
[[ "$version" =~ ^v[0-9]+\.[0-9]+ ]] # ถูก — regex ไม่ครอบ
[[ "$version" =~ "^v[0-9]+\.[0-9]+" ]] # ผิด! — ครอบ = เทียบตรงตัวกับสตริง "^v[0-9]+..."ครอบ quote ฝั่ง regex ทำให้อักขระพิเศษ (^, +, [, .) กลายเป็นตัวอักษรธรรมดา เงื่อนไขเลยแทบไม่มีทางจริง
แต่ ถ้า regex ซับซ้อนหรือมีช่องว่าง ให้เก็บใน ตัวแปร แล้วอ้างแบบไม่ครอบ
re='^(https?)://([^/]+)(/.*)?$'
if [[ "$url" =~ $re ]]; then # $re ไม่ครอบ quote
echo "scheme=${BASH_REMATCH[1]} host=${BASH_REMATCH[2]}"
fiการเก็บในตัวแปรยังทำให้ escape ง่ายขึ้น (ไม่ต้องสู้กับ quote ซ้อน) และ ShellCheck ไม่เตือน
BASH_REMATCH — กลุ่มที่จับได้
หลัง =~ สำเร็จ array BASH_REMATCH เก็บผล
BASH_REMATCH[0]= ทั้งส่วนที่ matchBASH_REMATCH[1],[2], … = เนื้อในวงเล็บ( )กลุ่มที่ 1, 2, …
log='2026-09-07 14:30:22 [ERROR] database connection failed'
re='^([0-9-]+) ([0-9:]+) \[([A-Z]+)\] (.+)$'
if [[ "$log" =~ $re ]]; then
date=${BASH_REMATCH[1]}
time=${BASH_REMATCH[2]}
level=${BASH_REMATCH[3]}
message=${BASH_REMATCH[4]}
echo "[$level] $message (เมื่อ $date $time)"
fi[ERROR] database connection failed (เมื่อ 2026-09-07 14:30:22)BASH_REMATCH ถูกเขียนทับทุกครั้งที่ใช้ =~ — เก็บค่าที่ต้องการทันที
ERE syntax ที่ใช้บ่อย
^ ต้นสตริง
$ ท้ายสตริง
. อักขระใดก็ได้ 1 ตัว
* ตัวก่อนหน้า 0 ครั้งขึ้นไป
+ ตัวก่อนหน้า 1 ครั้งขึ้นไป
? ตัวก่อนหน้า 0 หรือ 1 ครั้ง
{2,5} ตัวก่อนหน้า 2 ถึง 5 ครั้ง
{3} ตัวก่อนหน้า 3 ครั้งพอดี
[abc] ตัวใดตัวหนึ่ง
[^abc] ตัวที่ไม่ใช่ (regex ใช้ ^ ไม่ใช่ ! แบบ glob)
[a-z] ช่วง
(...) จัดกลุ่ม + จับค่า
a|b a หรือ b
\. จุดจริง (escape)character class
[[:digit:]] ตัวเลข [[:alpha:]] ตัวอักษร
[[:alnum:]] ตัวอักษร+เลข [[:space:]] ช่องว่าง
[[:upper:]] ตัวพิมพ์ใหญ่ [[:lower:]] ตัวพิมพ์เล็กตัวอย่างตรวจ input
is_integer() { [[ "$1" =~ ^-?[0-9]+$ ]]; }
is_ipv4() { [[ "$1" =~ ^([0-9]{1,3}\.){3}[0-9]{1,3}$ ]]; }
is_semver() { [[ "$1" =~ ^[0-9]+\.[0-9]+\.[0-9]+(-[a-zA-Z0-9.]+)?$ ]]; }
is_hex_color(){ [[ "$1" =~ ^#[0-9a-fA-F]{6}$ ]]; }
is_integer "42" && echo "ok"
is_ipv4 "192.168.1.1" && echo "ok"หมายเหตุ: is_ipv4 ข้างบนไม่เช็กว่าแต่ละส่วน ≤ 255 — regex ตรวจ “รูปแบบ” ไม่ตรวจ “ความหมาย” ถ้าต้องเป๊ะให้แตกด้วย IFS=. แล้วเช็กตัวเลข
กับดักการ escape
# ต้องการ match จุดจริง ๆ ในเวอร์ชัน
[[ "$v" =~ ^[0-9]+.[0-9]+$ ]] # . = อักขระใดก็ได้ → "1x2" ก็ผ่าน
[[ "$v" =~ ^[0-9]+\.[0-9]+$ ]] # \. = จุดจริง → ถูก
# ใน single quote ของตัวแปร ไม่ต้องกลัว backslash ถูกกิน
re='^v[0-9]+\.[0-9]+$'
[[ "$v" =~ $re ]]เมื่อไหร่ไปใช้ grep / sed / awk แทน
[[ =~ ]] เหมาะกับ หนึ่งสตริง หนึ่งการตรวจ ไปใช้เครื่องมืออื่นเมื่อ
| งาน | เครื่องมือ |
|---|---|
| ค้น pattern ในไฟล์/หลายบรรทัด | grep -E |
| แทนที่ตาม pattern | sed -E 's/.../.../' |
| ดึง field ตามตำแหน่ง + คำนวณ | awk |
| หลาย match ในบรรทัดเดียว | grep -oE (bash =~ จับแค่ครั้งแรก) |
non-greedy, lookahead, \d \w (PCRE) | grep -P หรือ perl (ERE ไม่มี) |
# หลาย match — bash ทำไม่ได้ในครั้งเดียว ต้อง loop + ตัด
grep -oE '[0-9]{4}-[0-9]{2}-[0-9]{2}' file.txt # ทุกวันที่ในไฟล์
# แทนที่
sed -E 's/([0-9]{4})-([0-9]{2})-([0-9]{2})/\3\/\2\/\1/' dates.txtวนหาหลาย match ใน bash (ถ้าจำเป็น)
text="ติดต่อ 081-234-5678 หรือ 02-987-6543"
re='[0-9]+-[0-9]+-[0-9]+'
while [[ "$text" =~ $re ]]; do
echo "เจอ: ${BASH_REMATCH[0]}"
text=${text#*"${BASH_REMATCH[0]}"} # ตัดส่วนที่เจอออก แล้ววนต่อ
doneทำได้แต่เทอะทะ — grep -oE ตรงกว่ามาก
เรื่องที่คนมักพลาด
- ครอบ regex ด้วย quote —
[[ $x =~ "^[0-9]+" ]]เทียบตรงตัว ไม่ครอบ หรือเก็บในre='...'แล้ว=~ $re - ลืม escape
.—[0-9]+.[0-9]+match1a2ด้วย ใช้\. - คาดหวัง PCRE (
\d\w\s) — ERE ไม่มี ใช้[0-9][[:alnum:]][[:space:]]หรือไปใช้grep -P BASH_REMATCHถูกทับ — เก็บทันทีหลัง[[ =~ ]]ก่อนใช้=~อีก[[ =~ ]]จับแค่ match แรก — หลาย match ใช้grep -oEis_ipv4regex ผ่าน 999.999.999.999 — regex ตรวจรูปแบบ ไม่ตรวจช่วงค่า^ใน[^abc]vs glob[!abc]— regex ใช้^, glob ใช้!อย่าสลับ
สรุป
[[ "$str" =~ regex ]]ใช้ ERE (เหมือนgrep -E) — คืน exit 0 เมื่อ match- ห้ามครอบ regex ด้วย quote — เก็บใน
re='...'แล้ว[[ "$s" =~ $re ]]ถ้าซับซ้อน BASH_REMATCH[0]= ทั้ง match,[1]+ = กลุ่มในวงเล็บ — เก็บทันที (ถูกทับ)- ERE:
^ $ . * + ? {n,m} [abc] [^abc] (..) a|b— escape จุดเป็น\. - ไม่มี PCRE (
\d \wlookahead) — ใช้[[:digit:]]หรือgrep -P =~จับแค่ match แรก — หลาย match / หลายบรรทัด / แทนที่ →grep -oE/sed -E/awk
บทถัดไปว่าด้วย command substitution และ process substitution — $(...), <(...) และกับดัก trailing newline