Bash นิพจน์ปกติ (regex) ใน bash



Bash มี regex ในตัวผ่าน [[ =~ ]] — ดีสำหรับตรวจรูปแบบ input และดึงค่าจากสตริงสั้น ๆ แต่มีกฎเฉพาะที่พลาดง่าย และมีขีดจำกัดที่ต้องรู้ว่าเมื่อไหร่ต้องเปลี่ยนเครื่องมือ

[[ str =~ regex ]]

if [[ "$input" =~ ^[0-9]+$ ]]; then
    echo "เป็นตัวเลขล้วน"
fi

if [[ "$email" =~ ^[^@]+@[^@]+\.[^@]+$ ]]; then
    echo "รูปแบบอีเมลผ่านขั้นต้น"
fi

read -r -p "รหัสไปรษณีย์: " zip
[[ "$zip" =~ ^[0-9]{5}$ ]] || { echo "ต้องเป็นตัวเลข 5 หลัก" >&2; exit 1; }

Bash ใช้ POSIX ERE (Extended Regular Expression) — เหมือน grep -E

กฎเหล็ก: ห้ามครอบ regex ด้วย quote

version="v2.5.1"

[[ "$version" =~ ^v[0-9]+\.[0-9]+ ]]        # ถูก — regex ไม่ครอบ
[[ "$version" =~ "^v[0-9]+\.[0-9]+" ]]      # ผิด! — ครอบ = เทียบตรงตัวกับสตริง "^v[0-9]+..."

ครอบ quote ฝั่ง regex ทำให้อักขระพิเศษ (^, +, [, .) กลายเป็นตัวอักษรธรรมดา เงื่อนไขเลยแทบไม่มีทางจริง

แต่ ถ้า regex ซับซ้อนหรือมีช่องว่าง ให้เก็บใน ตัวแปร แล้วอ้างแบบไม่ครอบ

re='^(https?)://([^/]+)(/.*)?$'
if [[ "$url" =~ $re ]]; then                 # $re ไม่ครอบ quote
    echo "scheme=${BASH_REMATCH[1]} host=${BASH_REMATCH[2]}"
fi

การเก็บในตัวแปรยังทำให้ escape ง่ายขึ้น (ไม่ต้องสู้กับ quote ซ้อน) และ ShellCheck ไม่เตือน

BASH_REMATCH — กลุ่มที่จับได้

หลัง =~ สำเร็จ array BASH_REMATCH เก็บผล

  • BASH_REMATCH[0] = ทั้งส่วนที่ match
  • BASH_REMATCH[1], [2], … = เนื้อในวงเล็บ ( ) กลุ่มที่ 1, 2, …
log='2026-09-07 14:30:22 [ERROR] database connection failed'
re='^([0-9-]+) ([0-9:]+) \[([A-Z]+)\] (.+)$'

if [[ "$log" =~ $re ]]; then
    date=${BASH_REMATCH[1]}
    time=${BASH_REMATCH[2]}
    level=${BASH_REMATCH[3]}
    message=${BASH_REMATCH[4]}
    echo "[$level] $message  (เมื่อ $date $time)"
fi
[ERROR] database connection failed  (เมื่อ 2026-09-07 14:30:22)

BASH_REMATCH ถูกเขียนทับทุกครั้งที่ใช้ =~ — เก็บค่าที่ต้องการทันที

ERE syntax ที่ใช้บ่อย

^        ต้นสตริง
$        ท้ายสตริง
.        อักขระใดก็ได้ 1 ตัว
*        ตัวก่อนหน้า 0 ครั้งขึ้นไป
+        ตัวก่อนหน้า 1 ครั้งขึ้นไป
?        ตัวก่อนหน้า 0 หรือ 1 ครั้ง
{2,5}    ตัวก่อนหน้า 2 ถึง 5 ครั้ง
{3}      ตัวก่อนหน้า 3 ครั้งพอดี
[abc]    ตัวใดตัวหนึ่ง
[^abc]   ตัวที่ไม่ใช่ (regex ใช้ ^ ไม่ใช่ ! แบบ glob)
[a-z]    ช่วง
(...)    จัดกลุ่ม + จับค่า
a|b      a หรือ b
\.       จุดจริง (escape)

character class

[[:digit:]]   ตัวเลข          [[:alpha:]]   ตัวอักษร
[[:alnum:]]   ตัวอักษร+เลข    [[:space:]]   ช่องว่าง
[[:upper:]]   ตัวพิมพ์ใหญ่     [[:lower:]]   ตัวพิมพ์เล็ก

ตัวอย่างตรวจ input

is_integer()  { [[ "$1" =~ ^-?[0-9]+$ ]]; }
is_ipv4()     { [[ "$1" =~ ^([0-9]{1,3}\.){3}[0-9]{1,3}$ ]]; }
is_semver()   { [[ "$1" =~ ^[0-9]+\.[0-9]+\.[0-9]+(-[a-zA-Z0-9.]+)?$ ]]; }
is_hex_color(){ [[ "$1" =~ ^#[0-9a-fA-F]{6}$ ]]; }

is_integer "42"      && echo "ok"
is_ipv4 "192.168.1.1" && echo "ok"

หมายเหตุ: is_ipv4 ข้างบนไม่เช็กว่าแต่ละส่วน ≤ 255 — regex ตรวจ “รูปแบบ” ไม่ตรวจ “ความหมาย” ถ้าต้องเป๊ะให้แตกด้วย IFS=. แล้วเช็กตัวเลข

กับดักการ escape

# ต้องการ match จุดจริง ๆ ในเวอร์ชัน
[[ "$v" =~ ^[0-9]+.[0-9]+$ ]]        # . = อักขระใดก็ได้ → "1x2" ก็ผ่าน
[[ "$v" =~ ^[0-9]+\.[0-9]+$ ]]       # \. = จุดจริง → ถูก

# ใน single quote ของตัวแปร ไม่ต้องกลัว backslash ถูกกิน
re='^v[0-9]+\.[0-9]+$'
[[ "$v" =~ $re ]]

เมื่อไหร่ไปใช้ grep / sed / awk แทน

[[ =~ ]] เหมาะกับ หนึ่งสตริง หนึ่งการตรวจ ไปใช้เครื่องมืออื่นเมื่อ

งานเครื่องมือ
ค้น pattern ในไฟล์/หลายบรรทัดgrep -E
แทนที่ตาม patternsed -E 's/.../.../'
ดึง field ตามตำแหน่ง + คำนวณawk
หลาย match ในบรรทัดเดียวgrep -oE (bash =~ จับแค่ครั้งแรก)
non-greedy, lookahead, \d \w (PCRE)grep -P หรือ perl (ERE ไม่มี)
# หลาย match — bash ทำไม่ได้ในครั้งเดียว ต้อง loop + ตัด
grep -oE '[0-9]{4}-[0-9]{2}-[0-9]{2}' file.txt      # ทุกวันที่ในไฟล์

# แทนที่
sed -E 's/([0-9]{4})-([0-9]{2})-([0-9]{2})/\3\/\2\/\1/' dates.txt

วนหาหลาย match ใน bash (ถ้าจำเป็น)

text="ติดต่อ 081-234-5678 หรือ 02-987-6543"
re='[0-9]+-[0-9]+-[0-9]+'
while [[ "$text" =~ $re ]]; do
    echo "เจอ: ${BASH_REMATCH[0]}"
    text=${text#*"${BASH_REMATCH[0]}"}      # ตัดส่วนที่เจอออก แล้ววนต่อ
done

ทำได้แต่เทอะทะ — grep -oE ตรงกว่ามาก

เรื่องที่คนมักพลาด

  • ครอบ regex ด้วย quote — [[ $x =~ "^[0-9]+" ]] เทียบตรงตัว ไม่ครอบ หรือเก็บใน re='...' แล้ว =~ $re
  • ลืม escape . — [0-9]+.[0-9]+ match 1a2 ด้วย ใช้ \.
  • คาดหวัง PCRE (\d \w \s) — ERE ไม่มี ใช้ [0-9] [[:alnum:]] [[:space:]] หรือไปใช้ grep -P
  • BASH_REMATCH ถูกทับ — เก็บทันทีหลัง [[ =~ ]] ก่อนใช้ =~ อีก
  • [[ =~ ]] จับแค่ match แรก — หลาย match ใช้ grep -oE
  • is_ipv4 regex ผ่าน 999.999.999.999 — regex ตรวจรูปแบบ ไม่ตรวจช่วงค่า
  • ^ ใน [^abc] vs glob [!abc] — regex ใช้ ^, glob ใช้ ! อย่าสลับ

สรุป

  • [[ "$str" =~ regex ]] ใช้ ERE (เหมือน grep -E) — คืน exit 0 เมื่อ match
  • ห้ามครอบ regex ด้วย quote — เก็บใน re='...' แล้ว [[ "$s" =~ $re ]] ถ้าซับซ้อน
  • BASH_REMATCH[0] = ทั้ง match, [1]+ = กลุ่มในวงเล็บ — เก็บทันที (ถูกทับ)
  • ERE: ^ $ . * + ? {n,m} [abc] [^abc] (..) a|b — escape จุดเป็น \.
  • ไม่มี PCRE (\d \w lookahead) — ใช้ [[:digit:]] หรือ grep -P
  • =~ จับแค่ match แรก — หลาย match / หลายบรรทัด / แทนที่ → grep -oE / sed -E / awk

บทถัดไปว่าด้วย command substitution และ process substitution — $(...), <(...) และกับดัก trailing newline