Bash เงื่อนไขและการทดสอบ ([ ] vs [[ ]])
“ถ้าไฟล์นี้มีอยู่” “ถ้าตัวแปรว่าง” “ถ้าเลขนี้มากกว่า 10” — ทั้งหมดคือการทดสอบที่คืน exit status ให้ if เอาไปใช้ Bash มีเครื่องมือทดสอบสามแบบ บทนี้บอกว่าใช้อันไหนและทำไม
test, [ ], [[ ]] — สามพี่น้อง
test -f /etc/hostname # test เป็นคำสั่ง คืน 0 ถ้าจริง
[ -f /etc/hostname ] # [ คือชื่ออีกอันของ test — ต้องปิดด้วย ]
[[ -f /etc/hostname ]] # [[ เป็น keyword ของ bash — ฉลาดกว่าtest/[ ]— เป็นคำสั่ง (POSIX มาตรฐาน)[เป็นโปรแกรม/builtin ที่ชื่อ[จริง ๆ และ]เป็นแค่อาร์กิวเมนต์สุดท้ายที่มันต้องการ เพราะเป็นคำสั่งธรรมดา จึงโดน word splitting และ glob เหมือนคำสั่งอื่น[[ ]]— เป็น keyword พิเศษของ bash (ไม่ใช่คำสั่ง) Bash parse มันแบบพิเศษ ไม่ทำ word splitting กับ glob ข้างใน ปลอดภัยกว่ามาก
ทำไม [[ ]] ปลอดภัยกว่า
file=""
[ -f $file ] # กลายเป็น [ -f ] → "unary operator expected" (พัง)
[ -f "$file" ] # [ -f "" ] → เท็จ (โอเค แต่ต้องครอบ quote เอง)
[[ -f $file ]] # [[ -f "" ]] → เท็จ (ไม่ต้องครอบ quote — bash จัดการให้)
name="a b"
[ "$name" = "a b" ] # ต้องครอบ ไม่งั้น [ a b = a b ] พัง
[[ $name = "a b" ]] # ปลอดภัยไม่ต้องครอบฝั่งซ้ายคำแนะนำ: ใช้ [[ ]] เสมอในสคริปต์ bash ใช้ [ ] เฉพาะเมื่อต้องเขียนให้พกพาไป #!/bin/sh (dash)
ทดสอบไฟล์
[[ -e path ]] # มีอยู่ (ไฟล์ โฟลเดอร์ อะไรก็ได้)
[[ -f path ]] # มีอยู่ และเป็นไฟล์ปกติ
[[ -d path ]] # มีอยู่ และเป็นโฟลเดอร์
[[ -L path ]] # เป็น symbolic link
[[ -r path ]] # อ่านได้
[[ -w path ]] # เขียนได้
[[ -x path ]] # รัน/เข้าได้
[[ -s path ]] # มีอยู่ และขนาดไม่เป็นศูนย์
[[ path1 -nt path2 ]] # path1 ใหม่กว่า path2 (newer than)
[[ path1 -ot path2 ]] # path1 เก่ากว่า path2 (older than)if [[ -f "$config" && -r "$config" ]]; then
source "$config"
else
echo "ไม่พบหรืออ่าน $config ไม่ได้" >&2
exit 1
fi
# build ใหม่เฉพาะเมื่อ source เปลี่ยน
if [[ src/main.c -nt build/main.o ]]; then
gcc -c src/main.c -o build/main.o
fiทดสอบสตริง
[[ -z "$str" ]] # ว่าง (zero length)
[[ -n "$str" ]] # ไม่ว่าง
[[ "$a" == "$b" ]] # เท่ากัน (ใน [[ ]] ใช้ = หรือ == ก็ได้)
[[ "$a" != "$b" ]] # ไม่เท่ากัน
[[ "$a" < "$b" ]] # เรียงก่อน (ตามลำดับตัวอักษร ASCII)ระวัง: ใน [ ] ต้อง escape < เป็น \< (ไม่งั้นมันเป็น redirection) — อีกเหตุผลที่ [[ ]] ดีกว่า
read -r -p "ดำเนินการต่อ? " ans
if [[ -z "$ans" ]]; then
echo "ไม่ตอบ — ยกเลิก"
exit 0
fiทดสอบตัวเลข
คนละตัวดำเนินการกับสตริง — ตัวเลขใช้ตัวย่อภาษาอังกฤษ
| ตัวเลข | สตริง | ความหมาย |
|---|---|---|
-eq | == | เท่ากัน |
-ne | != | ไม่เท่ากัน |
-lt | < | น้อยกว่า |
-le | น้อยกว่าหรือเท่ากับ | |
-gt | > | มากกว่า |
-ge | มากกว่าหรือเท่ากับ |
count=5
[[ $count -gt 3 ]] # จริง
[[ $count -eq 5 ]] # จริง
[[ "$count" > "3" ]] # จริง — แต่นี่เทียบ *สตริง*! "10" > "3" เป็น เท็จ (1 < 3 ตามตัวอักษร)ทางเลือกที่อ่านง่ายกว่าสำหรับตัวเลข: (( )) (บทที่ 11)
if (( count > 3 && count < 100 )); then
echo "อยู่ในช่วง"
fiจับคู่ pattern ด้วย == ใน [[ ]]
ฝั่งขวาของ == ใน [[ ]] ที่ ไม่ครอบ quote เป็น glob pattern
file="report.txt"
[[ $file == *.txt ]] # จริง — *.txt คือ pattern
[[ $file == "*.txt" ]] # เท็จ — ครอบ quote = เทียบตรงตัวกับสตริง "*.txt"
[[ $file == report.* ]] # จริง
[[ $url == https://* ]] # เช็ก prefix
[[ $name == [A-Z]* ]] # ขึ้นต้นด้วยตัวพิมพ์ใหญ่จำ: ครอบ quote ฝั่งซ้าย (ค่า) แต่ไม่ครอบฝั่งขวา (pattern)
regex ด้วย =~ ใน [[ ]]
if [[ "$email" =~ ^[a-zA-Z0-9._%+-]+@[a-zA-Z0-9.-]+\.[a-zA-Z]{2,}$ ]]; then
echo "รูปแบบอีเมลถูกต้อง"
fi
version="v2.14.3"
if [[ "$version" =~ ^v([0-9]+)\.([0-9]+)\.([0-9]+)$ ]]; then
echo "major=${BASH_REMATCH[1]} minor=${BASH_REMATCH[2]} patch=${BASH_REMATCH[3]}"
fimajor=2 minor=14 patch=3- ใช้ ERE (extended regex) —
+?|(){}ใช้ได้เลยไม่ต้อง escape BASH_REMATCH[0]= ทั้งส่วนที่ match,[1],[2], … = กลุ่มในวงเล็บ- ห้ามครอบ regex ด้วย quote —
[[ $x =~ "^[0-9]+$" ]]กลายเป็นเทียบตรงตัว เก็บ regex ในตัวแปรแทนถ้าซับซ้อน:
re='^v([0-9]+)\.([0-9]+)$'
[[ "$version" =~ $re ]] # ตัวแปร ไม่ครอบ quoteรายละเอียด regex เต็ม ๆ อยู่ในบทที่ 23
รวมเงื่อนไข
[[ -f "$f" && -s "$f" ]] # และ
[[ "$x" == a || "$x" == b ]] # หรือ
[[ ! -d "$dir" ]] # ไม่
[[ ( "$a" == x || "$a" == y ) && -n "$b" ]] # จัดกลุ่มด้วย ( )ใน [[ ]] ใช้ && || ! ( ) ได้ตรง ๆ ใน [ ] ต้องใช้ -a -o \( \) ซึ่ง เลิกใช้แล้ว (deprecated, กำกวม) — เขียนแยกเป็นหลาย [ ] ต่อด้วย &&/|| แทน
เรื่องที่คนมักพลาด
- ใช้
-gtกับสตริง />กับตัวเลข —[[ "10" > "9" ]]เป็น เท็จ (เทียบตัวอักษร) ตัวเลขใช้-gtหรือ(( )) - ลืมช่องว่างใน
[ ]—[$x = y]พัง ต้อง[ $x = y ]มีช่องว่างหลัง[และก่อน] - ครอบ pattern/regex ด้วย quote —
[[ $f == "*.txt" ]]และ[[ $x =~ "^[0-9]" ]]กลายเป็นเทียบตรงตัว อย่าครอบฝั่งขวา - ใช้
[ ]แล้วตัวแปรว่างทำพัง —[ -n $x ]เมื่อxว่าง →[ -n ]→ จริงเสมอ! ครอบ"$x"หรือใช้[[ ]] =กับ==ใน[ ]— POSIX[ ]ใช้=เท่านั้น,[[ ]]ใช้ได้ทั้งคู่-a-oใน[ ]— deprecated และกำกวมกับ-a(ทดสอบไฟล์มีอยู่) แยกเป็นหลาย test- คิดว่า
[[ ]]เป็น POSIX — ไม่ ถ้าสคริปต์ต้องรันบนshต้องใช้[ ]
สรุป
- สามแบบ:
test/[ ](POSIX, เป็นคำสั่ง โดน splitting+glob) และ[[ ]](keyword ของ bash, ปลอดภัยกว่า) - ใช้
[[ ]]เสมอ ในสคริปต์ bash — ใน[[ ]]ไม่ต้องครอบ"$var"ฝั่งซ้าย - ไฟล์:
-e -f -d -L -r -w -x -s,-nt/-ot(ใหม่/เก่ากว่า) - สตริง:
-z(ว่าง)-n(ไม่ว่าง)==!= - ตัวเลข:
-eq -ne -lt -le -gt -ge(ไม่ใช่==<>ซึ่งเป็นการเทียบสตริง) — หรือใช้(( )) [[ $x == pat ]]จับ glob pattern (ไม่ครอบฝั่งขวา),[[ $x =~ re ]]จับ regex →BASH_REMATCH- รวมเงื่อนไขใน
[[ ]]ด้วย&&||!( )—-a/-oใน[ ]เลิกใช้แล้ว
บทถัดไปนำ [[ ]] มาประกอบกับ if/elif/else และเทคนิคการเขียนเงื่อนไขให้อ่านง่าย