Bash globbing และ brace expansion
*.txt ที่คุณพิมพ์ไม่ได้ถูกส่งให้คำสั่งตรง ๆ — Bash ขยายมันเป็นรายชื่อไฟล์ก่อน เรียกว่า globbing (หรือ pathname expansion / filename expansion) เข้าใจมันแล้วจะเลิกงงว่าทำไมบางทีคำสั่งได้ argument ไม่ตรงที่คิด
glob ไม่ใช่ regex
คนสับสนบ่อยเพราะใช้อักขระคล้ายกัน แต่ความหมายต่างกันสิ้นเชิง
| อักขระ | glob | regex |
|---|---|---|
* | อะไรก็ได้ (0+ ตัว) | ทำซ้ำตัวก่อนหน้า 0+ ครั้ง |
? | อักขระเดียว | ทำให้ตัวก่อนหน้ามีหรือไม่มีก็ได้ |
. | จุดจริง ๆ | อักขระอะไรก็ได้ |
[abc] | a หรือ b หรือ c | เหมือนกัน |
ls *.txt # glob: ไฟล์ที่ลงท้าย .txt
grep "a.*b" file # regex: a ตามด้วยอะไรก็ได้ ตามด้วย bglob ใช้กับ ชื่อไฟล์ และใน [[ x == pattern ]], case — regex ใช้กับ เนื้อหา ใน grep, sed, [[ x =~ ... ]]
อักขระ glob พื้นฐาน
* # อะไรก็ได้ ยกเว้นขึ้นต้นด้วย . และไม่ข้าม /
? # อักขระเดียว
[abc] # หนึ่งตัวจาก a b c
[a-z] # หนึ่งตัวในช่วง a ถึง z
[0-9] # หนึ่งตัวเลข
[!abc] # หนึ่งตัวที่ไม่ใช่ a b c (regex ใช้ [^abc])
[[:alpha:]] # หนึ่งตัวอักษร (character class)ตัวอย่าง
ls *.jpg # ทุกไฟล์ .jpg
ls IMG_????.png # IMG_ ตามด้วย 4 อักขระ .png
ls report-[0-9][0-9].pdf # report-00.pdf ถึง report-99.pdf
ls [A-Z]* # ไฟล์ที่ขึ้นต้นด้วยตัวพิมพ์ใหญ่
ls *.{jpg,png,gif} # (brace expansion — ดูข้างล่าง)กฎสำคัญ 2 ข้อของ glob
*ไม่ match ไฟล์ที่ขึ้นต้นด้วย.—*ไม่เห็น.bashrc,.git/(ต้อง.*หรือshopt -s dotglob)*ไม่ข้าม/—src/*.jsได้แค่ชั้นเดียว ไม่ลงไปโฟลเดอร์ย่อย (ต้อง**+ globstar)
ls * # ไม่เห็นไฟล์ซ่อน
ls .* # เห็นเฉพาะไฟล์ซ่อน (แต่รวม . และ .. ด้วย — น่ารำคาญ)
ls src/*/*.js # ลึก 2 ชั้นเป๊ะ ๆเมื่อ glob ไม่ตรงไฟล์ไหน
โดยปริยาย Bash ปล่อย pattern ไว้เป็นสตริงตรงตัว
ls *.xyz # ถ้าไม่มีไฟล์ .xyz → ls: cannot access '*.xyz': No such file or directoryshopt ควบคุมพฤติกรรมนี้
shopt -s nullglob # pattern ที่ไม่ตรง → หายไปเลย (กลายเป็นไม่มี argument)
shopt -s failglob # pattern ที่ไม่ตรง → error ทันที ไม่รันคำสั่ง
shopt -u nullglob # ปิด (กลับเป็นค่าปริยาย: ปล่อย literal)nullglob มีประโยชน์ใน loop (บทที่ 13) แต่ กระทบทุก glob ในสคริปต์ — เปิดเฉพาะช่วงที่ต้องการแล้วปิดคืน
shopt สำหรับ glob ที่ควรรู้
| shopt | ผล |
|---|---|
nullglob | pattern ไม่ตรง → หายไป (dobra สำหรับ loop) |
failglob | pattern ไม่ตรง → error |
dotglob | * รวมไฟล์ซ่อน (.bashrc) ด้วย |
nocaseglob | *.JPG match photo.jpg ด้วย (ไม่สนตัวพิมพ์) |
globstar | เปิดใช้ ** (ลงลึกทุกชั้น) |
extglob | เปิด extended glob ?() *() +() @() !() |
globstar — ** ลงลึกทุกชั้น
shopt -s globstar
ls **/*.js # ไฟล์ .js ทุกชั้นลึก
ls src/**/*.test.ts # ไฟล์เทสทั้งหมดใต้ src
for f in **/*.md; do wc -l "$f"; done
du -sh **/node_modules/ 2>/dev/null # ทุก node_modules**/ = “โฟลเดอร์นี้และทุกโฟลเดอร์ย่อย” — แทน find . -name '*.js' ได้ในหลายกรณี และเร็วกว่า
ระวัง: ** โดยไม่มี globstar = * ธรรมดา (ชั้นเดียว) — เช็กว่าเปิดแล้ว
extended glob — เงื่อนไขซับซ้อน
shopt -s extglob
?(pattern) # 0 หรือ 1 ครั้ง
*(pattern) # 0 ครั้งขึ้นไป
+(pattern) # 1 ครั้งขึ้นไป
@(pattern) # 1 ครั้งพอดี (เลือกจากหลายตัว)
!(pattern) # อะไรก็ได้ที่ไม่ match patternls !(*.txt) # ทุกไฟล์ยกเว้น .txt
ls *.@(jpg|png|gif) # ไฟล์รูปภาพ
rm !(important.log) # ลบทุกอย่างยกเว้น important.log ⚠️ ระวัง!
ls file+([0-9]).log # file ตามด้วยตัวเลข 1+ ตัว ตามด้วย .log
cp -r !(build|dist|node_modules) /backup/ # copy ทุกอย่างยกเว้น 3 โฟลเดอร์นี้extended glob ยังใช้ใน parameter expansion ได้ (บทที่ 19 — trim ด้วย +([[:space:]]))
brace expansion — คนละจังหวะกับ glob
{a,b,c} และ {1..10} ไม่ใช่ glob — มันเกิด ก่อน ทุก expansion อื่น และ ไม่สนว่าไฟล์มีจริงไหม
echo {a,b,c} # a b c
echo file{1,2,3}.txt # file1.txt file2.txt file3.txt
echo {1..5} # 1 2 3 4 5
echo {01..10} # 01 02 ... 10
echo {a..e} # a b c d e
echo {1..10..2} # 1 3 5 7 9 (step)
echo {A,B}{1,2} # A1 A2 B1 B2 (ผลคูณ)
mkdir -p project/{src,test,docs,build} # สร้าง 4 โฟลเดอร์
cp config.yml{,.bak} # cp config.yml config.yml.bak
touch report-2026-{01..12}.md # 12 ไฟล์ความต่างสำคัญ
ls *.txt # glob: ขยายเป็นไฟล์จริง — ถ้าไม่มี ได้ error/literal
ls {a,b}.txt # brace: ขยายเป็น "a.txt b.txt" เสมอ — ไม่สนว่ามีไฟล์ไหมทำไม {1..$n} ไม่ทำงาน (บทที่ 13) — brace expansion เกิดก่อน $n ถูกแทนค่า
ปิด glob ชั่วคราว
set -f # ปิด pathname expansion (noglob)
echo *.txt # พิมพ์ *.txt ตรงตัว
set +f # เปิดคืน
# หรือครอบ quote
echo "*.txt" # *.txt
grep "*" file # ส่ง * ให้ grep ตรง ๆเรื่องที่คนมักพลาด
- สับสน glob กับ regex —
ls "a.*"ไม่ได้ผลอย่างที่คิด (glob.= จุดจริง)grepใช้ regex,ls/caseใช้ glob *ไม่เห็นไฟล์ซ่อน —rm *ไม่ลบ.env.gitใช้shopt -s dotglobหรือ.[!.]***ไม่ทำงานลึก — ต้องshopt -s globstarก่อนshopt -s nullglob/dotglobแล้วลืมปิด — กระทบทั้งสคริปต์ เปิดเฉพาะช่วง{1..$n}กับตัวแปร — brace expansion ไม่รับตัวแปร ใช้seqหรือfor (( ))rm !(keep.txt)โดยไม่คิด — extended glob ลบเยอะกว่าที่คิด รันecho !(keep.txt)ดูก่อน- glob ในตัวแปร:
p="*.txt"; ls $p— ขยายตอนใช้ (word splitting + glob) ระวังผลไม่คาดคิด
สรุป
- glob ≠ regex —
*=อะไรก็ได้,?=ตัวเดียว,[!x]=ไม่ใช่ x (regex ใช้[^x]) *ไม่เห็นไฟล์.นำหน้า และไม่ข้าม/- pattern ไม่ตรงไฟล์ → ปล่อย literal โดยปริยาย:
shopt -s nullglob(หาย) /failglob(error) shopt -s globstarเปิด**/(ลึกทุกชั้น) — แทนfindได้หลายกรณีshopt -s extglobเปิด!()@()+()— เช่น!(*.txt)ทุกอย่างยกเว้น .txt- brace expansion
{a,b}{1..10}เกิดก่อนทุกอย่างและไม่สนว่าไฟล์มีจริง — ไม่รับตัวแปร - ปิด glob:
set -fหรือครอบ quote
บทถัดไปว่าด้วย regex ใน bash — [[ =~ ]], BASH_REMATCH, ERE syntax และเมื่อไหร่ควรไปใช้ grep/sed/awk