Bash globbing และ brace expansion



*.txt ที่คุณพิมพ์ไม่ได้ถูกส่งให้คำสั่งตรง ๆ — Bash ขยายมันเป็นรายชื่อไฟล์ก่อน เรียกว่า globbing (หรือ pathname expansion / filename expansion) เข้าใจมันแล้วจะเลิกงงว่าทำไมบางทีคำสั่งได้ argument ไม่ตรงที่คิด

glob ไม่ใช่ regex

คนสับสนบ่อยเพราะใช้อักขระคล้ายกัน แต่ความหมายต่างกันสิ้นเชิง

อักขระglobregex
*อะไรก็ได้ (0+ ตัว)ทำซ้ำตัวก่อนหน้า 0+ ครั้ง
?อักขระเดียวทำให้ตัวก่อนหน้ามีหรือไม่มีก็ได้
.จุดจริง ๆอักขระอะไรก็ได้
[abc]a หรือ b หรือ cเหมือนกัน
ls *.txt              # glob: ไฟล์ที่ลงท้าย .txt
grep "a.*b" file      # regex: a ตามด้วยอะไรก็ได้ ตามด้วย b

glob ใช้กับ ชื่อไฟล์ และใน [[ x == pattern ]], case — regex ใช้กับ เนื้อหา ใน grep, sed, [[ x =~ ... ]]

อักขระ glob พื้นฐาน

*           # อะไรก็ได้ ยกเว้นขึ้นต้นด้วย . และไม่ข้าม /
?           # อักขระเดียว
[abc]       # หนึ่งตัวจาก a b c
[a-z]       # หนึ่งตัวในช่วง a ถึง z
[0-9]       # หนึ่งตัวเลข
[!abc]      # หนึ่งตัวที่ไม่ใช่ a b c  (regex ใช้ [^abc])
[[:alpha:]] # หนึ่งตัวอักษร (character class)

ตัวอย่าง

ls *.jpg                  # ทุกไฟล์ .jpg
ls IMG_????.png           # IMG_ ตามด้วย 4 อักขระ .png
ls report-[0-9][0-9].pdf  # report-00.pdf ถึง report-99.pdf
ls [A-Z]*                  # ไฟล์ที่ขึ้นต้นด้วยตัวพิมพ์ใหญ่
ls *.{jpg,png,gif}        # (brace expansion — ดูข้างล่าง)

กฎสำคัญ 2 ข้อของ glob

  1. * ไม่ match ไฟล์ที่ขึ้นต้นด้วย . — * ไม่เห็น .bashrc, .git/ (ต้อง .* หรือ shopt -s dotglob)
  2. * ไม่ข้าม / — src/*.js ได้แค่ชั้นเดียว ไม่ลงไปโฟลเดอร์ย่อย (ต้อง ** + globstar)
ls *              # ไม่เห็นไฟล์ซ่อน
ls .*             # เห็นเฉพาะไฟล์ซ่อน (แต่รวม . และ .. ด้วย — น่ารำคาญ)
ls src/*/*.js     # ลึก 2 ชั้นเป๊ะ ๆ

เมื่อ glob ไม่ตรงไฟล์ไหน

โดยปริยาย Bash ปล่อย pattern ไว้เป็นสตริงตรงตัว

ls *.xyz          # ถ้าไม่มีไฟล์ .xyz → ls: cannot access '*.xyz': No such file or directory

shopt ควบคุมพฤติกรรมนี้

shopt -s nullglob    # pattern ที่ไม่ตรง → หายไปเลย (กลายเป็นไม่มี argument)
shopt -s failglob    # pattern ที่ไม่ตรง → error ทันที ไม่รันคำสั่ง
shopt -u nullglob    # ปิด (กลับเป็นค่าปริยาย: ปล่อย literal)

nullglob มีประโยชน์ใน loop (บทที่ 13) แต่ กระทบทุก glob ในสคริปต์ — เปิดเฉพาะช่วงที่ต้องการแล้วปิดคืน

shopt สำหรับ glob ที่ควรรู้

shoptผล
nullglobpattern ไม่ตรง → หายไป (dobra สำหรับ loop)
failglobpattern ไม่ตรง → error
dotglob* รวมไฟล์ซ่อน (.bashrc) ด้วย
nocaseglob*.JPG match photo.jpg ด้วย (ไม่สนตัวพิมพ์)
globstarเปิดใช้ ** (ลงลึกทุกชั้น)
extglobเปิด extended glob ?() *() +() @() !()

globstar — ** ลงลึกทุกชั้น

shopt -s globstar

ls **/*.js                 # ไฟล์ .js ทุกชั้นลึก
ls src/**/*.test.ts        # ไฟล์เทสทั้งหมดใต้ src
for f in **/*.md; do wc -l "$f"; done

du -sh **/node_modules/ 2>/dev/null    # ทุก node_modules

**/ = “โฟลเดอร์นี้และทุกโฟลเดอร์ย่อย” — แทน find . -name '*.js' ได้ในหลายกรณี และเร็วกว่า

ระวัง: ** โดยไม่มี globstar = * ธรรมดา (ชั้นเดียว) — เช็กว่าเปิดแล้ว

extended glob — เงื่อนไขซับซ้อน

shopt -s extglob

?(pattern)      # 0 หรือ 1 ครั้ง
*(pattern)      # 0 ครั้งขึ้นไป
+(pattern)      # 1 ครั้งขึ้นไป
@(pattern)      # 1 ครั้งพอดี (เลือกจากหลายตัว)
!(pattern)      # อะไรก็ได้ที่ไม่ match pattern
ls !(*.txt)               # ทุกไฟล์ยกเว้น .txt
ls *.@(jpg|png|gif)       # ไฟล์รูปภาพ
rm !(important.log)       # ลบทุกอย่างยกเว้น important.log  ⚠️ ระวัง!
ls file+([0-9]).log       # file ตามด้วยตัวเลข 1+ ตัว ตามด้วย .log

cp -r !(build|dist|node_modules) /backup/    # copy ทุกอย่างยกเว้น 3 โฟลเดอร์นี้

extended glob ยังใช้ใน parameter expansion ได้ (บทที่ 19 — trim ด้วย +([[:space:]]))

brace expansion — คนละจังหวะกับ glob

{a,b,c} และ {1..10} ไม่ใช่ glob — มันเกิด ก่อน ทุก expansion อื่น และ ไม่สนว่าไฟล์มีจริงไหม

echo {a,b,c}                    # a b c
echo file{1,2,3}.txt            # file1.txt file2.txt file3.txt
echo {1..5}                     # 1 2 3 4 5
echo {01..10}                   # 01 02 ... 10
echo {a..e}                     # a b c d e
echo {1..10..2}                 # 1 3 5 7 9  (step)
echo {A,B}{1,2}                 # A1 A2 B1 B2  (ผลคูณ)

mkdir -p project/{src,test,docs,build}       # สร้าง 4 โฟลเดอร์
cp config.yml{,.bak}                          # cp config.yml config.yml.bak
touch report-2026-{01..12}.md                # 12 ไฟล์

ความต่างสำคัญ

ls *.txt          # glob: ขยายเป็นไฟล์จริง — ถ้าไม่มี ได้ error/literal
ls {a,b}.txt      # brace: ขยายเป็น "a.txt b.txt" เสมอ — ไม่สนว่ามีไฟล์ไหม

ทำไม {1..$n} ไม่ทำงาน (บทที่ 13) — brace expansion เกิดก่อน $n ถูกแทนค่า

ปิด glob ชั่วคราว

set -f            # ปิด pathname expansion (noglob)
echo *.txt        # พิมพ์ *.txt ตรงตัว
set +f            # เปิดคืน

# หรือครอบ quote
echo "*.txt"      # *.txt
grep "*" file     # ส่ง * ให้ grep ตรง ๆ

เรื่องที่คนมักพลาด

  • สับสน glob กับ regex — ls "a.*" ไม่ได้ผลอย่างที่คิด (glob . = จุดจริง) grep ใช้ regex, ls/case ใช้ glob
  • * ไม่เห็นไฟล์ซ่อน — rm * ไม่ลบ .env .git ใช้ shopt -s dotglob หรือ .[!.]*
  • ** ไม่ทำงานลึก — ต้อง shopt -s globstar ก่อน
  • shopt -s nullglob/dotglob แล้วลืมปิด — กระทบทั้งสคริปต์ เปิดเฉพาะช่วง
  • {1..$n} กับตัวแปร — brace expansion ไม่รับตัวแปร ใช้ seq หรือ for (( ))
  • rm !(keep.txt) โดยไม่คิด — extended glob ลบเยอะกว่าที่คิด รัน echo !(keep.txt) ดูก่อน
  • glob ในตัวแปร: p="*.txt"; ls $p — ขยายตอนใช้ (word splitting + glob) ระวังผลไม่คาดคิด

สรุป

  • glob ≠ regex — *=อะไรก็ได้, ?=ตัวเดียว, [!x]=ไม่ใช่ x (regex ใช้ [^x])
  • * ไม่เห็นไฟล์ . นำหน้า และไม่ข้าม /
  • pattern ไม่ตรงไฟล์ → ปล่อย literal โดยปริยาย: shopt -s nullglob (หาย) / failglob (error)
  • shopt -s globstar เปิด **/ (ลึกทุกชั้น) — แทน find ได้หลายกรณี
  • shopt -s extglob เปิด !() @() +() — เช่น !(*.txt) ทุกอย่างยกเว้น .txt
  • brace expansion {a,b} {1..10} เกิดก่อนทุกอย่างและไม่สนว่าไฟล์มีจริง — ไม่รับตัวแปร
  • ปิด glob: set -f หรือครอบ quote

บทถัดไปว่าด้วย regex ใน bash — [[ =~ ]], BASH_REMATCH, ERE syntax และเมื่อไหร่ควรไปใช้ grep/sed/awk