Bash การเปลี่ยนทิศทาง I/O (redirection)



ทุกโปรแกรมมี “ช่อง” มาตรฐาน 3 ช่อง — รับเข้า, ส่งออก, ส่ง error redirection คือการต่อสายช่องเหล่านี้ไปที่อื่น เช่นไฟล์ หรือช่องของโปรแกรมอื่น เข้าใจ file descriptor แล้วเรื่องนี้ตรงไปตรงมา

file descriptor: 0, 1, 2

stdin (fd 0)  ──▶   โปรแกรม   ──▶  stdout (fd 1)   ผลลัพธ์ปกติ
                       │
                       └────────▶  stderr (fd 2)   ข้อความ error / เตือน / progress
  • fd 0 = stdin — ที่โปรแกรมอ่าน input (ปกติคือคีย์บอร์ด)
  • fd 1 = stdout — ที่โปรแกรมเขียนผลลัพธ์ (ปกติคือจอ)
  • fd 2 = stderr — ที่โปรแกรมเขียน error (ปกติคือจอ แต่แยกจาก stdout)

การแยก stdout กับ stderr มีเหตุผล — คุณ pipe ผลลัพธ์ต่อไปประมวลผลได้ ขณะที่ error ยังโผล่บนจอให้เห็น

> และ >> — ส่ง stdout ไปไฟล์

echo "บรรทัดใหม่" > file.txt        # เขียนทับ (สร้างใหม่ถ้าไม่มี) ⚠️
echo "ต่อท้าย" >> file.txt          # ต่อท้าย (สร้างใหม่ถ้าไม่มี)

date > timestamp.txt
ls -l >> listing.log

command > /dev/null                 # ทิ้งผลลัพธ์ (เงียบ)

> เขียนทับทันทีโดยไม่ถาม — ถ้า file.txt มีข้อมูล 10000 บรรทัด echo x > file.txt ทำให้เหลือบรรทัดเดียวทันที

> ตัวเลขนำหน้า = fd ที่จะ redirect: 1> = stdout (ค่าปริยาย), 2> = stderr

2> — ส่ง stderr ไปไฟล์

command 2> errors.log              # error → ไฟล์, ผลลัพธ์ → จอ
command 2>> errors.log             # ต่อท้าย
command 2> /dev/null               # ทิ้ง error (เงียบเฉพาะ error)

find / -name "*.conf" 2>/dev/null  # ไม่ต้องเห็น "Permission denied" เต็มจอ

แยกทั้งสองช่องไปคนละไฟล์

./build.sh > build.out 2> build.err

2>&1 — รวม stderr เข้ากับ stdout

command > all.log 2>&1            # ทั้งผลลัพธ์และ error → ไฟล์เดียว
command 2>&1 | tee output.log     # ทั้งสองช่อง → pipe

2>&1 อ่านว่า “ส่ง fd 2 ไปที่เดียวกับที่ fd 1 ชี้อยู่ตอนนี้”

ลำดับสำคัญมาก!

command > file.txt 2>&1           # ✓ stdout→file แล้ว stderr→(ที่เดียวกับ stdout)=file
command 2>&1 > file.txt           # ✗ stderr→(ที่ stdout ชี้ตอนนี้=จอ) แล้ว stdout→file

Bash อ่าน redirection ซ้ายไปขวา ตอนที่เจอ 2>&1 มันคัดลอก “ปลายทางปัจจุบัน” ของ fd 1

command > file.txt 2>&1
  ขั้น 1: > file.txt   → fd 1 ชี้ที่ file.txt
  ขั้น 2: 2>&1         → fd 2 ชี้ที่ (ที่ fd 1 ชี้) = file.txt   ✓ ทั้งคู่ไปไฟล์

command 2>&1 > file.txt
  ขั้น 1: 2>&1         → fd 2 ชี้ที่ (ที่ fd 1 ชี้) = จอ
  ขั้น 2: > file.txt   → fd 1 ชี้ที่ file.txt
  ผล: stdout→ไฟล์, stderr→จอ   ✗ ไม่ใช่ที่ต้องการ

จำ: >file 2>&1 เท่านั้น (redirect ก่อน แล้วค่อยรวม)

&> — ทางลัด (bash เท่านั้น)

command &> all.log               # = command > all.log 2>&1
command &>> all.log              # ต่อท้าย
command &> /dev/null             # เงียบสนิท ทั้ง stdout และ stderr

สั้นและอ่านง่าย แต่เป็น bashism — ถ้าเขียน #!/bin/sh ต้องใช้ > file 2>&1

< — อ่าน stdin จากไฟล์

sort < unsorted.txt
wc -l < file.txt                 # ไม่มีชื่อไฟล์ในผลลัพธ์ (ต่างจาก wc -l file.txt)
mysql mydb < schema.sql
while read -r line; do ...; done < input.txt

<< = heredoc, <<< = here-string (บทที่ 6)

/dev/null และไฟล์พิเศษ

command > /dev/null              # ทิ้ง stdout
command 2> /dev/null             # ทิ้ง stderr
command &> /dev/null             # ทิ้งทั้งคู่
cat /dev/null > file.txt         # ล้างไฟล์ให้ว่าง (= : > file.txt)

echo "test" > /dev/tty           # เขียนตรงไปที่ terminal (ข้าม redirect ที่ตั้งไว้)
data=$(cat /dev/stdin)           # อ่าน stdin
ไฟล์คือ
/dev/nullหลุมดำ — เขียนอะไรก็หาย อ่านได้ EOF ทันที
/dev/ttyterminal ปัจจุบัน (ถ้ามี)
/dev/stdin /dev/stdout /dev/stderrfd 0/1/2 ในรูปพาธ
/dev/zeroอ่านได้ null byte ไม่จำกัด
/dev/urandomอ่านได้ข้อมูลสุ่ม

ส่ง error ไป stderr ในสคริปต์ของคุณ

echo "เกิดข้อผิดพลาด: ไม่พบไฟล์" >&2       # ข้อความ error → stderr
printf 'คำเตือน: %s\n' "$msg" >&2

die() { printf 'ERROR: %s\n' "$*" >&2; exit 1; }

ข้อความ error, progress, prompt ควรไป stderr — เพื่อให้ผู้ใช้ pipe stdout ของสคริปต์ต่อได้โดยไม่มีขยะปน

เปิด fd เอง — exec 3<

# เปิด fd 3 ชี้ไฟล์สำหรับอ่าน
exec 3< data.txt
read -r line1 <&3
read -r line2 <&3
exec 3<&-                        # ปิด fd 3

# fd แยกสำหรับ log ในขณะที่ stdout ยังใช้งานปกติ
exec 4> audit.log
echo "เริ่มงาน $(date)" >&4
process_stuff
echo "จบงาน $(date)" >&4
exec 4>&-

ประโยชน์จริง: อ่านสองไฟล์พร้อมกันใน loop, หรือแยกช่อง log จาก output

redirect ทั้งสคริปต์ด้วย exec

#!/usr/bin/env bash
# ตั้งแต่บรรทัดนี้ไป ทุก stdout/stderr ไปที่ไฟล์ log

exec >> /var/log/myscript.log 2>&1
echo "=== เริ่ม $(date) ==="       # ไปไฟล์ log ไม่ขึ้นจอ

# ยังเขียนขึ้นจอได้ถ้าจงใจ
echo "ข้อความนี้ขึ้นจอ" > /dev/tty

exec โดยไม่มีคำสั่งตามหลัง = “เปลี่ยน redirection ของ shell ปัจจุบัน” มีประโยชน์มากกับสคริปต์ cron ที่อยากเก็บ log ทั้งหมด

เก็บ fd เดิมไว้ถ้าอยากคืนทีหลัง

exec 3>&1 4>&2                    # สำรอง stdout/stderr เดิม
exec >log 2>&1                    # เปลี่ยนไปไฟล์
# ... งาน ...
exec 1>&3 2>&4 3>&- 4>&-          # คืนค่าเดิม
echo "ข้อความนี้ขึ้นจอตามปกติ"

noclobber — กัน > เขียนทับ

set -o noclobber
echo x > existing.txt            # bash: existing.txt: cannot overwrite existing file
echo x >| existing.txt           # >| บังคับเขียนทับ (override)
echo x >> existing.txt           # ต่อท้ายยังทำได้

มีประโยชน์ตอนทำงาน interactive กันเผลอ ในสคริปต์มักไม่ตั้ง (ทำให้ logic ยุ่ง)

เรื่องที่คนมักพลาด

  • 2>&1 > file สลับลำดับ — stderr ไปจอ ไม่ไปไฟล์ ต้อง > file 2>&1
  • > แทน >> — เขียนทับไฟล์ที่มีข้อมูล ระวังมากในสคริปต์ที่ append log
  • command > file แล้ว file ว่าง — Bash เปิด/ล้างไฟล์ ก่อน รันคำสั่ง ถ้า command อ่านไฟล์เดียวกันด้วย จะอ่านไม่เจอ (sort file > file ทำลายไฟล์!) ใช้ sponge หรือ temp file
  • ข้อความ error ไป stdout — echo "error" โดยไม่มี >&2 ทำให้ pipe ปนขยะ
  • &> ใน #!/bin/sh — dash ไม่รู้จัก ใช้ > file 2>&1
  • ลืมปิด fd ที่เปิดเอง — exec 3<&- โดยเฉพาะใน loop ยาว ๆ
  • find ... 2>/dev/null ซ่อน error ที่สำคัญด้วย — บางที error บอกว่าดิสก์พัง ดูก่อนซ่อน

สรุป

  • fd: 0 = stdin, 1 = stdout (ผลลัพธ์), 2 = stderr (error)
  • > เขียนทับ (⚠️), >> ต่อท้าย, < อ่านจากไฟล์
  • 2> file แยก error ไปไฟล์, 2> /dev/null ทิ้ง error
  • > file 2>&1 รวม stderr เข้า stdout — ลำดับสำคัญ (redirect ก่อน แล้วรวม)
  • &> file = ทางลัดของ > file 2>&1 (bash เท่านั้น)
  • ข้อความ error/progress ในสคริปต์ → >&2 เสมอ
  • exec > log 2>&1 เปลี่ยน redirect ทั้งสคริปต์ — ดีสำหรับ cron
  • exec 3< file เปิด fd เอง — อ่านหลายไฟล์พร้อมกัน / แยกช่อง log
  • sort file > file ทำลายไฟล์ — Bash ล้างไฟล์ก่อนรัน ใช้ temp file

บทถัดไปว่าด้วย pipe และตัวกรอง — |, pipefail, PIPESTATUS, xargs และการต่อ pipeline