Bash อ่านและรันบรรทัดคำสั่งอย่างไร
บั๊กสคริปต์ของมือใหม่เกือบทั้งหมดมาจากความไม่เข้าใจว่า Bash “อ่าน” บรรทัดหนึ่ง ๆ อย่างไร โดยเฉพาะเรื่องช่องว่าง บทนี้จะทำให้คุณเห็นภาพว่าเกิดอะไรขึ้นระหว่างที่คุณกด Enter กับตอนที่โปรแกรมเริ่มทำงาน
บรรทัดคำสั่ง = คำแรก + อาร์กิวเมนต์
เมื่อคุณพิมพ์บรรทัดหนึ่งแล้วกด Enter Bash จะ แบ่งบรรทัดออกเป็นคำ ๆ ด้วยช่องว่าง (เรียกว่า word splitting) แล้ว
- คำแรก = ชื่อสิ่งที่จะรัน (โปรแกรม, builtin, ฟังก์ชัน, alias)
- คำที่เหลือ = อาร์กิวเมนต์ ส่งต่อให้สิ่งนั้นเป็นรายการสตริง
cp report.txt /backup/Bash เห็นเป็น: รันโปรแกรม cp โดยส่งอาร์กิวเมนต์ 2 ตัว → ["report.txt", "/backup/"]
จำนวนช่องว่างระหว่างคำไม่สำคัญ — หนึ่งช่องหรือสิบช่องก็ได้ผลเหมือนกัน เพราะ Bash ยุบช่องว่างที่ไม่ได้ครอบ quote
พิมพ์: cp a.txt b.txt
Bash เห็น: [cp] [a.txt] [b.txt] ← ช่องว่างส่วนเกินหายไปทำไมช่องว่างถึงเป็นเรื่องใหญ่
เพราะช่องว่างคือ ตัวแบ่งอาร์กิวเมนต์ ถ้าค่าของคุณมีช่องว่างอยู่ข้างใน Bash จะแบ่งมันเป็นหลายคำโดยไม่ตั้งใจ
file="my report.txt"
rm $file # Bash เห็น: rm [my] [report.txt] — ลบผิดไฟล์! (หรือ error)
rm "$file" # Bash เห็น: rm [my report.txt] — ถูกต้องนี่คือเหตุผลที่ทั้งซีรีส์จะย้ำ ครอบ "$var" ด้วยเครื่องหมายคำพูดคู่เสมอ (บทที่ 5 เจาะลึก) — มันหยุด Bash ไม่ให้แบ่งค่าของคุณเป็นคำ
เช่นเดียวกับตอนตั้งตัวแปร ช่องว่างรอบ = ทำให้พังทันที
name="Somchai" # ถูก
name = "Somchai" # ผิด — Bash เห็น: รันโปรแกรมชื่อ `name` ด้วยอาร์กิวเมนต์ `=` และ `Somchai`name: command not foundตัวคั่นคำสั่ง: newline, ;, และการต่อบรรทัด
หนึ่งบรรทัด = หนึ่งคำสั่ง (โดยปริยาย) แต่ควบคุมได้
mkdir build # ขึ้นบรรทัดใหม่ = จบคำสั่ง
cd build
mkdir build; cd build # ; = คั่นสองคำสั่งในบรรทัดเดียว (เหมือนขึ้นบรรทัดใหม่)
# บรรทัดยาว — ต่อด้วย \ ที่ท้ายบรรทัด (ห้ามมีช่องว่างหลัง \)
tar -czf backup.tar.gz \
--exclude='*.log' \
--exclude='node_modules' \
/var/www/myapp\ + Enter บอก Bash ว่า “บรรทัดยังไม่จบ ต่อกันเลย” มีประโยชน์มากเวลาคำสั่งมี option เยอะ ทำให้อ่านง่ายและ diff สวยใน git
บางที Bash รู้เองว่าคำสั่งยังไม่จบ เช่นหลัง |, &&, || หรือใน if/for ที่ยังไม่ปิด — ไม่ต้องใส่ \
cat access.log |
grep 404 |
wc -lรันเบื้องหลังด้วย &
& ต่อท้ายคำสั่งสั่งให้รันเบื้องหลัง shell ไม่รอ ให้ prompt กลับมาทันที
long-running-task & # รันไป prompt กลับมาเลย
echo "task started, PID = $!"; กับ & ต่างกัน: ; รอให้เสร็จก่อนทำอันต่อไป, & ไม่รอ (บทที่ 28 ว่าด้วย job control)
builtin กับโปรแกรมภายนอก
“คำสั่ง” ที่คุณพิมพ์มีที่มาต่างกัน เรียงตามลำดับที่ Bash ค้นหา
- alias — ชื่อย่อที่คุณตั้งเอง (
alias ll='ls -l') - ฟังก์ชัน — นิยามในสคริปต์หรือ
.bashrc - builtin — คำสั่งที่อยู่ใน bash เอง ไม่ต้องเรียก process ใหม่ (
cd,echo,read,test,[,[[,pwd,export) - โปรแกรมภายนอก — ไฟล์ใน
$PATH(ls,grep,cpอยู่ที่/usr/bin/...)
เช็กว่าอันไหนเป็นอะไรด้วย type
type cd
type ls
type -a echo # -a = แสดงทุกที่ที่เจอชื่อนี้
command -v grep # แสดงแค่ path (เหมาะใช้ในสคริปต์เช็กว่ามีคำสั่งไหม)cd is a shell builtin
ls is aliased to `ls --color=auto'
echo is a shell builtin
echo is /usr/bin/echo
/usr/bin/grepทำไมต้องรู้: cd ต้อง เป็น builtin — ถ้ามันเป็นโปรแกรมภายนอก มันจะ cd ใน process ลูกแล้วลูกก็ตาย โฟลเดอร์ของ shell คุณไม่เปลี่ยน builtin กับ external บางตัวชื่อซ้ำกัน (echo, test, kill, printf) และมีพฤติกรรมต่างกันนิด ๆ — ในสคริปต์ builtin จะถูกใช้ก่อน
exit status — คำสั่งบอกว่าสำเร็จหรือไม่
ทุกคำสั่งเมื่อจบจะทิ้ง exit status เป็นตัวเลข 0–255
0= สำเร็จ- ไม่ใช่ 0 = ล้มเหลว (ค่าต่าง ๆ บอกสาเหตุต่างกัน)
ls /etc > /dev/null
echo $? # 0
ls /ไม่มีจริง 2> /dev/null
echo $? # 2$? เก็บ exit status ของคำสั่งล่าสุด นี่คือหัวใจของการตัดสินใจใน bash — if, &&, ||, set -e ทั้งหมดดูที่ตัวเลขนี้ (บทที่ 8 เจาะลึก)
Bash ประมวลผลบรรทัดตามลำดับนี้
พอกด Enter Bash ทำหลายขั้นก่อนรันจริง (บทที่ 5, 22, 24 จะลงรายละเอียด) คร่าว ๆ คือ
บรรทัดที่พิมพ์
↓ แยก token, ดูโครงสร้าง (| && ; ( ))
↓ brace expansion {a,b} → a b
↓ tilde expansion ~ → /home/somchai
↓ parameter expansion $var → ค่าของมัน
↓ command substitution $(cmd) → ผลลัพธ์ของ cmd
↓ arithmetic $((1+2)) → 3
↓ word splitting แบ่งผลลัพธ์ที่ไม่ได้ครอบ quote ด้วย IFS
↓ pathname expansion *.txt → รายชื่อไฟล์
↓ ลบ quote ออก
→ รันคำสั่งด้วยอาร์กิวเมนต์สุดท้ายจำลำดับนี้ไว้ในหัว แล้วบั๊กแปลก ๆ จะเข้าใจได้เกือบหมด เช่น “ทำไมใส่ quote รอบ * แล้วมันไม่ขยาย” (เพราะ pathname expansion ไม่ทำงานในสิ่งที่ครอบ quote)
เรื่องที่คนมักพลาด
- ช่องว่างรอบ
=—x = 5ผิด Bash หาโปรแกรมชื่อxต้องx=5ติดกัน - ไม่ครอบ
"$var"— ค่าที่มีช่องว่างจะถูกแบ่งเป็นหลายอาร์กิวเมนต์ ครอบ quote เสมอ - มีช่องว่างหลัง
\ตอนต่อบรรทัด —\จะ escape ช่องว่างแทนที่จะ escape newline บรรทัดไม่ต่อ ตรวจให้\เป็นตัวสุดท้ายจริง ๆ - คิดว่า
;กับ&เหมือนกัน —;รอให้เสร็จ,&ไม่รอ (รันเบื้องหลัง) - งงว่าทำไม
aliasไม่ทำงานในสคริปต์ — โดยปริยาย alias ไม่ถูกขยายในสคริปต์ที่ไม่ใช่ interactive ใช้ฟังก์ชันแทน whichในสคริปต์ —whichเป็นโปรแกรมภายนอกที่พฤติกรรมไม่แน่นอนข้ามระบบ ใช้command -v(builtin) เช็กว่ามีคำสั่งไหม
สรุป
- Bash แบ่งบรรทัดเป็นคำด้วยช่องว่าง: คำแรก = ชื่อโปรแกรม, ที่เหลือ = อาร์กิวเมนต์
- ช่องว่างที่ไม่ครอบ quote = ตัวแบ่งอาร์กิวเมนต์ → ครอบ
"$var"เสมอ กัน word splitting - ตั้งตัวแปรห้ามมีช่องว่างรอบ
= - คั่นคำสั่ง: newline หรือ
;— ต่อบรรทัดยาวด้วย\(ห้ามมีอะไรตามหลัง) &= รันเบื้องหลังไม่รอ,;= รอให้เสร็จ- ลำดับค้นหาชื่อคำสั่ง: alias → ฟังก์ชัน → builtin → โปรแกรมภายนอกใน
$PATH— เช็กด้วยtype/command -v - ทุกคำสั่งทิ้ง exit status (0 = สำเร็จ) เก็บใน
$? - Bash ทำ expansion หลายขั้น (brace → tilde →
$var→$(...)→ splitting → glob) ก่อนรันจริง
บทถัดไปว่าด้วยตัวแปร — วิธีตั้ง อ้างถึง และเข้าใจว่าทำไมใน Bash ทุกอย่างคือสตริง