Bash เรียกโปรแกรมภายนอกอย่างปลอดภัย



สคริปต์คือการต่อโปรแกรมเข้าด้วยกัน — curl, jq, docker, git, tar ถ้าโปรแกรมพวกนี้ไม่มี หรือล้มเหลว หรือค้าง สคริปต์ต้องรับมือได้ ไม่ใช่พังแบบงง ๆ

เช็กว่ามีคำสั่งก่อนใช้

command -v jq >/dev/null 2>&1 || die "ต้องติดตั้ง jq (sudo apt install jq)"

# เช็กหลายตัวรวด
require() {
    local missing=()
    local cmd
    for cmd in "$@"; do
        command -v "$cmd" >/dev/null 2>&1 || missing+=("$cmd")
    done
    if (( ${#missing[@]} > 0 )); then
        die "ขาดคำสั่งที่จำเป็น: ${missing[*]}"
    fi
}

require curl jq tar gzip git

ใช้ command -v ไม่ใช่ which — command -v เป็น builtin, พกพาได้, และ exit status เชื่อถือได้ which เป็นโปรแกรมภายนอกที่พฤติกรรมต่างกันในแต่ละระบบ

เช็กเวอร์ชันขั้นต่ำ

check_bash_version() {
    if (( BASH_VERSINFO[0] < 4 )); then
        die "ต้องใช้ bash 4.0+ (ปัจจุบัน $BASH_VERSION)"
    fi
}

git_version=$(git --version | grep -oE '[0-9]+\.[0-9]+' | head -1)
# เทียบด้วย sort -V
if [[ "$(printf '%s\n2.23' "$git_version" | sort -V | head -1)" != "2.23" ]]; then
    warn "git เก่ากว่า 2.23 — บาง feature อาจไม่ทำงาน"
fi

curl ในสคริปต์ — flag ที่ต้องมี

curl -fsS "$url"                        # ขั้นต่ำสำหรับสคริปต์
curl -fsSL "$url" -o "$output"          # + ตาม redirect + เขียนไฟล์
curl -fsS --retry 3 --retry-delay 2 --max-time 30 "$url"
flagทำไม
-ffail — คืน exit ≠ 0 เมื่อ HTTP 4xx/5xx (ไม่งั้น curl คืน 0 + เขียนหน้า error)
-ssilent — ไม่แสดง progress bar
-Sshow error — แต่ยังแสดงข้อความ error (คู่กับ -s)
-Lตาม redirect (3xx)
-o fileเขียนไฟล์ (แทน stdout)
--retry Nลองใหม่ N ครั้งเมื่อ transient error
--max-time Ntimeout ทั้ง request (วินาที)
--connect-timeout Ntimeout เฉพาะการเชื่อมต่อ

-f สำคัญมาก — โดยไม่มีมัน curl https://x.com/404 คืน exit 0 และเขียนหน้า “404 Not Found” ลงไฟล์ สคริปต์ทำต่อราวกับสำเร็จ

if ! curl -fsSL --max-time 30 "$api_url" -o "$tmp"; then
    die "เรียก API ล้มเหลว: $api_url"
fi

# ตรวจ HTTP status แยก
http_code=$(curl -sS -o "$tmp" -w '%{http_code}' "$url")
case $http_code in
    200) : ;;
    404) die "ไม่พบ resource (404)" ;;
    5??) die "เซิร์ฟเวอร์ error ($http_code)" ;;
    *)   die "HTTP $http_code" ;;
esac

jq — จัดการ JSON

# ดึงค่า
token=$(curl -fsS "$auth_url" | jq -r '.access_token')      # -r = raw (ไม่มี quote)
count=$(jq '.items | length' data.json)
jq -r '.users[] | .email' users.json                        # ทีละบรรทัด

# เช็กว่า key มีไหม
if jq -e '.error' response.json >/dev/null; then            # -e = exit 1 ถ้า null/false
    die "API คืน error: $(jq -r '.error.message' response.json)"
fi

# แปลง / กรอง
jq '[.[] | select(.active == true)]' items.json
jq -r '.[] | "\(.name)\t\(.value)"' data.json | column -t

# สร้าง JSON จากตัวแปร bash (--arg ปลอดภัยกว่า string interpolation)
jq -n --arg name "$name" --arg env "$env" --argjson port "$port" \
    '{name: $name, environment: $env, port: $port}'

--arg / --argjson — อย่าสร้าง JSON ด้วยการต่อสตริงเอง ค่าที่มี " หรือ \ จะทำ JSON พัง

อ่านทีละ item ให้ถูก (jq output เป็น stream)

jq -c '.[]' items.json | while IFS= read -r item; do
    name=$(jq -r '.name' <<< "$item")
    process "$name"
done

timeout — จำกัดเวลาคำสั่งที่อาจค้าง

timeout 30 ./maybe-hangs.sh
timeout 60s curl -fsS "$slow_url"
timeout -k 10 30 ./stubborn        # TERM หลัง 30s, KILL อีก 10s ถ้าไม่ตาย

if ! timeout 120 ./deploy.sh; then
    rc=$?
    (( rc == 124 )) && die "deploy timeout (เกิน 120s)"
    die "deploy ล้มเหลว (rc=$rc)"
fi

timeout คืน 124 เมื่อฆ่าเพราะหมดเวลา, 125 ถ้า timeout เองมีปัญหา, 137 ถ้าใช้ SIGKILL

จัดการ exit code ของเครื่องมือ

# git — exit code มีความหมาย
if git diff --quiet; then
    echo "ไม่มีการเปลี่ยนแปลง"
else
    echo "มีไฟล์ที่แก้"
fi

# grep — 0 เจอ, 1 ไม่เจอ, 2 error
if grep -q "$pattern" "$file"; then
    echo "เจอ"
elif [[ $? -eq 1 ]]; then
    echo "ไม่เจอ"
else
    die "grep error"
fi

# rsync — exit code หลายค่า
rsync -a "$src/" "$dst/"
rc=$?
case $rc in
    0)  echo "sync สำเร็จ" ;;
    23|24) warn "sync บางส่วน (rc=$rc) — บางไฟล์หายระหว่างทาง" ;;
    *)  die "rsync ล้มเหลว (rc=$rc)" ;;
esac

อ่าน man <cmd> ส่วน “EXIT STATUS” / “EXIT CODES” — เครื่องมือดี ๆ บอกความหมายไว้

PATH safety

# ในสคริปต์ที่รันเป็น root / cron — ตั้ง PATH ชัดเจน
export PATH="/usr/local/sbin:/usr/local/bin:/usr/sbin:/usr/bin:/sbin:/bin"

# เรียกด้วย path เต็มสำหรับคำสั่งวิกฤต (กันคำสั่งปลอมใน PATH)
/usr/bin/rm -rf "$dir"
/bin/systemctl restart "$svc"

# หา path จริง
rm_bin=$(command -v rm)

cron มี PATH สั้นมาก (/usr/bin:/bin) — บทที่ 41

env — ควบคุม environment ของโปรแกรมลูก

env -i /path/to/script                  # รันด้วย environment ว่างเปล่า (ทดสอบ cron)
env VAR=value cmd                        # ตั้งตัวแปรเฉพาะการรันนี้
LANG=C sort file.txt                     # locale คงที่ (การเรียงไม่ขึ้นกับภาษาเครื่อง)
TZ=UTC date                              # timezone เฉพาะคำสั่ง

เรื่องที่คนมักพลาด

  • which ในสคริปต์ — ใช้ command -v (builtin, พกพา, exit status เชื่อถือได้)
  • curl ไม่มี -f — HTTP 404/500 คืน exit 0 + เขียนหน้า error ลงไฟล์ สคริปต์ทำต่อ
  • curl ไม่มี --max-time — ค้างตลอดไปถ้าปลายทางไม่ตอบ
  • สร้าง JSON ด้วยต่อสตริง — ค่ามี " ทำ JSON พัง ใช้ jq -n --arg
  • jq ไม่มี -r — ได้ค่าที่มี " ครอบ ติดมาในตัวแปร
  • ไม่เช็ก exit code ของ rsync/git — ถือว่าสำเร็จทั้งที่ทำงานบางส่วน อ่าน man
  • สมมติว่า PATH มีทุกอย่าง — cron/systemd มี PATH สั้น ตั้งเองหรือใช้ path เต็ม

สรุป

  • เช็กก่อนใช้: command -v cmd >/dev/null || die "ต้องติดตั้ง cmd" — ฟังก์ชัน require
  • curl -fsSL --max-time N --retry N — -f (fail on 4xx/5xx) สำคัญที่สุด
  • jq -r (raw output), jq -e (exit 1 ถ้า null), jq -n --arg สร้าง JSON (ไม่ต่อสตริง)
  • timeout N cmd จำกัดเวลา — exit 124 = ถูก timeout ฆ่า
  • อ่าน exit code ของเครื่องมือ (git, rsync, grep) จาก man ส่วน EXIT STATUS
  • ในสคริปต์ root/cron: export PATH=... ชัดเจน หรือใช้ path เต็ม
  • env -i (environment ว่าง), LANG=C / TZ=UTC cmd (ผลลัพธ์คงที่)

บทถัดไปว่าด้วยการเขียนสคริปต์ให้ทนทาน — idempotency, dry-run, logging function, retry, safe rm