Bash วนซ้ำด้วย for



for ใน Bash วนผ่าน “รายการคำ” ไม่ใช่ตัวนับแบบภาษาอื่น (แม้จะมีรูปแบบตัวนับให้ใช้) เข้าใจว่ามันวนผ่าน “อะไร” แล้วจะไม่พลาด

รูปแบบที่ 1: วนรายการคำ

for name in Somchai Somsri Somsak; do
    echo "สวัสดีคุณ $name"
done

for env in dev staging prod; do
    echo "กำลัง deploy ไป $env"
    ./deploy.sh "$env"
done

รายการหลัง in ถูกแยกเป็นคำด้วยช่องว่าง (word splitting) แล้ว for วนทีละคำ

วนผ่านอาร์กิวเมนต์ของสคริปต์

for arg in "$@"; do          # "$@" ครอบ quote — คงแต่ละอาร์กิวเมนต์
    echo "จัดการ: $arg"
done

# เขียนสั้น: for arg; do ... done  (ไม่มี in = วน "$@" โดยปริยาย)
for arg; do
    echo "จัดการ: $arg"
done

รูปแบบที่ 2: วนไฟล์จาก glob

for file in *.txt; do
    echo "กำลังบีบอัด $file"
    gzip "$file"
done

for logfile in /var/log/*.log; do
    wc -l "$logfile"
done

Bash ขยาย *.txt เป็นรายชื่อไฟล์ ก่อน loop เริ่ม แล้ววนทีละไฟล์

กับดัก: glob ที่ไม่ตรงไฟล์ไหน

ถ้าไม่มีไฟล์ .txt เลย โดยปริยาย Bash ปล่อย *.txt ไว้เป็นสตริงตรงตัว → loop วนหนึ่งรอบด้วยค่า "*.txt"

# โฟลเดอร์ว่าง — ไม่มีไฟล์ .txt
for file in *.txt; do
    echo "กำลังลบ $file"       # พิมพ์: กำลังลบ *.txt
    rm "$file"                 # rm: cannot remove '*.txt': No such file or directory
done

ทางแก้: shopt -s nullglob — ให้ glob ที่ไม่ตรงกลายเป็น “ไม่มีอะไรเลย” loop ไม่วน

shopt -s nullglob
for file in *.txt; do
    process "$file"           # ไม่วนเลยถ้าไม่มีไฟล์ .txt
done
shopt -u nullglob            # ปิดคืน (nullglob กระทบทั้งสคริปต์)

หรือเช็กในลูป

for file in *.txt; do
    [[ -e "$file" ]] || continue      # ข้ามถ้าไม่ใช่ไฟล์จริง (glob ไม่ match)
    process "$file"
done

รูปแบบที่ 3: วนช่วงตัวเลข

# C-style — เหมือนภาษาอื่น
for (( i = 0; i < 5; i++ )); do
    echo "รอบที่ $i"
done

for (( i = 10; i > 0; i-- )); do
    echo "$i..."
done
sleep 1; echo "เริ่ม!"

brace expansion {เริ่ม..จบ}

for i in {1..5}; do echo "$i"; done          # 1 2 3 4 5
for i in {0..20..5}; do echo "$i"; done      # 0 5 10 15 20  (step 5)
for c in {a..e}; do echo "$c"; done          # a b c d e
for n in {01..10}; do echo "$n"; done        # 01 02 ... 10  (เติม 0 นำหน้า)

กับดัก: brace expansion ไม่รับตัวแปร

n=5
for i in {1..$n}; do echo "$i"; done         # พิมพ์: {1..5} ตรงตัว! ไม่ทำงาน

brace expansion เกิด ก่อน parameter expansion (บทที่ 3, 22) มันเลยเห็น $n ยังไม่ถูกแทนค่า

# ใช้ C-style แทน
for (( i = 1; i <= n; i++ )); do echo "$i"; done

# หรือ seq (โปรแกรมภายนอก)
for i in $(seq 1 "$n"); do echo "$i"; done
for i in $(seq 1 2 "$n"); do echo "$i"; done      # step 2

วน array

servers=(web1.example.com web2.example.com db1.example.com)

for server in "${servers[@]}"; do             # ครอบ quote + [@] เสมอ
    echo "ping $server"
    ping -c1 "$server" >/dev/null && echo "  ✓ ตอบ" || echo "  ✗ ไม่ตอบ"
done

"${array[@]}" ครอบ quote สำคัญมาก — คงแต่ละสมาชิกไว้แม้มีช่องว่าง (บทที่ 20)

ทำไม for line in $(cat file) ผิด

# อย่าทำแบบนี้
for line in $(cat data.txt); do
    echo "บรรทัด: $line"
done

ปัญหา

  1. แยกทุกช่องว่าง ไม่ใช่แค่ newline — บรรทัด Somchai Jaidee กลายเป็นสองรอบ
  2. glob ทำงาน — บรรทัดที่มี * กลายเป็นรายชื่อไฟล์
  3. บรรทัดว่างหายไป
  4. โหลดทั้งไฟล์เข้าหน่วยความจำก่อน

วิธีที่ถูกต้องคือ while read (บทที่ 15)

while IFS= read -r line; do
    echo "บรรทัด: $line"
done < data.txt

จำกฎ: for วนรายการคำ/ไฟล์, while read วนบรรทัด

break และ continue

for file in *.log; do
    [[ -s "$file" ]] || continue          # ข้ามไฟล์ว่าง

    if grep -q "FATAL" "$file"; then
        echo "พบ FATAL ใน $file — หยุด"
        break                              # ออกจาก loop
    fi

    process "$file"
done

# break/continue N — ออกจาก loop ซ้อน N ชั้น
for dir in */; do
    for file in "$dir"*.txt; do
        [[ -e "$file" ]] || continue 2     # ข้ามไป dir ถัดไปเลย
    done
done

เรื่องที่คนมักพลาด

  • for file in *.txt ตอนไม่มีไฟล์ — วนหนึ่งรอบด้วยค่า *.txt ใช้ shopt -s nullglob หรือ [[ -e "$file" ]] || continue
  • for line in $(cat file) — แยกทุกช่องว่าง, glob ทำงาน, บรรทัดว่างหาย ใช้ while IFS= read -r line; do ...; done < file
  • {1..$n} กับตัวแปร — ไม่ทำงาน (brace expansion เกิดก่อนแทนค่าตัวแปร) ใช้ for (( )) หรือ seq
  • for x in "${arr}" แทน "${arr[@]}" — "${arr}" ได้แค่สมาชิกตัวแรก ต้อง [@]
  • ไม่ครอบ "$file" ในลูป — ชื่อไฟล์มีช่องว่างพัง ครอบทุกการใช้งาน
  • shopt -s nullglob แล้วลืมปิด — กระทบทุก glob ในสคริปต์ รวมถึงที่อยากให้ literal
  • แก้ไฟล์ในโฟลเดอร์เดียวกับที่ glob กำลังวน — สร้างไฟล์ใหม่ระหว่าง loop อาจได้ผลไม่คาดคิด (glob ขยายครั้งเดียวตอนต้น จริง ๆ ปลอดภัย แต่ระวังถ้าเก็บผลไป loop อื่น)

สรุป

  • for x in a b c; do ... done — วนรายการคำ (แยกด้วยช่องว่าง)
  • for x in "$@"; do หรือ for x; do — วนอาร์กิวเมนต์สคริปต์
  • for f in *.txt; do — วนไฟล์จาก glob → ใช้ shopt -s nullglob กันกรณีไม่มีไฟล์
  • for (( i=0; i<n; i++ )) — C-style, รับตัวแปรได้ / {1..10} {0..20..5} — ไม่รับตัวแปร
  • for x in "${arr[@]}"; do — วน array (ครอบ quote + [@])
  • for line in $(cat file) ผิด — ใช้ while IFS= read -r line (บทที่ 15)
  • break / continue (+ เลข N สำหรับ loop ซ้อน)

บทถัดไปว่าด้วย while และ until — วนตามเงื่อนไข วนไม่รู้จบ และอ่าน stdin