Bash การจัดการข้อผิดพลาด (set -e และเพื่อน ๆ)



โดยปริยาย Bash ไม่หยุดเมื่อคำสั่งล้มเหลว — มันทำบรรทัดต่อไปเรื่อย ๆ ราวกับไม่มีอะไรเกิดขึ้น ซึ่งอันตรายมากในสคริปต์ set -euo pipefail เปลี่ยนพฤติกรรมนี้ บทนี้อธิบายทุกตัวและกับดักของมัน

set -euo pipefail

#!/usr/bin/env bash
set -euo pipefail
IFS=$'\n\t'

สี่บรรทัดนี้ควรอยู่บนสุดของทุกสคริปต์ แยกกันดู

ตัวชื่อเต็มทำอะไร
-eerrexitจบสคริปต์ทันทีถ้าคำสั่งใดคืน exit status ≠ 0
-unounsetใช้ตัวแปรที่ไม่เคยตั้งค่า = error ทันที
-o pipefailใน pipeline ถ้าตัวไหนพัง ทั้ง pipe ถือว่าพัง
IFS=$'\n\t'แยกคำเฉพาะ newline/tab (ไม่ใช่ช่องว่าง) — ลด bug word splitting

set -e (errexit) — และข้อยกเว้นมากมาย

set -e
cd /nonexistent           # ← ล้มเหลว → สคริปต์หยุดทันที
rm -rf *                  # ไม่ถึงตรงนี้ (ดี! ไม่งั้นลบผิดที่)

แต่ set -e ไม่หยุด ในกรณีเหล่านี้ — ต้องจำให้ขึ้นใจ

1. คำสั่งในเงื่อนไข if, while, until

set -e
if grep "x" file; then :; fi      # grep ไม่เจอ (exit 1) — สคริปต์ไม่หยุด (ถูกต้อง)
while read -r l; do :; done < f    # read คืน 1 ตอน EOF — ไม่หยุด (ถูกต้อง)

2. คำสั่งก่อน && หรือ || (ยกเว้นตัวสุดท้าย)

set -e
false && echo "a"         # false ล้มเหลว — ไม่หยุด (เป็นส่วนของ compound)
false || echo "จับได้"     # ไม่หยุด
cmd1 && cmd2               # ถ้า cmd1 พัง ไม่หยุด (แต่ cmd2 ไม่รัน)

3. คำสั่งที่ถูก ! นำหน้า

set -e
! grep "x" file           # ไม่หยุดไม่ว่าผลเป็นอะไร

4. ทุกตัวใน pipeline ยกเว้นตัวสุดท้าย (เว้นแต่ pipefail)

set -e
grep "x" nofile | sort    # grep พัง แต่ sort สำเร็จ → ไม่หยุด (ต้อง set -o pipefail)

5. คำสั่งในฟังก์ชันที่ถูกเรียกในบริบทเงื่อนไข — set -e ถูก “ปิด” ทั้งฟังก์ชัน

set -e
check() {
    command_that_fails       # ← ไม่หยุด!
    echo "ยังทำต่อ"
}
if check; then :; fi         # check ถูกเรียกในเงื่อนไข → set -e ปิดทั้ง check

นี่คือกับดักที่เจ็บที่สุด — ฟังก์ชันที่ปกติ set -e ทำงาน กลับไม่ทำงานเมื่อเรียกใน if

6. local x=$(cmd) — exit status เป็นของ local (บทที่ 16)

set -e
foo() { local x=$(false); echo "ไม่หยุด: x=[$x]"; }
foo
# แก้: local x; x=$(false)

จัดการคำสั่งที่ *ตั้งใจ* ให้ fail ได้

set -e
grep "pattern" file || true            # ยอมรับว่า grep อาจไม่เจอ
diff a b || true                        # diff คืน 1 ถ้าต่าง — ปกติ

# เก็บ exit status ไว้ใช้เอง
set +e
some_command
rc=$?
set -e
case $rc in
    0) echo "ok" ;;
    1) echo "เตือน" ;;
    *) echo "error ร้ายแรง"; exit "$rc" ;;
esac

set -u (nounset) — จับตัวแปรพิมพ์ผิด

set -u
echo "$HOEM"              # bash: HOEM: unbound variable → หยุดทันที (พิมพ์ HOME ผิด)

จับบั๊กร้ายแรงอย่าง rm -rf "$prefx/data" (พิมพ์ prefix ผิด → rm -rf "/data")

กับดัก set -u กับ array และ positional

set -u
echo "${1}"                    # error ถ้าไม่ส่ง $1
echo "${1:-ปริยาย}"            # ปลอดภัย

arr=()
echo "${arr[@]}"               # bash < 4.4: error (array ว่าง)! bash 4.4+: ok
echo "${arr[@]:-}"             # ปลอดภัยทุกเวอร์ชัน
for x in "${arr[@]:-}"; do ... # ปลอดภัย

echo "${MAYBE_UNSET:-}"        # ท่ามาตรฐาน: ใส่ :- ให้ตัวแปรที่อาจไม่มี

set -o pipefail

set -o pipefail
curl -fsS "$url" | tar -xz     # ถ้า curl พัง (เช่น 404) ทั้ง pipe คืน non-zero
echo $?                        # exit status ของ curl (ไม่ใช่ของ tar)

โดยไม่มี pipefail — curl 404 | tar จะคืน 0 (tar สำเร็จเพราะได้ input ว่าง) และสคริปต์ทำต่อ ราวกับดาวน์โหลดสำเร็จ

die() — pattern จัดการ error ที่อ่านง่าย

#!/usr/bin/env bash
set -euo pipefail

die() {
    printf 'ERROR: %s\n' "$*" >&2
    exit 1
}

warn() {
    printf 'WARNING: %s\n' "$*" >&2
}

command -v jq >/dev/null || die "ต้องติดตั้ง jq ก่อน"
[[ -f "$config" ]] || die "ไม่พบไฟล์ config: $config"
[[ $# -ge 1 ]] || die "ใช้งาน: $0 <target>"

curl -fsS "$url" -o "$out" || die "ดาวน์โหลด $url ล้มเหลว"

cmd || die "ข้อความ" — อ่านเป็นภาษาอังกฤษได้เลย “do X or die”

set -E + trap ERR — รายงานอัตโนมัติ

#!/usr/bin/env bash
set -Eeuo pipefail

trap 'die "ล้มเหลวที่บรรทัด $LINENO: $BASH_COMMAND"' ERR

die() { printf 'ERROR: %s\n' "$*" >&2; exit 1; }

ทุกคำสั่งที่พัง (ที่ set -e จับ) จะรายงานบรรทัดและคำสั่งอัตโนมัติ ไม่ต้องเขียน || die ทุกที่

${var:?} — ตรวจแล้วจบในบรรทัดเดียว

: "${API_TOKEN:?ต้องตั้ง API_TOKEN}"
: "${1:?ใช้งาน: $0 <filename>}"
input_file=${1:?ต้องระบุไฟล์ input}

ควร set -e ไหม? — มุมมองที่ต่างกัน

set -e มีข้อยกเว้นเยอะจนบางคนบอกว่า “อย่าพึ่งพา ให้ || die ทุกคำสั่งสำคัญแทน” ข้อสรุปที่ปฏิบัติได้

  • ใช้ set -euo pipefail เป็นตาข่ายกันพลาด (ดีกว่าไม่มี)
  • แต่ยังใส่ || die ให้คำสั่งวิกฤต (ดาวน์โหลด, migration, rm) อย่างชัดเจน
  • รู้ข้อยกเว้น โดยเฉพาะฟังก์ชันใน if และ local x=$(cmd)
  • ทดสอบ path ที่ผิดพลาดจริง ๆ — อย่าเดาว่า set -e จะจับ

เรื่องที่คนมักพลาด

  • คิดว่า set -e จับทุกอย่าง — ไม่ ข้อยกเว้น 6 ข้อข้างบน โดยเฉพาะฟังก์ชันใน if
  • local x=$(cmd) กับ set -e — local กลบ exit status แยก local x; x=$(cmd)
  • ลืม set -o pipefail — curl 404 | process ดูเหมือนสำเร็จ
  • set -u กับ "${arr[@]}" ตอน array ว่าง — bash เก่า error ใช้ "${arr[@]:-}"
  • set -E ขาดไป กับ trap ERR — ไม่ทำงานในฟังก์ชัน
  • (( count++ )) กับ set -e — คืน 1 ตอน count=0 หยุดสคริปต์ (บทที่ 11)
  • grep / diff กับ set -e — คืน 1 เมื่อ “ไม่เจอ”/”ต่างกัน” (ปกติ) ใส่ || true

สรุป

  • set -euo pipefail + IFS=$'\n\t' = บรรทัดแรกของทุกสคริปต์
  • -e หยุดเมื่อคำสั่งพัง — แต่มีข้อยกเว้น: ใน if/while, ก่อน &&/||, หลัง !, ใน pipe (ไม่มี pipefail), ฟังก์ชันที่เรียกในเงื่อนไข, local x=$(cmd)
  • -u จับตัวแปรพิมพ์ผิด — ใส่ ${var:-} ให้ตัวที่อาจไม่มี, ${arr[@]:-} ให้ array
  • -o pipefail — ให้ error ในตัวกลางของ pipe ไม่ถูกกลืน
  • คำสั่งที่ตั้งใจให้ fail ได้ (grep, diff) → || true
  • die() { echo "$*" >&2; exit 1; } + cmd || die "..." สำหรับคำสั่งวิกฤต
  • set -E + trap 'die "line $LINENO: $BASH_COMMAND"' ERR = รายงานอัตโนมัติ
  • set -e เป็นตาข่าย ไม่ใช่การรับประกัน — ยังต้อง || die คำสั่งสำคัญ

บทถัดไปว่าด้วยการดีบัก — bash -x, PS4, set -n, และ ShellCheck