Bash พารามิเตอร์และ special variables
สคริปต์ที่มีประโยชน์มักรับ input จากบรรทัดคำสั่ง เช่น ./backup.sh /home/somchai /mnt/backup บทนี้ว่าด้วยการเข้าถึงค่าเหล่านั้นและตัวแปรพิเศษที่ Bash เตรียมไว้ให้
พารามิเตอร์ตำแหน่ง
#!/usr/bin/env bash
# args.sh
echo "ชื่อสคริปต์: $0"
echo "ตัวแรก: $1"
echo "ตัวสอง: $2"
echo "จำนวนทั้งหมด: $#"
echo "ทั้งหมด: $@"./args.sh /src /dstชื่อสคริปต์: ./args.sh
ตัวแรก: /src
ตัวสอง: /dst
จำนวนทั้งหมด: 2
ทั้งหมด: /src /dst| ตัวแปร | คือ |
|---|---|
$0 | ชื่อสคริปต์ (ตามที่ถูกเรียก) |
$1 $2 … $9 | พารามิเตอร์ตัวที่ 1–9 |
${10} ${11} | ตัวที่ 10 ขึ้นไป — ต้องมี {} ($10 = $1 ตามด้วย 0) |
$# | จำนวนพารามิเตอร์ (ไม่นับ $0) |
$@ | พารามิเตอร์ทั้งหมด (แยกเป็นรายการ) |
$* | พารามิเตอร์ทั้งหมด (รวมเป็นสตริงเดียว) |
“$@” กับ “$*” — ต่างกันเมื่อครอบ quote
นี่คือจุดที่พลาดกันบ่อยและทำสคริปต์พังเงียบ ๆ
#!/usr/bin/env bash
# เรียกด้วย: ./demo.sh "รายงาน ปี 2026" summary.txt
echo "--- \"\$@\" ---"
for a in "$@"; do echo "[$a]"; done
echo "--- \"\$*\" ---"
for a in "$*"; do echo "[$a]"; done
echo "--- \$@ (ไม่ครอบ) ---"
for a in $@; do echo "[$a]"; done--- "$@" ---
[รายงาน ปี 2026]
[summary.txt]
--- "$*" ---
[รายงาน ปี 2026 summary.txt]
--- $@ (ไม่ครอบ) ---
[รายงาน]
[ปี]
[2026]
[summary.txt]"$@"→ แต่ละพารามิเตอร์เป็นคำแยก คงช่องว่างข้างในไว้ นี่คือสิ่งที่คุณต้องการ 99% ของเวลา"$*"→ รวมทุกตัวเป็นสตริงเดียว คั่นด้วยตัวแรกของIFS(ปกติคือช่องว่าง) — ใช้เฉพาะตอนทำข้อความ log$@/$*ไม่ครอบ → แตกทุกช่องว่าง = พัง
กฎ: ส่งต่ออาร์กิวเมนต์ให้คำสั่งอื่นใช้ "$@" เสมอ
# wrapper ที่ห่อ rsync แล้วเพิ่ม option
exec rsync -avz --delete "$@"ตรวจว่าได้พารามิเตอร์ครบ
#!/usr/bin/env bash
set -euo pipefail
if [[ $# -lt 2 ]]; then
echo "ใช้งาน: $0 <source> <destination>" >&2
exit 1
fi
src=$1
dst=$2
echo "จะสำรอง $src → $dst">&2 ส่งข้อความ error ไปที่ stderr (บทที่ 25) — ข้อความช่วยเหลือควรไป stderr เสมอ เพื่อไม่ปนกับ output จริง
shift — เลื่อนพารามิเตอร์
shift ทิ้ง $1 แล้วเลื่อนทุกตัวลงหนึ่ง ($2→$1, $3→$2, …) $# ลดลง 1
#!/usr/bin/env bash
command=$1
shift # ทิ้ง $1, ที่เหลือกลายเป็น $1 $2 ...
echo "คำสั่ง: $command"
echo "อาร์กิวเมนต์ที่เหลือ: $@"
# วนกินทีละตัว
while [[ $# -gt 0 ]]; do
echo "กำลังจัดการ: $1"
shift
done./tool.sh deploy web1 web2 web3คำสั่ง: deploy
อาร์กิวเมนต์ที่เหลือ: web1 web2 web3
กำลังจัดการ: web1
กำลังจัดการ: web2
กำลังจัดการ: web3shift 2 เลื่อนทีละ 2 — มีประโยชน์ตอน parse option ที่มีค่าตาม (บทที่ 33)
set — ตั้งพารามิเตอร์เอง
set -- alpha beta gamma
echo "$1 $2 $3" # alpha beta gamma
echo "$#" # 3ใช้เมื่ออยากแปลงสตริงเป็นรายการ (แต่ระวัง word splitting) หรือ reset อาร์กิวเมนต์หลัง parse เสร็จ -- บอกว่า “ที่เหลือคือค่า ไม่ใช่ option”
default value ให้พารามิเตอร์
src=$1
dst=${2:-$HOME/backups} # ถ้าไม่ส่ง $2 มา ใช้ ~/backups
verbose=${VERBOSE:-0} # จาก environment ก็ได้${2:-ค่าปริยาย} = “ใช้ $2 ถ้ามี ไม่งั้นใช้ค่าปริยาย” (บทที่ 17 เต็ม ๆ)
special variables ทั้งชุด
| ตัวแปร | คือ | ใช้ตอนไหน |
|---|---|---|
$? | exit status ของคำสั่งล่าสุด | ตรวจว่าคำสั่งสำเร็จไหม |
$$ | PID ของสคริปต์นี้ | ตั้งชื่อไฟล์ชั่วคราวไม่ให้ชน (แต่ใช้ mktemp ดีกว่า) |
$! | PID ของคำสั่งเบื้องหลังตัวล่าสุด (cmd &) | wait "$!" รอมันจบ |
$0 | ชื่อสคริปต์ | ข้อความ usage |
$- | flag ที่เปิดอยู่ของ shell | เช็กว่ารันแบบ interactive ไหม ([[ $- == *i* ]]) |
$_ | อาร์กิวเมนต์สุดท้ายของคำสั่งก่อนหน้า | ใช้ interactive เป็นหลัก |
$LINENO | หมายเลขบรรทัดปัจจุบัน | ข้อความ debug |
$FUNCNAME | ชื่อฟังก์ชันที่กำลังทำงาน (array) | logging ในฟังก์ชัน |
$BASH_SOURCE | path ของไฟล์สคริปต์ (array) | หาโฟลเดอร์ของสคริปต์ |
ตัวอย่าง $? และ $!
grep -q "ERROR" app.log
if [[ $? -eq 0 ]]; then echo "พบ ERROR"; fi
# เขียนกระชับกว่า: if grep -q "ERROR" app.log; then ...
sleep 30 &
bg_pid=$!
echo "งานเบื้องหลัง PID=$bg_pid"
wait "$bg_pid"
echo "งานเบื้องหลังจบด้วย status $?"หาโฟลเดอร์ที่สคริปต์ตัวเองอยู่
ปัญหาคลาสสิก: สคริปต์อยากอ้างไฟล์ข้าง ๆ ตัวเอง แต่ $PWD คือที่ที่ผู้ใช้รัน ไม่ใช่ที่สคริปต์อยู่
#!/usr/bin/env bash
script_dir=$(cd "$(dirname "${BASH_SOURCE[0]}")" && pwd)
source "$script_dir/lib/common.sh"
config="$script_dir/config.ini"${BASH_SOURCE[0]} คือ path ของสคริปต์ปัจจุบัน (แม่นกว่า $0 เมื่อถูก source) — สูตรนี้ให้ absolute path ของโฟลเดอร์ที่สคริปต์อยู่เสมอ
เรื่องที่คนมักพลาด
$10ได้$1ตามด้วย0— ตัวที่ 10 ขึ้นไปต้อง${10}- ใช้
$@ไม่ครอบ quote — พังกับอาร์กิวเมนต์ที่มีช่องว่าง ใช้"$@"เสมอ "$*"แทน"$@"เวลาส่งต่อ — รวมเป็นก้อนเดียว คำสั่งปลายทางได้อาร์กิวเมนต์เดียว- เช็ก
$?หลังผ่านหลายคำสั่ง —$?เก็บแค่ตัวล่าสุด ถ้าจะใช้ต้องเก็บทันทีrc=$? $$ในไฟล์ชั่วคราว — เดาได้/ชนได้ ใช้mktempแทน (บทที่ 36)$0ใน sourced script — อาจเป็นbashหรือชื่อ shell ใช้${BASH_SOURCE[0]}- ลืม
shiftใน loop parse args — วนไม่จบ (infinite loop)
สรุป
$1..$9,${10}+ = พารามิเตอร์ตำแหน่ง,$0= ชื่อสคริปต์,$#= จำนวน"$@"= อาร์กิวเมนต์ทั้งหมดแบบแยกคำคงรูป — ใช้อันนี้เมื่อส่งต่อ"$*"= รวมเป็นสตริงเดียว (แค่ทำ log),$@/$*ไม่ครอบ = พังshiftทิ้ง$1เลื่อนที่เหลือลง — หัวใจของการวน parse อาร์กิวเมนต์set -- a b cตั้งพารามิเตอร์เอง,${2:-ปริยาย}ใส่ค่าปริยาย- special:
$?(exit status),$$(PID),$!(PID งานเบื้องหลัง),$LINENO,${BASH_SOURCE[0]} - หาโฟลเดอร์สคริปต์:
script_dir=$(cd "$(dirname "${BASH_SOURCE[0]}")" && pwd)
บทถัดไปว่าด้วย exit status เต็ม ๆ — $?, exit, && || และความหมายของแต่ละรหัส