Bash พารามิเตอร์เอ็กซ์แพนชัน 1 — ค่าปริยายและความยาว
${var} ทำได้มากกว่าแค่แทนค่า — มันเป็นภาษาย่อสำหรับจัดการสตริงที่ทำงานในตัว Bash เอง ไม่ต้องเรียก sed/cut/expr บทนี้เริ่มจากชุดค่าปริยายที่ใช้บ่อยที่สุด
${var:-default} — ใช้ค่าปริยายถ้าไม่มีค่า
name=${1:-"ไม่ระบุ"} # ถ้าไม่ส่ง $1 → "ไม่ระบุ"
output_dir=${OUTPUT_DIR:-/tmp/output} # จาก env หรือ default
port=${PORT:-8080}
log_level=${LOG_LEVEL:-info}
echo "จะเขียนไปที่ $output_dir พอร์ต $port"${var:-default} = “ถ้า var มีค่า ใช้ค่านั้น ไม่งั้นใช้ default” — ไม่เปลี่ยนค่า var แค่ให้ผลลัพธ์ตรงนั้น
default เป็นอะไรก็ได้ รวมถึงตัวแปรอื่นหรือ command substitution
backup_dir=${BACKUP_DIR:-$HOME/backups}
timestamp=${TS:-$(date +%s)}
editor=${EDITOR:-${VISUAL:-nano}} # ซ้อนกันได้${var:=default} — ตั้งค่าให้ด้วย
เหมือน :- แต่ กำหนดค่าให้ var เลย ถ้ามันยังว่าง
: "${CONFIG_FILE:=/etc/myapp.conf}" # ตั้ง CONFIG_FILE ถ้ายังไม่มี
echo "$CONFIG_FILE" # /etc/myapp.conf
echo "$CONFIG_FILE" # ยังเป็น /etc/myapp.conf (ถูกตั้งไว้แล้ว)ทำไมต้องมี : นำหน้า — ${var:=...} ให้ค่ากลับมาเป็นผลลัพธ์ ถ้าเขียนลอย ๆ Bash จะพยายามรันผลลัพธ์นั้นเป็นคำสั่ง : (no-op builtin) กลืนผลลัพธ์ทิ้งไป
หมายเหตุ: := ใช้กับ positional parameter ($1) ไม่ได้ — ใช้ param=${1:-default} แทน
${var:?error message} — บังคับว่าต้องมีค่า
: "${API_KEY:?ต้องตั้งตัวแปร API_KEY ก่อน}"
: "${1:?ใช้งาน: $0 <filename>}"
db_host=${DB_HOST:?ไม่ได้ตั้ง DB_HOST}ถ้า var ว่างหรือไม่มี → Bash พิมพ์ error message ไป stderr แล้ว จบสคริปต์ทันที (exit 1 ในสคริปต์ที่ไม่ใช่ interactive)
./script.sh: line 3: API_KEY: ต้องตั้งตัวแปร API_KEY ก่อนใช้ตรวจ precondition สั้น ๆ ที่หัวสคริปต์ — กระชับกว่า if [[ -z ... ]]; then echo; exit; fi
${var:+alternate} — ใช้ค่าอื่นถ้ามีค่า (สลับกับ :-)
# เติม flag เฉพาะเมื่อตัวแปรถูกตั้ง
verbose_flag=${VERBOSE:+--verbose}
ssh $server ${PORT:+-p $PORT} "uptime"
# เติมข้อความต่อท้ายเฉพาะเมื่อมีค่า
echo "ผู้ใช้: $user${email:+ <$email>}" # "ผู้ใช้: somchai <a@b.com>" หรือ "ผู้ใช้: somchai"${var:+X} = “ถ้า var มีค่า ให้ผลเป็น X ไม่งั้นให้ผลเป็นค่าว่าง” — ตรงข้ามกับ :-
: กับไม่มี : — ต่างกันเมื่อค่าเป็น “ว่างแต่ถูกตั้ง”
| นิพจน์ | var ไม่ถูกตั้ง (unset) | var=”” (ว่างแต่ตั้งแล้ว) | var=”x” |
|---|---|---|---|
${var-default} | default | "" | x |
${var:-default} | default | default | x |
${var+alt} | "" | alt | alt |
${var:+alt} | "" | "" | alt |
- มี
:→ ตรวจ “ว่างหรือไม่มี” (ใช้อันนี้เกือบตลอด) - ไม่มี
:→ ตรวจแค่ “ไม่มี” (ค่าว่างที่ถูกตั้งไว้ = มีค่า)
ตัวอย่างที่ความต่างสำคัญ
DEBUG="" # ผู้ใช้ตั้งใจปิด debug (ตั้งเป็นว่าง)
echo "${DEBUG:-เปิด default}" # "เปิด default" ← ไม่เคารพเจตนาผู้ใช้
echo "${DEBUG-เปิด default}" # "" ← เคารพว่าผู้ใช้ตั้งเป็นว่างส่วนใหญ่ใช้ :- (ว่าง = ไม่มี) ก็พอ
${#var} — ความยาว
name="Somchai"
echo "${#name}" # 7
password="secret123"
(( ${#password} >= 8 )) || { echo "รหัสสั้นไป" >&2; exit 1; }
# ความยาว array = จำนวนสมาชิก (บทที่ 20)
files=(a.txt b.txt c.txt)
echo "${#files[@]}" # 3
# จำนวนอาร์กิวเมนต์
echo "${#@}" # เท่ากับ $#${var:offset:length} — ตัด substring
str="abcdefghij"
echo "${str:0:3}" # abc — เริ่มตำแหน่ง 0 ยาว 3
echo "${str:3}" # defghij — จากตำแหน่ง 3 ถึงจบ
echo "${str:3:2}" # de
echo "${str: -3}" # hij — 3 ตัวท้าย (ต้องมีช่องว่างหน้า - หรือใส่วงเล็บ)
echo "${str:(-3):2}" # hi
date="2026-09-07"
echo "ปี ${date:0:4}, เดือน ${date:5:2}, วัน ${date:8:2}"ตัดจากอาร์กิวเมนต์/array
echo "${@:2}" # อาร์กิวเมนต์ตั้งแต่ตัวที่ 2 เป็นต้นไป
echo "${@:2:3}" # ตัวที่ 2, 3, 4
echo "${arr[@]:1:2}" # สมาชิก array ตำแหน่ง 1–2ตัวอย่างรวม: parse ค่า config
#!/usr/bin/env bash
set -euo pipefail
# ค่าปริยาย + เคารพ environment + บังคับบางตัว
readonly APP_ENV=${APP_ENV:-development}
readonly APP_PORT=${APP_PORT:-3000}
readonly APP_HOST=${APP_HOST:-0.0.0.0}
readonly DB_URL=${DB_URL:?ต้องตั้ง DB_URL}
readonly LOG_DIR=${LOG_DIR:-/var/log/myapp}
extra=${DEBUG:+--inspect}
echo "เริ่ม $APP_ENV บน $APP_HOST:$APP_PORT $extra"เรื่องที่คนมักพลาด
${var:=default}เขียนลอย ๆ — Bash รันผลลัพธ์เป็นคำสั่ง นำหน้าด้วย:เสมอ:: "${var:=x}"- ใช้
${1:=default}— positional parameter ตั้งค่าด้วย:=ไม่ได้ ใช้x=${1:-default} - สับสน
:-กับ:+—:-ให้ default เมื่อไม่มีค่า,:+ให้ alternate เมื่อมีค่า ${str: -3}ลืมช่องว่างหน้า-—${str:-3}กลายเป็น “default = 3” ใส่ช่องว่างหรือ${str:(-3)}${#var}กับ multibyte — Bash 5 นับเป็นอักขระ (ถ้า locale UTF-8) ภาษาไทย 1 ตัว = 1 ไม่ใช่ 3 byte — แต่ตรวจ locale ให้ดี- คิดว่า
:-เปลี่ยนค่าตัวแปร — ไม่ ใช้:=ถ้าอยากให้ตั้งค่าจริง ${var?msg}ไม่มี:ตอน var ตั้งเป็นว่าง — จะผ่าน (ว่าง = มีค่า) ใช้${var:?msg}เพื่อจับค่าว่างด้วย
สรุป
${var:-default}— ใช้ default เมื่อ var ว่าง/ไม่มี (ไม่เปลี่ยนค่า var) — ใช้บ่อยสุด${var:=default}— เหมือนบน + ตั้งค่าให้ var ด้วย (นำหน้า:) — ใช้กับ positional ไม่ได้${var:?msg}— พิมพ์ msg แล้วจบสคริปต์ถ้า var ว่าง — ตรวจ precondition${var:+alt}— ให้ alt เมื่อ var มีค่า (ตรงข้าม:-) — เติม flag แบบมีเงื่อนไข- มี
:= ตรวจ “ว่างหรือไม่มี”, ไม่มี:= ตรวจแค่ “ไม่มี” — ส่วนใหญ่ใช้แบบมี: ${#var}= ความยาว,${#arr[@]}= จำนวนสมาชิก${var:offset:length}= substring,${@:2}= อาร์กิวเมนต์ตั้งแต่ตัวที่ 2
บทถัดไปคือ parameter expansion ชุดที่ทรงพลังที่สุด — ตัดหน้า/หลัง แทนที่ แปลงตัวพิมพ์ ทำ basename/dirname โดยไม่เรียก process