PHP enum — ชุดค่าที่กำหนดไว้



ก่อน PHP 8.1 เวลามีชุดค่าตายตัว (สถานะออเดอร์, บทบาทผู้ใช้, ทิศทาง) เราใช้สตริงลอย ๆ หรือ class constant ซึ่งทั้งคู่มีปัญหา — พิมพ์ผิดก็ไม่มีใครเตือน enum แก้เรื่องนี้

ปัญหาของ magic string

<?php
// แบบเก่า — เสี่ยง
function setStatus(string $status): void { /* ... */ }

setStatus('shipped');
setStatus('shiped');     // พิมพ์ผิด — PHP ไม่เตือน บั๊กเงียบ
setStatus('อะไรก็ได้');   // ก็ผ่าน

pure enum

<?php
declare(strict_types=1);

enum OrderStatus
{
    case Pending;
    case Paid;
    case Shipped;
    case Delivered;
    case Cancelled;
}

function setStatus(OrderStatus $status): void
{
    echo "เปลี่ยนสถานะเป็น {$status->name}\n";
}

setStatus(OrderStatus::Paid);        // เปลี่ยนสถานะเป็น Paid
// setStatus('paid');                // TypeError — ต้องเป็น OrderStatus เท่านั้น
// setStatus(OrderStatus::Payd);     // Error — ไม่มี case นี้ รู้ทันที

แต่ละ case เป็นอ็อบเจกต์ singleton — OrderStatus::Paid === OrderStatus::Paid เสมอ เทียบด้วย === ได้ปลอดภัย

->name ให้ชื่อ case เป็นสตริง ('Paid')

backed enum — มีค่าผูกไว้

เมื่อต้องเก็บลงฐานข้อมูลหรือส่งเป็น JSON ต้องมีค่าจริง ๆ — ผูก string หรือ int ให้แต่ละ case:

<?php
enum OrderStatus: string
{
    case Pending = 'pending';
    case Paid = 'paid';
    case Shipped = 'shipped';
    case Delivered = 'delivered';
    case Cancelled = 'cancelled';
}

$status = OrderStatus::Paid;
echo $status->value, "\n";        // paid   — เอาไปเก็บ DB
echo $status->name, "\n";         // Paid   — ชื่อ case

from() และ tryFrom() — สตริงกลับเป็น enum

<?php
$fromDb = 'shipped';

$status = OrderStatus::from($fromDb);        // OrderStatus::Shipped
echo $status->name, "\n";                    // Shipped

// from() โยน ValueError ถ้าค่าไม่ตรง case ไหน
// $bad = OrderStatus::from('unknown');      // ValueError

// tryFrom() คืน null แทนการ throw
$maybe = OrderStatus::tryFrom('unknown');    // null
$safe = OrderStatus::tryFrom($_GET['status'] ?? '') ?? OrderStatus::Pending;

ใช้ from() เมื่อค่าควรถูกต้องแน่ ๆ (จากฐานข้อมูลของเรา), ใช้ tryFrom() เมื่อค่ามาจากภายนอก (query string, request body)

cases() — วนทุก case

<?php
foreach (OrderStatus::cases() as $case) {
    echo "{$case->name} => {$case->value}\n";
}

// ทำ dropdown
$options = array_map(
    fn(OrderStatus $s) => ['value' => $s->value, 'label' => $s->name],
    OrderStatus::cases(),
);

เมธอดใน enum

enum มีเมธอดได้ (แต่ไม่มี state — ไม่มี property):

<?php
enum OrderStatus: string
{
    case Pending = 'pending';
    case Paid = 'paid';
    case Shipped = 'shipped';
    case Delivered = 'delivered';
    case Cancelled = 'cancelled';

    public function label(): string
    {
        return match ($this) {
            self::Pending => 'รอชำระเงิน',
            self::Paid => 'ชำระเงินแล้ว',
            self::Shipped => 'จัดส่งแล้ว',
            self::Delivered => 'ได้รับสินค้าแล้ว',
            self::Cancelled => 'ยกเลิก',
        };
    }

    public function canCancel(): bool
    {
        return in_array($this, [self::Pending, self::Paid], true);
    }

    public function color(): string
    {
        return match ($this) {
            self::Delivered => 'green',
            self::Cancelled => 'red',
            default => 'gray',
        };
    }
}

$status = OrderStatus::Paid;
echo $status->label(), "\n";              // ชำระเงินแล้ว
var_dump($status->canCancel());          // true

match ($this) ใน enum ครบทุก case โดยไม่มี default = ปลอดภัย ถ้าเพิ่ม case ใหม่แล้วลืมเติมใน label() PHP จะ error ทันที

static method และ constant

<?php
enum Priority: int
{
    case Low = 1;
    case Medium = 2;
    case High = 3;

    const int DEFAULT_VALUE = self::Medium->value;

    public static function fromScore(int $score): self
    {
        return match (true) {
            $score >= 80 => self::High,
            $score >= 50 => self::Medium,
            default => self::Low,
        };
    }
}

echo Priority::fromScore(72)->name, "\n";   // Medium

enum implements interface

<?php
interface HasLabel
{
    public function label(): string;
}

enum Role: string implements HasLabel
{
    case Admin = 'admin';
    case Editor = 'editor';
    case Viewer = 'viewer';

    public function label(): string
    {
        return ucfirst($this->value);
    }
}

function render(HasLabel $item): void
{
    echo $item->label(), "\n";
}

render(Role::Admin);     // Admin

enum กับ JSON

backed enum แปลงเป็น JSON เป็น value อัตโนมัติ:

<?php
echo json_encode(['role' => Role::Editor]), "\n";   // {"role":"editor"}

เรื่องที่คนมักพลาด

  • ใส่ property ใน enum — ไม่ได้ enum ไม่มี state (มีแค่ case, constant, method)
  • new OrderStatus() — สร้างเองไม่ได้ ใช้ case ที่ประกาศไว้เท่านั้น
  • ใช้ from() กับ input จากผู้ใช้ — ถ้าค่าแปลกจะ throw ValueError ใช้ tryFrom() แล้วเช็ค null
  • เทียบ backed enum กับสตริง — OrderStatus::Paid == 'paid' เป็น false ต้อง OrderStatus::Paid->value === 'paid' หรือแปลงสตริงเป็น enum ก่อน
  • match ($this) มี default ทั้งที่อยากให้ครบทุก case — ใส่ default ทำให้ลืมเติม case ใหม่แล้วไม่ error
  • enum ที่มีเยอะมาก (เป็นสิบ ๆ) และเปลี่ยนบ่อย — อาจเหมาะกับตารางในฐานข้อมูลมากกว่า enum ในโค้ด

สรุป

  • enum = ชุดค่าตายตัว แทน magic string / class constant — พิมพ์ผิดรู้ทันที, type hint ได้
  • pure enum (case Paid;) เมื่อไม่ต้องเก็บค่า, backed enum (case Paid = 'paid';) เมื่อต้องเก็บ DB / JSON
  • ->name ชื่อ case, ->value ค่าที่ผูก, ::cases() วนทุกตัว
  • ::from() แปลงกลับ (throw ถ้าไม่ตรง), ::tryFrom() (คืน null) — ใช้ tryFrom กับ input ภายนอก
  • ใส่ method ได้ (ไม่มี property), match ($this) แบบไม่มี default = ปลอดภัยเมื่อเพิ่ม case

บทถัดไปว่าด้วย namespace และ autoloading — วิธีจัดระเบียบคลาสจำนวนมากไม่ให้ชื่อชนกัน และให้ PHP โหลดไฟล์คลาสให้อัตโนมัติ