PHP สตริงและการแทรกตัวแปร



สตริงคือข้อความ เขียนได้หลายแบบและแต่ละแบบมีพฤติกรรมต่างกัน เรื่องนี้พลาดกันบ่อยเพราะดูเผิน ๆ เหมือนกัน

single quote กับ double quote

single quote ' ' — เก็บข้อความตรงตัว ไม่แปลอะไรเลย (ยกเว้น \' และ \\):

<?php
$name = 'อร';
echo 'สวัสดี $name\n';
สวัสดี $name\n

เห็นไหมว่า $name กับ \n ไม่ถูกแปล มันพิมพ์ออกมาตรง ๆ

double quote " " — แทรกตัวแปรและแปล escape sequence:

<?php
$name = 'อร';
echo "สวัสดี $name\n";
สวัสดี อร

คราวนี้ $name กลายเป็นค่า และ \n ขึ้นบรรทัดใหม่จริง ๆ

สรุปกฎง่าย ๆ: ถ้าไม่มีตัวแปรและไม่มี \n ให้ใช้ single quote (เร็วกว่านิดหน่อยและชัดเจนว่าไม่มีเวทมนตร์) ถ้าต้องแทรกตัวแปรใช้ double quote

แทรกตัวแปรแบบมีวงเล็บปีกกา

การแทรกแบบ "$name" ใช้ได้ แต่พอชื่อตัวแปรติดกับตัวอักษรอื่นจะงง PHP ต้องเดาว่าชื่อจบตรงไหน:

<?php
$fruit = 'มะม่วง';
echo "ฉันชอบ $fruitๆ\n";      // Warning: Undefined variable $fruitๆ
echo "ฉันชอบ {$fruit}ๆ\n";     // ถูกต้อง

ใช้ {$var} ครอบให้ชัดเสมอเมื่อ:

  • ชื่อตัวแปรติดกับตัวอักษรอื่น: "{$id}_backup"
  • เข้าถึงสมาชิกอาร์เรย์: "ราคา {$prices['apple']} บาท"
  • เข้าถึง property ของอ็อบเจกต์: "ชื่อ {$user->name}"

หลายคนเลือกใช้ {$var} ทุกที่เพื่อความสม่ำเสมอ ก็เป็นสไตล์ที่ดี

ต่อสตริงด้วยจุด

PHP ใช้ . ต่อสตริง (ไม่ใช่ + เหมือนภาษาอื่น):

<?php
$first = 'สม';
$last = 'ชาย';
$full = $first . ' ' . $last;
echo $full . "\n";              // สม ชาย

$count = 3;
echo 'มีทั้งหมด ' . $count . ' รายการ' . "\n";

มี .= สำหรับต่อเข้าไปในตัวเดิม:

<?php
$log = 'เริ่ม';
$log .= ' -> โหลดข้อมูล';
$log .= ' -> เสร็จ';
echo $log . "\n";              // เริ่ม -> โหลดข้อมูล -> เสร็จ

อย่าใช้ + ต่อสตริง — '1' + '2' ได้ 3 (PHP แปลงเป็นตัวเลข) ส่วน 'a' + 'b' เป็น TypeError ใน PHP 8

escape sequence ที่ใช้บ่อย (เฉพาะใน double quote)

ลำดับความหมาย
\nขึ้นบรรทัดใหม่
\tแท็บ
\"เครื่องหมายคำพูดคู่
\\backslash
\$เครื่องหมาย $ ตรง ๆ (ไม่ให้ตีความเป็นตัวแปร)
\u{1F600}อักขระ Unicode ตามรหัส
<?php
echo "ราคา \$100 (ลด 10%)\n";
echo "คอลัมน์1\tคอลัมน์2\n";

heredoc — ข้อความยาวหลายบรรทัด

เวลาต้องเขียน HTML หรือข้อความยาว ๆ heredoc อ่านง่ายกว่าการต่อสตริงเยอะ มันทำงานเหมือน double quote (แทรกตัวแปรได้):

<?php
declare(strict_types=1);

$name = 'คุณสมชาย';
$total = 1500;

$email = <<<TEXT
เรียน $name

ยอดที่ต้องชำระคือ $total บาท
กรุณาชำระภายใน 7 วัน

ขอบคุณครับ
TEXT;

echo $email;
เรียน คุณสมชาย

ยอดที่ต้องชำระคือ 1500 บาท
กรุณาชำระภายใน 7 วัน

ขอบคุณครับ

กฎ heredoc:

  • เปิดด้วย <<<TEXT (ป้ายชื่อจะเป็นอะไรก็ได้ นิยมตัวใหญ่)
  • ปิดด้วยป้ายชื่อเดิม โดยตั้งแต่ PHP 7.3 เยื้องได้ และระยะเยื้องของบรรทัดปิดจะถูกตัดออกจากทุกบรรทัด
  • ห้ามมีอะไรต่อท้ายบรรทัดปิดนอกจาก ;

nowdoc — เหมือน heredoc แต่ไม่แทรกตัวแปร

ใช้ single quote ครอบป้ายชื่อ ทำงานเหมือน single quote:

<?php
$sql = <<<'SQL'
SELECT * FROM users
WHERE status = 'active'
SQL;

echo $sql;

$ ในนี้จะไม่ถูกตีความ เหมาะกับ SQL, โค้ดตัวอย่าง, regex ที่มี $

เรื่องที่คนมักพลาด

  • ใช้ single quote แล้วสงสัยทำไม \n ไม่ทำงาน \n แปลเฉพาะใน double quote และ heredoc
  • ลืม { } ตอนแทรกสมาชิกอาร์เรย์ "$arr['key']" ทำให้ parse error ต้องเป็น "{$arr['key']}"
  • ใช้ + แทน . ต่อสตริง — ได้ผลลัพธ์เพี้ยนหรือ TypeError
  • มี whitespace ต่อท้ายบรรทัดปิด heredoc เช่นเผลอเว้นวรรค จะได้ parse error ที่งงมาก
  • เยื้องบรรทัดเนื้อหา heredoc น้อยกว่าบรรทัดปิด (PHP 7.3+) จะ error — ให้บรรทัดปิดเยื้องเท่ากับหรือน้อยกว่าเนื้อหา
  • เอา input จากผู้ใช้ยัดใส่ double quote string ที่เป็น SQL/HTML นั่นคือช่องโหว่ — เราจะเรียนวิธีที่ถูกในบทฐานข้อมูลและบทความปลอดภัย

สรุป

  • single quote = ตรงตัว, double quote = แทรกตัวแปร + แปล \n \t ฯลฯ
  • ใช้ {$var} ครอบเมื่อชื่อตัวแปรติดตัวอักษรอื่น หรือเข้าถึงอาร์เรย์/อ็อบเจกต์
  • ต่อสตริงด้วย . และ .= — ไม่ใช่ +
  • heredoc <<<TEXT สำหรับข้อความยาวที่ต้องแทรกตัวแปร, nowdoc <<<'TEXT' สำหรับข้อความยาวแบบตรงตัว

บทถัดไปว่าด้วยตัวดำเนินการ ทั้งเลขคณิตและการเปรียบเทียบ โดยเฉพาะความต่างระหว่าง == กับ === ที่เป็นกับดักคลาสสิกของ PHP