PHP ฟังก์ชันจัดการอาร์เรย์ที่ใช้บ่อย



แทนที่จะเขียน foreach แล้วสร้างอาร์เรย์ใหม่ทีละตัว PHP มีฟังก์ชันสำเร็จที่สื่อเจตนาชัดกว่า

array_map — แปลงทุกสมาชิก

<?php
declare(strict_types=1);

$prices = [100, 250, 80];

$withVat = array_map(fn($p) => round($p * 1.07, 2), $prices);
print_r($withVat);           // [107, 267.5, 85.6]

รับหลายอาร์เรย์พร้อมกันได้ (วนขนานกัน):

<?php
$names = ['อร', 'บอย'];
$ages = [25, 30];

$people = array_map(
    fn($name, $age) => "$name ($age)",
    $names,
    $ages,
);
print_r($people);            // ['อร (25)', 'บอย (30)']

array_map รักษา key เดิม ของอาร์เรย์แรก (ยกเว้นตอนส่งหลายอาร์เรย์ จะ re-index)

array_filter — เก็บเฉพาะที่ผ่านเงื่อนไข

<?php
$nums = [1, 2, 3, 4, 5, 6];

$evens = array_filter($nums, fn($n) => $n % 2 === 0);
print_r($evens);
// [1 => 2, 3 => 4, 5 => 6]   — key เดิมถูกเก็บไว้! index ไม่ต่อเนื่อง

กับดักที่พบบ่อยที่สุด: array_filter เก็บ key เดิม ถ้าจะเอาไป json_encode หรือเข้าถึงด้วย [0] ต้อง array_values() ก่อน:

<?php
$evens = array_values(array_filter($nums, fn($n) => $n % 2 === 0));
print_r($evens);             // [0 => 2, 1 => 4, 2 => 6]

เรียก array_filter($arr) โดยไม่ใส่ callback = ทิ้งค่าที่เป็น falsy ทั้งหมด:

<?php
$mixed = [0, 1, '', 'hi', null, 'ok', false];
print_r(array_values(array_filter($mixed)));   // [1, 'hi', 'ok']

กรองโดยดู key ด้วย flag:

<?php
$data = ['name' => 'อร', '_internal' => 'x', 'age' => 25];
$public = array_filter($data, fn($k) => !str_starts_with($k, '_'), ARRAY_FILTER_USE_KEY);
print_r($public);            // ['name' => 'อร', 'age' => 25]

array_reduce — ยุบเหลือค่าเดียว

<?php
$cart = [
    ['name' => 'เสื้อ', 'price' => 300, 'qty' => 2],
    ['name' => 'กางเกง', 'price' => 500, 'qty' => 1],
];

$total = array_reduce(
    $cart,
    fn($carry, $item) => $carry + $item['price'] * $item['qty'],
    0,                       // ค่าเริ่มต้นของ $carry
);

echo "รวม $total บาท\n";     // รวม 1100 บาท

$carry คือค่าสะสม, $item คือสมาชิกปัจจุบัน สำหรับผลรวมง่าย ๆ ใช้ array_sum(array_column(...)) ก็ได้

array_column — ดึงคอลัมน์เดียวจากอาร์เรย์ของ record

<?php
$users = [
    ['id' => 1, 'name' => 'อร'],
    ['id' => 2, 'name' => 'บอย'],
    ['id' => 3, 'name' => 'แก้ว'],
];

print_r(array_column($users, 'name'));
// ['อร', 'บอย', 'แก้ว']

print_r(array_column($users, 'name', 'id'));
// [1 => 'อร', 2 => 'บอย', 3 => 'แก้ว']   — ใช้ id เป็น key

มีประโยชน์มากเวลาแปลงผลจากฐานข้อมูลเป็น lookup table

เรียงลำดับ

ฟังก์ชัน sort ของ PHP แก้อาร์เรย์ในตัว (return bool ไม่ใช่อาร์เรย์ที่เรียงแล้ว):

<?php
$nums = [3, 1, 4, 1, 5, 9, 2];

sort($nums);        // เรียงน้อยไปมาก, re-index
print_r($nums);     // [1, 1, 2, 3, 4, 5, 9]

rsort($nums);       // มากไปน้อย

รักษา key (สำหรับ associative):

<?php
$scores = ['อร' => 82, 'บอย' => 71, 'แก้ว' => 95];

arsort($scores);    // เรียงตามค่า มากไปน้อย รักษา key
print_r($scores);   // ['แก้ว' => 95, 'อร' => 82, 'บอย' => 71]

ksort($scores);     // เรียงตาม key
ฟังก์ชันเรียงตามทิศทางรักษา key
sort / rsortค่า↑ / ↓ไม่ (re-index)
asort / arsortค่า↑ / ↓ใช่
ksort / krsortkey↑ / ↓ใช่

usort — เรียงด้วยกฎของเราเอง

<?php
$products = [
    ['name' => 'A', 'price' => 300],
    ['name' => 'B', 'price' => 100],
    ['name' => 'C', 'price' => 200],
];

usort($products, fn($a, $b) => $a['price'] <=> $b['price']);
print_r(array_column($products, 'name'));   // ['B', 'C', 'A']

// เรียงหลายเงื่อนไข: ราคาก่อน ถ้าเท่ากันเรียงตามชื่อ
usort($products, fn($a, $b) =>
    [$a['price'], $a['name']] <=> [$b['price'], $b['name']]
);

callback ต้องคืนค่าลบ/ศูนย์/บวก — <=> (spaceship) ทำให้เขียนง่าย สลับ $a กับ $b เพื่อกลับทิศ

ฟังก์ชันอื่นที่ควรรู้จัก

<?php
array_keys(['a' => 1, 'b' => 2]);     // ['a', 'b']
array_values(['a' => 1, 'b' => 2]);   // [1, 2]
array_combine(['a', 'b'], [1, 2]);    // ['a' => 1, 'b' => 2]
array_slice([1, 2, 3, 4, 5], 1, 2);   // [2, 3]
array_chunk([1, 2, 3, 4, 5], 2);      // [[1, 2], [3, 4], [5]]
array_flip(['a', 'b']);               // ['a' => 0, 'b' => 1]
range(1, 5);                          // [1, 2, 3, 4, 5]
array_fill(0, 3, 'x');                // ['x', 'x', 'x']

เรื่องที่คนมักพลาด

  • $sorted = sort($arr); — sort() คืน bool ไม่ใช่อาร์เรย์! มันแก้ $arr ในตัว
  • ลืม array_values() หลัง array_filter() แล้วเจอ index กระโดด หรือ JSON กลายเป็น object
  • array_map กับ callback ที่ต้องใช้ key — array_map ไม่ส่ง key ให้ ถ้าต้องใช้ key ใช้ foreach หรือ array_map(fn($k, $v) => ..., array_keys($a), $a)
  • usort callback คืน bool เช่น fn($a, $b) => $a > $b — ใช้ได้บ้างไม่ได้บ้าง ให้คืน int ด้วย <=> เสมอ
  • array_merge ในลูป เพื่อสะสมผล — ช้ามากเพราะสร้างอาร์เรย์ใหม่ทุกรอบ ใช้ $result[] = ... แล้วค่อยจัดการ

สรุป

  • array_map แปลง, array_filter กรอง (เก็บ key เดิม!), array_reduce ยุบเหลือค่าเดียว
  • array_column ดึงฟิลด์เดียวจากอาร์เรย์ของ record ทำ lookup table ได้
  • sort/asort/ksort ตระกูล — แก้อาร์เรย์ในตัว เลือกตัวที่รักษา key ตามต้องการ
  • usort($arr, fn($a, $b) => $a <=> $b) เรียงด้วยกฎเอง
  • array_values() หลัง filter/unset เสมอเมื่อต้องการ index ต่อเนื่อง

บทถัดไปว่าด้วยฟังก์ชันสตริง — การนับความยาวที่ถูกต้องสำหรับภาษาไทย (mb_*), str_contains, explode/implode, และ sprintf