PHP เงื่อนไข if, else, และ match



if / elseif / else

<?php
declare(strict_types=1);

$score = 72;

if ($score >= 80) {
    echo "เกรด A\n";
} elseif ($score >= 70) {
    echo "เกรด B\n";
} elseif ($score >= 60) {
    echo "เกรด C\n";
} else {
    echo "ตก\n";
}
เกรด B

หมายเหตุ: PHP เขียน elseif ติดกัน (ต่างจาก else if ที่ก็ใช้ได้แต่ไม่นิยม) เงื่อนไขในวงเล็บจะถูกแปลงเป็น bool ตามกฎ falsy ในบทที่แล้ว

เชื่อมเงื่อนไขด้วย and / or

<?php
$age = 25;
$hasLicense = true;

if ($age >= 18 && $hasLicense) {
    echo "ขับรถได้\n";
}

if ($age < 13 || $age > 60) {
    echo "ได้ส่วนลด\n";
}

if (!$hasLicense) {
    echo "ต้องไปสอบใบขับขี่ก่อน\n";
}

&& และ || เป็นแบบ short-circuit — ถ้า && เจอตัวแรกเป็น false ก็ไม่ประเมินตัวหลัง มีประโยชน์ตอนเช็ค null ก่อนเรียก method:

<?php
if ($user !== null && $user->isActive()) {
    // ปลอดภัย: ถ้า $user เป็น null จะไม่เรียก isActive()
}

มี and / or เป็นคำด้วย แต่ลำดับความสำคัญต่ำกว่า = ทำให้ $x = true and false; ได้ $x เป็น true (เซอร์ไพรส์!) — ใช้ && / || เสมอ

ternary — if แบบสั้น

<?php
$age = 20;
$type = $age >= 18 ? 'ผู้ใหญ่' : 'เยาวชน';
echo $type, "\n";              // ผู้ใหญ่

// ซ้อนได้ แต่กลายเป็นอ่านยาก — อย่าทำ
$grade = $score >= 80 ? 'A' : ($score >= 70 ? 'B' : 'C');

ternary แบบสั้น ?: คืนค่าซ้ายถ้า truthy:

<?php
$name = $inputName ?: 'ไม่ระบุชื่อ';   // ถ้า $inputName ว่าง ใช้ค่าหลัง

ถ้าจะเช็คแค่ null ใช้ ?? ดีกว่า (ไม่เตือน undefined):

<?php
$page = $_GET['page'] ?? 1;

switch — ของเดิม ระวัง 2 เรื่อง

<?php
$day = 3;

switch ($day) {
    case 1:
    case 2:
    case 3:
    case 4:
    case 5:
        echo "วันทำงาน\n";
        break;
    case 6:
    case 7:
        echo "วันหยุด\n";
        break;
    default:
        echo "ไม่รู้จักวันนี้\n";
}

สองกับดักของ switch:

  1. ต้อง break; ทุก case ไม่งั้นมันจะ “ไหลต่อ” ไป case ถัดไป (บางทีตั้งใจ แต่ส่วนใหญ่คือลืม)
  2. เทียบแบบ == (loose) — case 0: จะ match กับ "abc" ใน PHP 7 (PHP 8 แก้แล้วบางส่วน แต่ยังเสี่ยง)

match — ทางที่ดีกว่าใน PHP 8

match แก้ทั้งสองปัญหาของ switch: เทียบแบบ ===, ไม่ไหลต่อ, และ คืนค่าได้

<?php
declare(strict_types=1);

$day = 3;

$label = match ($day) {
    1, 2, 3, 4, 5 => 'วันทำงาน',
    6, 7          => 'วันหยุด',
    default       => 'ไม่รู้จักวันนี้',
};

echo $label, "\n";            // วันทำงาน

match กับเงื่อนไขซับซ้อน — ใส่ true เป็นตัวตั้ง:

<?php
$score = 72;

$grade = match (true) {
    $score >= 80 => 'A',
    $score >= 70 => 'B',
    $score >= 60 => 'C',
    default      => 'ตก',
};

echo $grade, "\n";            // B

ถ้าไม่มีสาขาไหน match และไม่มี default จะโยน \UnhandledMatchError — ซึ่งดี เพราะบังคับให้เราคิดครบทุกกรณี

<?php
$status = 'unknown';
echo match ($status) {
    'active' => 'ใช้งานอยู่',
    'banned' => 'ถูกระงับ',
};
// PHP Fatal error: Uncaught UnhandledMatchError: Unhandled case 'unknown'

เลือกใช้อะไร

สถานการณ์ใช้
เงื่อนไข if–else ปกติ มีหลายบรรทัดในแต่ละสาขาif / elseif / else
แปลงค่าหนึ่งเป็นอีกค่าหนึ่ง (mapping)match
ต้องการ fall-through จริง ๆ หรือโค้ดเก่าswitch
เลือกค่า default เมื่อ null??

เรื่องที่คนมักพลาด

  • ลืม break ใน switch โค้ดไหลต่อไป case ถัดไปโดยไม่ตั้งใจ
  • ใช้ and / or แทน && / || ลำดับความสำคัญต่างกัน ทำให้ $ok = $a or $b; ไม่เป็นอย่างที่คิด
  • match ลืม , ท้ายบรรทัด ก็ยังใช้ได้ แต่ลืม default แล้วเจอค่าที่ไม่คาด จะ error (ตั้งใจให้เป็นแบบนั้น)
  • ternary ซ้อนกันหลายชั้น โดยไม่ใส่วงเล็บ — PHP บังคับให้ใส่วงเล็บตั้งแต่ 8.0 ไม่งั้น parse error
  • เทียบ $x == true ไม่จำเป็น เขียน if ($x) พอ และปลอดภัยกว่าเพราะ "abc" == true เป็น true แต่ "abc" === true เป็น false

สรุป

  • if / elseif / else สำหรับ logic ทั่วไป เชื่อมเงื่อนไขด้วย && || ! (ไม่ใช่ and or)
  • ternary ? : และ ?: สำหรับเลือกค่าสั้น ๆ, ?? สำหรับ fallback เมื่อ null
  • switch เทียบ loose และต้อง break — match เทียบ strict, คืนค่าได้, ไม่ไหลต่อ, error เมื่อไม่ครบกรณี
  • เลือก match เป็นค่าเริ่มต้นเมื่องานคือ “แปลงค่าหนึ่งเป็นอีกค่า”

บทถัดไปว่าด้วยการวนซ้ำ — for, while, และ foreach ที่จะเป็นตัวหลักเวลาทำงานกับอาร์เรย์