PHP ตัวดำเนินการและการเปรียบเทียบ
ตัวดำเนินการส่วนใหญ่ตรงไปตรงมา แต่มีจุดหนึ่งที่ทำให้มือใหม่ PHP เสียเวลาดีบั๊กเป็นชั่วโมง คือความต่างของ == กับ === เราจะเน้นตรงนั้น
เลขคณิต
<?php
declare(strict_types=1);
echo 7 + 3, "\n"; // 10
echo 7 - 3, "\n"; // 4
echo 7 * 3, "\n"; // 21
echo 7 / 3, "\n"; // 2.3333333333333
echo 7 % 3, "\n"; // 1 (เศษจากการหาร)
echo 7 ** 3, "\n"; // 343 (ยกกำลัง)
echo intdiv(7, 3), "\n"; // 2 (หารเอาเฉพาะส่วนเต็ม)ระวัง: 7 / 3 ได้ float เสมอ ถ้าอยากได้จำนวนเต็มใช้ intdiv() การหารด้วย 0 จะโยน DivisionByZeroError
กำหนดค่าแบบย่อ
<?php
$n = 10;
$n += 5; // 15
$n -= 3; // 12
$n *= 2; // 24
$n /= 4; // 6
$n **= 2; // 36
$s = 'a';
$s .= 'b'; // 'ab'
$config ??= 'ค่าเริ่มต้น'; // กำหนดให้ก็ต่อเมื่อ $config เป็น null หรือยังไม่มีเพิ่ม/ลดทีละ 1
<?php
$i = 5;
echo $i++, "\n"; // 5 (พิมพ์ก่อน แล้วค่อยเพิ่ม -> $i กลายเป็น 6)
echo ++$i, "\n"; // 7 (เพิ่มก่อน แล้วค่อยพิมพ์)เปรียบเทียบ — จุดสำคัญของบทนี้
== เทียบ “ค่า” โดย แปลงชนิดให้เท่ากันก่อน (loose comparison) === เทียบ “ค่าและชนิด” ต้องเหมือนกันทั้งคู่ (strict comparison)
<?php
declare(strict_types=1);
var_dump(5 == '5'); // bool(true) — แปลง '5' เป็น int ก่อน
var_dump(5 === '5'); // bool(false) — คนละชนิด (int vs string)
var_dump(0 == ''); // bool(false) ใน PHP 8 (เคย true ใน PHP 7!)
var_dump('abc' == 0); // bool(false) ใน PHP 8 (เคย true ใน PHP 7!)
var_dump(null == false); // bool(true)
var_dump(null === false);// bool(false)
var_dump('1e2' == '100'); // bool(true) — ทั้งคู่ตีความเป็นตัวเลข 100
var_dump('1e2' === '100'); // bool(false)กฎที่ควรยึด: ใช้ === และ !== เสมอ เว้นแต่มีเหตุผลชัดเจนว่าต้องการให้แปลงชนิด การใช้ === ทำให้โค้ดคาดเดาได้ ไม่มีเซอร์ไพรส์
PHP 8 ปรับกฎ
==ระหว่างสตริงกับตัวเลขให้สมเหตุสมผลขึ้นมาก (0 == 'abc'เป็นfalseแล้ว) แต่ก็ยังมีมุมแปลก ๆ อยู่ —===ปลอดภัยกว่า
เปรียบเทียบอื่น ๆ
<?php
var_dump(5 <=> 3); // int(1) spaceship: คืน -1, 0, 1
var_dump(3 <=> 5); // int(-1)
var_dump(5 <=> 5); // int(0)<=> มีประโยชน์มากตอนเขียนฟังก์ชันเรียงลำดับ (บทที่ 10)
<?php
$a = null;
echo $a ?? 'ค่าสำรอง', "\n"; // ค่าสำรอง (?? เช็ค null/undefined)
echo $a ?: 'ค่าสำรอง', "\n"; // ค่าสำรอง (?: เช็ค falsy ทุกแบบ)
$b = 0;
echo $b ?? 'ค่าสำรอง', "\n"; // 0 — เพราะ 0 ไม่ใช่ null
echo $b ?: 'ค่าสำรอง', "\n"; // ค่าสำรอง — เพราะ 0 เป็น falsy?? (null coalescing) ต่างจาก ?: (Elvis) ตรงที่ ?? สนใจแค่ null ส่วน ?: สนใจทุกค่าที่เป็น falsy (0, '', '0', [], false, null)
ค่าที่ถือว่า “falsy”
ค่าพวกนี้เมื่อแปลงเป็น bool จะเป็น false:
false, 0, 0.0, "", "0", [] (อาร์เรย์ว่าง), nullที่เหลือเป็น true ทั้งหมด — รวมถึง "0.0", "false", " " (ช่องว่าง), -1
<?php
var_dump((bool) "0"); // bool(false) — สตริง "0" เป็น falsy!
var_dump((bool) "0.0"); // bool(true) — แต่ "0.0" ไม่ใช่
var_dump((bool) "false"); // bool(true)แปลงชนิดด้วยมือ (type casting)
<?php
$s = '42abc';
var_dump((int) $s); // int(42) — อ่านตัวเลขจากหน้า หยุดเมื่อเจอตัวอักษร
var_dump((float) '3.14'); // float(3.14)
var_dump((string) 100); // string(3) "100"
var_dump((bool) 0); // bool(false)
var_dump((array) 'x'); // array(1) { [0]=> string(1) "x" }เรื่องที่คนมักพลาด
- ใช้
==เทียบผลจากฟังก์ชันที่อาจคืน0หรือfalseเช่นstrpos()—strpos('abc', 'a') == falseเป็นtrueทั้งที่เจอ! ต้องใช้=== false - คิดว่า
"0"เป็น truthy สตริง"0"เป็นข้อยกเว้น มันเป็น falsy $x = 5; if ($x = 3)เผลอใช้=(กำหนดค่า) แทน==(เทียบ) — เงื่อนไขจะเป็น3ซึ่ง truthy เสมอ และ$xโดนเปลี่ยนค่า7 / 2คาดว่าได้ 3 ได้3.5(float) เสมอ ถ้าต้องการหารปัดลงใช้intdiv(7, 2)0.1 + 0.2 === 0.3เป็นfalseเพราะ float มีความคลาดเคลื่อน ให้เทียบด้วยabs($a - $b) < 0.00001หรือใช้ตัวเลขจำนวนเต็ม (เก็บเป็นสตางค์แทนบาท)
สรุป
- เลขคณิตปกติ แต่
/ให้ float เสมอ ใช้intdiv()/%เมื่อต้องการจำนวนเต็ม - ใช้
===/!==เป็นค่าเริ่มต้น เลี่ยง==เว้นแต่ตั้งใจให้แปลงชนิด ??เช็คเฉพาะ null,?:เช็ค falsy ทั้งหมด- falsy:
false 0 0.0 "" "0" [] null— จำ"0"ให้ได้ว่าเป็นข้อยกเว้น
บทถัดไปเอาตัวดำเนินการเปรียบเทียบมาใช้จริงกับ if, else, ternary และ match ซึ่งเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยกว่า switch