PHP การวนซ้ำ for, while, foreach



PHP มีลูป 4 แบบ แต่ในทางปฏิบัติคุณจะใช้ foreach ราว 80% ของเวลา

while

วนตราบใดที่เงื่อนไขยังจริง เช็คเงื่อนไข ก่อน วนแต่ละรอบ:

<?php
declare(strict_types=1);

$count = 3;
while ($count > 0) {
    echo "นับถอยหลัง: $count\n";
    $count--;
}
echo "ปล่อยจรวด!\n";
นับถอยหลัง: 3
นับถอยหลัง: 2
นับถอยหลัง: 1
ปล่อยจรวด!

do-while

เหมือน while แต่เช็คเงื่อนไข หลัง วน จึงทำงานอย่างน้อย 1 รอบเสมอ:

<?php
$attempts = 0;
do {
    $attempts++;
    echo "ลองครั้งที่ $attempts\n";
} while ($attempts < 3);

ใช้เมื่อต้องทำอะไรอย่างน้อยหนึ่งครั้งก่อนจะรู้ว่าควรวนต่อไหม (เช่น อ่าน input จนกว่าจะถูกต้อง)

for

เหมาะเมื่อรู้จำนวนรอบชัดเจน หรือต้องการตัวนับ:

<?php
for ($i = 1; $i <= 5; $i++) {
    echo "$i x 7 = " . ($i * 7) . "\n";
}

3 ส่วนในวงเล็บ: เริ่มต้น; เงื่อนไขวนต่อ; ทำท้ายรอบ

วนถอยหลังหรือกระโดดทีละหลาย ๆ ก็ได้:

<?php
for ($i = 10; $i > 0; $i -= 2) {
    echo $i, ' ';           // 10 8 6 4 2
}
echo "\n";

foreach — ตัวหลักสำหรับอาร์เรย์

แบบเอาค่าอย่างเดียว:

<?php
$fruits = ['แอปเปิล', 'กล้วย', 'ส้ม'];

foreach ($fruits as $fruit) {
    echo "- $fruit\n";
}
- แอปเปิล
- กล้วย
- ส้ม

แบบเอาทั้ง key และ value:

<?php
$prices = ['ข้าว' => 40, 'ผัด' => 60, 'ต้มยำ' => 80];

foreach ($prices as $name => $price) {
    echo "$name ราคา $price บาท\n";
}
ข้าว ราคา 40 บาท
ผัด ราคา 60 บาท
ต้มยำ ราคา 80 บาท

วนอาร์เรย์ซ้อน:

<?php
$orders = [
    ['user' => 'อร', 'total' => 250],
    ['user' => 'บอย', 'total' => 480],
];

foreach ($orders as $order) {
    echo "{$order['user']} จ่าย {$order['total']} บาท\n";
}

break และ continue

break — ออกจากลูปทันที continue — ข้ามไปรอบถัดไป

<?php
foreach (range(1, 10) as $n) {
    if ($n % 2 !== 0) {
        continue;            // ข้ามเลขคี่
    }
    if ($n > 6) {
        break;               // เจอเลขเกิน 6 หยุดเลย
    }
    echo $n, ' ';            // 2 4 6
}
echo "\n";

ทั้งคู่ระบุจำนวนชั้นได้ เมื่ออยู่ในลูปซ้อน:

<?php
foreach (['A', 'B', 'C'] as $row) {
    foreach ([1, 2, 3] as $col) {
        if ($row === 'B' && $col === 2) {
            break 2;         // ออกจากลูปทั้งสองชั้น
        }
        echo "$row$col ";
    }
}
echo "\n";                    // A1 A2 A3 B1

foreach กับ reference — กับดักคลาสสิก

ปกติ foreach ให้ สำเนา ของแต่ละค่า แก้ $fruit ในลูปไม่กระทบอาร์เรย์เดิม ถ้าอยากแก้ค่าจริงในอาร์เรย์ ใช้ & (reference):

<?php
$nums = [1, 2, 3];

foreach ($nums as &$n) {
    $n *= 10;
}
unset($n);                    // ** สำคัญมาก **

print_r($nums);               // [10, 20, 30]

ต้อง unset($n) หลังลูป ไม่งั้น $n ยังชี้ไปที่สมาชิกตัวสุดท้ายของอาร์เรย์ และถ้าเผลอวนอาร์เรย์เดิมอีกครั้ง ข้อมูลจะเพี้ยน นี่เป็นบั๊กที่หายากมาก — ถ้าเลี่ยง & ได้ให้เลี่ยง เช่นใช้ array_map แทน (บทที่ 10)

ทางเลือก: วนด้วยฟังก์ชัน

หลายครั้งไม่ต้องเขียนลูปเองเลย:

<?php
$nums = [1, 2, 3, 4];
$doubled = array_map(fn($n) => $n * 2, $nums);   // [2, 4, 6, 8]
$evens = array_filter($nums, fn($n) => $n % 2 === 0);  // [2, 4]
$sum = array_sum($nums);                          // 10

เราจะลงลึกเรื่องนี้ในบทที่ 10

เรื่องที่คนมักพลาด

  • ลืม unset($n) หลัง foreach ... as &$n ทำให้เกิดบั๊กที่ค่าสุดท้ายของอาร์เรย์ถูกเขียนทับตอนวนครั้งถัดไป
  • แก้ค่าใน foreach แบบไม่ใช้ & แล้วสงสัยทำไมอาร์เรย์ไม่เปลี่ยน — เพราะได้สำเนามา
  • while ที่เงื่อนไขไม่มีวันเป็นเท็จ ลืม $count-- กลายเป็นลูปไม่รู้จบ กด Ctrl+C
  • แก้ขนาดอาร์เรย์ระหว่าง foreach (เพิ่ม/ลบสมาชิก) พฤติกรรมไม่แน่นอน — สร้างอาร์เรย์ใหม่แทน
  • ใช้ for ($i = 0; $i <= count($arr); $i++) — <= ทำให้เกิน index สุดท้ายไป 1 (ต้องเป็น <) และเรียก count() ทุกรอบเปลืองแรง

สรุป

  • while / do-while เมื่อไม่รู้จำนวนรอบ (do-while ทำอย่างน้อย 1 รอบ)
  • for เมื่อรู้จำนวนรอบหรือต้องการตัวนับ
  • foreach สำหรับอาร์เรย์ — as $value หรือ as $key => $value
  • break / continue ออก/ข้าม ระบุจำนวนชั้นได้ด้วย break 2
  • ใช้ & ใน foreach ด้วยความระวัง และ unset() ตัวแปรทุกครั้งหลังลูป

บทถัดไปว่าด้วยฟังก์ชัน — วิธีประกาศ กำหนดชนิดพารามิเตอร์และ return, named arguments, และ arrow function ที่ใช้คู่กับ array_map บ่อย ๆ