PHP ตัวแปร ชนิดข้อมูล และการดูค่าด้วย var_dump



ทุกตัวแปรใน PHP ขึ้นต้นด้วยเครื่องหมาย $ และ ไม่ต้องประกาศชนิดล่วงหน้า กำหนดค่าปุ๊บใช้ได้ปั๊บ

<?php
declare(strict_types=1);

$name = 'สมชาย';
$age = 30;
$height = 172.5;
$isStudent = false;
$note = null;

echo "$name อายุ $age ปี\n";
สมชาย อายุ 30 ปี

ชนิดข้อมูลพื้นฐาน

PHP มีชนิดข้อมูลหลัก ๆ ที่ต้องรู้จักก่อน:

ชนิดตัวอย่างความหมาย
int42, -7, 0จำนวนเต็ม
float3.14, 1.0, 2.5e3จำนวนทศนิยม
string'hi', "สวัสดี"ข้อความ
booltrue, falseค่าจริง/เท็จ
nullnull“ไม่มีค่า”
array[1, 2, 3]ชุดข้อมูล (บทที่ 9)
objectnew DateTime()อ็อบเจกต์ (บทที่ 15)

ชนิดของตัวแปรเปลี่ยนได้ตามค่าที่ใส่ (dynamic typing):

<?php
$x = 10;        // ตอนนี้ $x เป็น int
$x = 'สิบ';     // ตอนนี้ $x เป็น string
$x = [1, 2];    // ตอนนี้ $x เป็น array

ทำได้ แต่ ไม่ควรทำ — ตัวแปรหนึ่งตัวควรเก็บข้อมูลชนิดเดียวตลอด อ่านง่ายกว่ามาก

ดูค่าข้างในด้วย var_dump()

var_dump() คือเครื่องมือดีบั๊กที่คุณจะใช้บ่อยที่สุด มันบอกทั้ง ค่า และ ชนิด และ ขนาด:

<?php
declare(strict_types=1);

var_dump(42);
var_dump(3.14);
var_dump('สวัสดี');
var_dump(true);
var_dump(null);
int(42)
float(3.14)
string(15) "สวัสดี"
bool(true)
NULL

string(15) บอกว่าสตริงนี้ยาว 15 ไบต์ (ไม่ใช่ 6 ตัวอักษร) เพราะภาษาไทยแต่ละตัวใช้ 3 ไบต์ใน UTF-8 — จำไว้ก่อน เดี๋ยวบทสตริงจะอธิบายเรื่อง mb_strlen

var_dump() ละเอียดแต่รก ถ้าอยากได้อะไรอ่านง่ายกว่าสำหรับอาร์เรย์ ใช้ print_r():

<?php
$user = ['name' => 'อร', 'age' => 25];

print_r($user);
Array
(
    [name] => อร
    [age] => 25
)

var_export() พิมพ์ออกมาเป็นโค้ด PHP ที่ copy กลับไปใช้ได้:

<?php
var_export(['a' => 1, 'b' => 2]);
// ['a' => 1, 'b' => 2,]

เช็คชนิดข้อมูล

<?php
declare(strict_types=1);

$value = 42;

echo gettype($value), "\n";   // integer
var_dump(is_int($value));      // bool(true)
var_dump(is_string($value));   // bool(false)
var_dump(is_numeric('3.14'));  // bool(true) — สตริงที่เป็นตัวเลขก็ผ่าน

ฟังก์ชัน is_* มีครบทุกชนิด: is_int, is_float, is_string, is_bool, is_array, is_null, is_callable — ใช้ is_* ดีกว่าเทียบ gettype() กับสตริง เพราะไม่พิมพ์ผิด

กฎการตั้งชื่อตัวแปร

  • ขึ้นต้นด้วย $ ตามด้วยตัวอักษรหรือ _ แล้วตามด้วยตัวอักษร/ตัวเลข/_
  • case-sensitive — $name กับ $Name คนละตัวกัน
  • นิยมใช้ camelCase เช่น $firstName, $totalPrice
  • ตั้งชื่อให้สื่อความหมาย $userEmail ดีกว่า $e หรือ $data2
<?php
$totalPrice = 1500;   // ดี
$tp = 1500;           // สื่อความหมายไม่พอ
$1price = 1500;       // ผิด: ขึ้นต้นด้วยตัวเลขไม่ได้

ค่าคงที่เทียบกับตัวแปร

ถ้าค่าไม่ควรเปลี่ยน ใช้ค่าคงที่ด้วย const (รายละเอียดในบทหน้า):

<?php
const VAT_RATE = 0.07;
$price = 100;
echo $price * (1 + VAT_RATE);   // 107

ค่าคงที่ไม่มี $ นำหน้า และเปลี่ยนค่าไม่ได้หลังประกาศ

เรื่องที่คนมักพลาด

  • ลืม $ — เขียน name = 'x' PHP จะมองว่า name เป็นค่าคงที่ที่ยังไม่ประกาศ แล้ว error
  • สับสน string(15) ใน var_dump ว่าเป็นจำนวนตัวอักษร มันคือจำนวนไบต์ ภาษาไทย/emoji จะไม่ตรงกับที่ตาเห็น
  • ใช้ตัวแปรที่ยังไม่กำหนดค่า PHP 8 จะเตือน Warning: Undefined variable $x และให้ค่า null — อย่าปล่อยผ่าน มันมักเป็นการพิมพ์ชื่อผิด
  • คิดว่า var_dump แสดงผลสวยในหน้าเว็บ มันพ่น text ล้วน ถ้าดูในเบราว์เซอร์ให้ครอบ <pre> หรือใช้ var_dump ตอนรัน CLI
  • เทียบ gettype($x) == 'integer' ชื่อจาก gettype คือ "integer" / "double" (ไม่ใช่ "int" / "float") น่าสับสน — ใช้ is_int() / is_float() แทน

สรุป

  • ตัวแปรขึ้นต้นด้วย $ ไม่ต้องประกาศชนิด แต่ควรเก็บชนิดเดียวตลอดชีวิตตัวแปร
  • ชนิดพื้นฐาน: int, float, string, bool, null (บวก array / object ในบทถัด ๆ ไป)
  • var_dump() บอกค่า+ชนิด+ขนาด, print_r() อ่านง่ายสำหรับอาร์เรย์, var_export() พิมพ์เป็นโค้ด
  • เช็คชนิดด้วย is_int(), is_string(), ฯลฯ — เลี่ยงการเทียบสตริงจาก gettype()

บทถัดไปเจาะเรื่องสตริง: ความต่างของ single quote กับ double quote การแทรกตัวแปรเข้าไปในข้อความ และ heredoc สำหรับข้อความยาว ๆ หลายบรรทัด