C จัดการข้อผิดพลาด
C ไม่มี exception ไม่มี try/catch — จัดการ error ด้วย return value และตัวแปร global errno
รูปแบบ 1: return code
// คืน 0 = สำเร็จ, ไม่ใช่ 0 = error (มักเป็นค่าลบหรือ enum)
int parse_config(const char *path, Config *out)
{
FILE *f = fopen(path, "r");
if (!f) {
return -1; // เปิดไฟล์ไม่ได้
}
if (fscanf(f, "%d %d", &out->width, &out->height) != 2) {
fclose(f);
return -2; // รูปแบบผิด
}
fclose(f);
return 0;
}
// ผู้เรียกต้องเช็ค
Config cfg;
if (parse_config("app.conf", &cfg) != 0) {
fprintf(stderr, "โหลด config ไม่ได้\n");
return 1;
}ใช้ enum แทนตัวเลขดิบให้อ่านออก:
typedef enum {
CONFIG_OK = 0,
CONFIG_ERR_OPEN,
CONFIG_ERR_FORMAT,
CONFIG_ERR_RANGE,
} ConfigResult;รูปแบบ 2: คืน pointer, NULL = error
Node *node_create(int value)
{
Node *n = malloc(sizeof(Node));
if (!n) {
return NULL; // ผู้เรียกเช็ค NULL
}
n->value = value;
n->next = NULL;
return n;
}fopen, malloc, strchr ทำแบบนี้
รูปแบบ 3: out-parameter สำหรับผลลัพธ์ + return บอกสถานะ
#include <limits.h>
// return 0/-1, ผลลัพธ์ผ่าน *result (ไม่แตะ *result เมื่อ error)
int safe_multiply(int a, int b, int *result)
{
// long long การันตีว่ากว้างกว่า int → (long long)a * b ไม่มีทาง overflow
long long product = (long long)a * b;
if (product < INT_MIN || product > INT_MAX) {
return -1;
}
*result = (int)product;
return 0;
}
int r;
if (safe_multiply(x, y, &r) != 0) {
fprintf(stderr, "overflow\n");
}วิธี “เช็คก่อนคูณ” ด้วย
a > INT_MAX / bต้องแยกครบทุกคู่เครื่องหมาย (บวก×บวก, ลบ×ลบ, บวก×ลบ, ลบ×บวก) และ ระวังINT_MIN / -1ที่เป็น UB เอง — พลาดง่ายมาก ใช้ชนิดที่กว้างกว่า (ข้างบน) หรือ__builtin_mul_overflow(a, b, &r)ของ GCC/Clang (ส่วนขยาย) จะปลอดภัยกว่า ถ้าintกับlong longกว้างเท่ากันในระบบนั้น ต้องกลับไปเช็คทีละคู่เครื่องหมาย
errno — รหัส error ของ libc
ฟังก์ชัน library หลายตัวตั้ง errno (จาก <errno.h>) เมื่อล้มเหลว:
#include <stdio.h>
#include <errno.h>
#include <string.h>
int main(void)
{
errno = 0; // reset ก่อนเรียก
FILE *f = fopen("/ไม่มีจริง", "r");
if (f == NULL) {
printf("errno = %d\n", errno); // เช่น 2 (ENOENT)
printf("%s\n", strerror(errno)); // "No such file or directory"
perror("fopen"); // "fopen: No such file or directory"
}
return 0;
}errnoเป็น thread-local ในระบบสมัยใหม่- เช็ค
errnoเฉพาะหลังฟังก์ชันที่คืนค่าบอก error แล้ว — อย่าเช็ค errno เพื่อดูว่ามี error ไหม (ฟังก์ชันที่สำเร็จอาจไม่ reset errno) strerror(errno)— คืนสตริงคำอธิบาย (strerrorไม่ thread-safe, มีstrerror_rแบบ POSIX)perror("prefix")— พิมพ์prefix: <คำอธิบาย errno>ไป stderr
ค่า errno ที่พบบ่อย: ENOENT (ไม่พบไฟล์), EACCES (ไม่มีสิทธิ์), ENOMEM (หน่วยความจำหมด), EINVAL (argument ผิด), EEXIST (มีอยู่แล้ว)
goto cleanup — คืนทรัพยากรทุก exit path
ฟังก์ชันที่จองหลายอย่าง — ทุก error path ต้องคืนสิ่งที่จองไปแล้ว การเขียน free ซ้ำทุก if ผิดพลาดง่าย goto cleanup เป็นสำนวนที่ยอมรับใน C:
int process_data(const char *path)
{
int rc = -1;
FILE *f = NULL;
char *buffer = NULL;
int *results = NULL;
f = fopen(path, "r");
if (!f) {
perror(path);
goto cleanup; // rc ยังเป็น -1
}
buffer = malloc(BUFSIZE);
if (!buffer) {
goto cleanup;
}
results = malloc(100 * sizeof(int));
if (!results) {
goto cleanup;
}
// ... ทำงานจริง ...
if (something_failed()) {
goto cleanup;
}
rc = 0; // สำเร็จ
cleanup:
free(results); // free(NULL) ปลอดภัย — ไม่ต้องเช็ค
free(buffer);
if (f) fclose(f);
return rc;
}กฎ:
- ประกาศ resource เป็น
NULLไว้ก่อน (ให้free(NULL)ทำงานได้) gotoไปข้างหน้าเท่านั้น ไปที่ label เดียว (cleanup)- คืนทรัพยากรใน cleanup ตามลำดับย้อนกลับของการจอง
- ตั้ง
rcเป็นค่า error ไว้ก่อน เปลี่ยนเป็น 0 เฉพาะเมื่อถึงจุดสำเร็จ
หลาย label เมื่อจองเป็นขั้น (ไม่ต้อง free สิ่งที่ยังไม่จอง):
cleanup_results:
free(results);
cleanup_buffer:
free(buffer);
cleanup_file:
fclose(f);
return rc;assert สำหรับ “ไม่ควรเกิด”
#include <assert.h>
void set_percentage(int *p, int value)
{
assert(value >= 0 && value <= 100); // bug ถ้าไม่จริง — crash พร้อมข้อความ
*p = value;
}assert สำหรับ precondition/invariant ที่ถ้าผิดแปลว่าโค้ดมีบั๊ก ไม่ใช่ error ปกติจาก input -DNDEBUG ปิด assert ทั้งหมดตอน build release — อย่าใส่ side effect ใน assert (assert(f()) — f ไม่ถูกเรียกใน release)
เรื่องที่คนมักพลาด
- ไม่เช็ค return value —
fopen,malloc,fscanfล้มเหลวเงียบ ๆ แล้วพังทีหลัง - เช็ค
errnoโดยไม่ reset ก่อน หรือเช็คทั้งที่ฟังก์ชันสำเร็จ — ได้ค่าเก่า reseterrno = 0ก่อน, เช็คเฉพาะหลัง return บอก error gotoกระโดด *เข้า* scope ของ VLA หรือข้าม initializer แล้วใช้ตัวแปรนั้นต่อ — UB/ค่าไม่ init (gotoย้อนหลังเฉย ๆ ไม่ผิด แต่goto cleanupไปข้างหน้าอ่านง่ายกว่า)- cleanup ไม่ครบทุก path — early return ที่ลืม free = leak (ใช้ goto cleanup)
strerrorในโปรแกรม multi-thread — ไม่ thread-safe, ใช้strerror_r- ใช้
assertแทน error handling ของ input —assert(fopen(...))ปิดใน release = ไม่เช็คเลย - คืน
errnoตรง ๆ เป็น return code — ปนกับ 0 (สำเร็จ) ได้ ใช้ค่าลบหรือ enum แยก
สรุป
- ไม่มี exception — จัดการ error ด้วย: return code (
0ok, enum สำหรับชนิด), pointer (NULL= error), out-parameter + return สถานะ errno(<errno.h>) — รหัส error ของ libc;perror("ctx")/strerror(errno)แปลเป็นข้อความ; reseterrno=0ก่อน, เช็คหลัง return errorgoto cleanup— คืนทรัพยากรทุก exit path; ประกาศ resource เป็น NULL,free(NULL)ปลอดภัย, ตั้งrcerror ไว้ก่อนassert= precondition/invariant (bug ถ้าผิด) ไม่ใช่ error จาก input; ปิดด้วย-DNDEBUG— ไม่มี side effect
บทถัดไปว่าด้วยการดีบั๊กด้วย gdb — breakpoint, backtrace, print และการวิเคราะห์ core dump