C รู้จัก pointer
pointer คือหัวใจของ C และมักเป็นจุดที่มือใหม่สะดุด ค่อย ๆ อ่าน
หน่วยความจำและที่อยู่
หน่วยความจำของโปรแกรมคือช่องเรียงกันยาว ๆ แต่ละไบต์มี ที่อยู่ (address) เป็นตัวเลข ตัวแปรทุกตัวอยู่ที่ที่อยู่ใดที่อยู่หนึ่ง
#include <stdio.h>
int main(void)
{
int x = 42;
printf("ค่าของ x : %d\n", x);
printf("ที่อยู่ของ x: %p\n", (void *)&x); // &x = "address of x"
return 0;
}ค่าของ x : 42
ที่อยู่ของ x: 0x7ffe3a2b4c5c&x อ่านว่า “address of x” — ให้ที่อยู่ในหน่วยความจำที่ x ถูกเก็บ
pointer = ตัวแปรที่เก็บที่อยู่
#include <stdio.h>
int main(void)
{
int x = 42;
int *p = &x; // p เก็บที่อยู่ของ x — "p ชี้ไป x"
printf("p เก็บ : %p\n", (void *)p); // ที่อยู่ของ x
printf("*p (ค่าที่ p ชี้) : %d\n", *p); // 42 — dereference
*p = 100; // เขียนค่าผ่าน pointer ไปที่ x
printf("x ตอนนี้ : %d\n", x); // 100 — x เปลี่ยน!
return 0;
}int *p— ประกาศ pointer ที่ชี้ไปint(*บอกว่าเป็น pointer)p = &x— ให้pเก็บที่อยู่ของx*p— “dereference” = เข้าถึงค่าที่pชี้ไป (อ่านหรือเขียน)
x p
┌──────┐ ┌──────────────┐
│ 100 │ ◄──────────│ 0x7ffe...5c │
└──────┘ └──────────────┘
0x7ffe...5c* มีสองความหมาย
int *p; // ตอนประกาศ: "p เป็น pointer ไป int"
p = &x;
int y = *p; // ตอนใช้: "ค่าที่ p ชี้ไป" (dereference)int *p, q; — p เป็น pointer, q เป็น int ธรรมดา (* ผูกกับตัวแปร ไม่ใช่ชนิด) เขียนแยกบรรทัดหรือ int *p; int *q; ให้ชัด
ชนิดของ pointer สำคัญ
int *, char *, double * ต่างกัน — คอมไพเลอร์ใช้ชนิดเพื่อรู้:
- อ่านกี่ไบต์ตอน dereference —
int *อ่าน 4 ไบต์,char *อ่าน 1 ไบต์ - บวก/ลบเท่าไรตอน pointer arithmetic —
p + 1ของint *เลื่อนไป 4 ไบต์ (บทหน้า)
double d = 3.14;
double *pd = &d;
printf("%f\n", *pd); // 3.14
// int *pi = &d; // warning: incompatible pointer typeNULL — pointer ที่ไม่ชี้ไปไหน
#include <stdio.h>
#include <stdlib.h> // NULL อยู่ในนี้ (หรือ stddef.h, stdio.h)
int main(void)
{
int *p = NULL; // p ไม่ชี้ไปที่ถูกต้องใด ๆ
if (p == NULL) {
printf("p ยังไม่ชี้ไปไหน\n");
}
// printf("%d\n", *p); // ❌ dereference NULL = UB (บนระบบทั่วไปจะ segfault)
int x = 5;
p = &x;
if (p != NULL) {
printf("%d\n", *p); // ปลอดภัยแล้ว
}
return 0;
}เช็ค != NULL ก่อน dereference เสมอ เมื่อ pointer อาจเป็น NULL (เช่นค่าที่คืนจาก malloc, fopen, strchr)
NULL เป็น *null pointer constant* ที่ implementation กำหนด (มัก ((void *)0) หรือ 0 แล้วแต่คอมไพเลอร์ — ไม่ต้องไปสะกดเอง) — ใช้ p == NULL หรือ !p ได้ทั้งคู่
pointer ที่ยังไม่ init = อันตรายกว่า NULL
int *p; // ไม่ได้กำหนดค่า — ชี้ไปที่อยู่ขยะ
*p = 5; // เขียนลงที่ไหนก็ไม่รู้ — UB, อาจ crash อาจเงียบ ๆ ทำลายข้อมูลบนระบบทั่วไป deref NULL มัก crash ทันที (มาตรฐานถือเป็น UB — ไม่การันตี แต่ในทางปฏิบัติ debug ง่าย) ส่วน pointer ขยะอาจชี้ไปที่ที่ “เขียนได้” ทำให้บั๊กซ่อนตัว ประกาศ pointer แล้วให้ค่าเลย int *p = NULL; หรือ int *p = &x;
pointer กับ pass by reference
จำจากบทที่ 8 — ฟังก์ชันแก้ตัวแปรของผู้เรียกไม่ได้เพราะ pass by value ส่ง pointer ไปแก้ได้:
#include <stdio.h>
void increment(int *n) // รับ pointer
{
(*n)++; // เพิ่มค่าที่ n ชี้ไป
}
int main(void)
{
int count = 5;
increment(&count); // ส่งที่อยู่
printf("%d\n", count); // 6 — count เปลี่ยนจริง
return 0;
}(*n)++ ต้องมีวงเล็บ — *n++ แปลว่า *(n++) (เพิ่ม pointer แล้ว deref) บทที่ 13 ลงลึก
const กับ pointer
int x = 10;
const int *p = &x; // ห้ามแก้ *p (แต่แก้ p ให้ชี้ที่อื่นได้)
// *p = 20; // error
p = &y; // OK
int * const q = &x; // แก้ *q ได้ แต่ q ต้องชี้ x ตลอด
*q = 20; // OK
// q = &y; // errorconst int * = “pointer ไป int ที่อ่านอย่างเดียว” — ใช้กับพารามิเตอร์ฟังก์ชันที่แค่อ่าน (บทที่ 30)
เรื่องที่คนมักพลาด
- dereference NULL หรือ pointer ที่ไม่ init — segfault หรือ (แย่กว่า) ทำลายข้อมูลเงียบ ๆ ให้ค่า
NULLตอนประกาศเสมอ int *p, q;คิดว่าqเป็น pointer — ไม่qเป็น int แยก*ออกมา- ลืม
&ตอนส่งเข้าฟังก์ชันที่รับ pointer —scanf("%d", n)แทนscanf("%d", &n)— segfault *pเมื่อpยังไม่ชี้ไปที่ที่ valid — เช่นหลังfree(บทที่ 15) หรือ pointer ไป local ที่หมดอายุ*n++แทน(*n)++— คนละความหมาย%pโดยไม่ cast เป็น(void *)— technically UB,-Wallเตือน- สับสน
pกับ*p—pคือที่อยู่,*pคือค่าที่ที่อยู่นั้น
สรุป
- pointer = ตัวแปรที่เก็บ ที่อยู่ ของตัวแปรอื่น
&x= ที่อยู่ของ x,*p= ค่าที่ p ชี้ไป (อ่าน/เขียนได้)- ชนิดของ pointer (
int *vschar *) กำหนดว่า deref อ่านกี่ไบต์ และ arithmetic เลื่อนเท่าไร NULL= ไม่ชี้ไปไหน — เช็ค!= NULLก่อน deref เสมอ; ประกาศ pointer พร้อมค่าเสมอ- ส่ง pointer เข้าฟังก์ชัน = ให้ฟังก์ชันแก้ตัวแปรของผู้เรียกได้
const int *p= ห้ามแก้สิ่งที่ p ชี้
บทถัดไปว่าด้วยความสัมพันธ์ pointer กับอาร์เรย์ — array decay, pointer arithmetic และ arr[i] == *(arr + i)