C อาร์เรย์หลายมิติและ array of pointers
อาร์เรย์ 2 มิติ
#include <stdio.h>
int main(void)
{
int grid[3][4] = {
{1, 2, 3, 4},
{5, 6, 7, 8},
{9, 10, 11, 12},
};
printf("%d\n", grid[1][2]); // 7 (แถว 1, คอลัมน์ 2)
grid[0][0] = 99;
for (int r = 0; r < 3; r++) {
for (int c = 0; c < 4; c++) {
printf("%3d", grid[r]);
}
printf("\n");
}
return 0;
}int grid[3][4] = 3 แถว แถวละ 4 คอลัมน์ = 12 int ต่อกัน
จริง ๆ มันคือบล็อกเดียวต่อเนื่อง (row-major)
grid[0][0..3] , grid[1][0..3] , grid[2][0..3] ← เรียงต่อกันในหน่วยความจำint (*flat)[4] = grid; // ชนิดเดียวกับ grid — pointer ไปแถวละ 4 int
printf("%d\n", flat[1][2]); // 7 — grid[1][2]grid[r] แปลเป็น *(*(grid + r) + c) — บวกทีละ “แถว” (4 int) แล้วบวกทีละคอลัมน์
ทั้ง 12 int เรียงต่อกันจริง แต่
int *raw = &grid[0][0]; raw[6]เป็น undefined behavior ตามมาตรฐาน เพราะrawชี้ในอาร์เรย์grid[0]ที่มีแค่ 4 ตัว — เดิน pointer ข้ามขอบ subarray ทำไม่ได้ (สอดคล้องกับบท 12) ถ้าต้องการ index ราบจริง ๆ ให้จองบล็อกเดียวตั้งแต่ต้น (ดูท้ายบท)
ส่งอาร์เรย์ 2 มิติเข้าฟังก์ชัน
ฟังก์ชันต้องรู้ จำนวนคอลัมน์ (มิติที่ 2 ขึ้นไป) เพื่อคำนวณ offset:
void print_grid(int rows, int cols, int g[][cols]) // C99 VLA parameter — ยืดหยุ่น
{
for (int r = 0; r < rows; r++) {
for (int c = 0; c < cols; c++) {
printf("%3d", g[r]);
}
printf("\n");
}
}
// หรือ fixed columns
void print_grid_4(int rows, int g[][4])
{
// ...
}
int main(void)
{
int grid[3][4] = {{1,2,3,4},{5,6,7,8},{9,10,11,12}};
print_grid(3, 4, grid);
return 0;
}int g[][cols] = “pointer ไปแถว (อาร์เรย์ของ cols ตัว)” — ชนิดจริงคือ int (*)[cols]
array of pointers
อาร์เรย์ที่แต่ละสมาชิกเป็น pointer — ใช้บ่อยกับสตริง:
const char *fruits[] = {"แอปเปิล", "กล้วย", "ส้ม", "องุ่น"};
size_t n = sizeof(fruits) / sizeof(fruits[0]);
for (size_t i = 0; i < n; i++) {
printf("%zu: %s\n", i, fruits[i]);
}fruits[0] ──► "แอปเปิล\0"
fruits[1] ──► "กล้วย\0"
fruits[2] ──► "ส้ม\0"
fruits[3] ──► "องุ่น\0"แต่ละสตริงยาวไม่เท่ากัน — array of pointers เก็บแค่ที่อยู่ ไม่เปลืองเหมือน char fruits[4][20]
argv — array of pointers ที่คุ้นเคย
int main(int argc, char *argv[]) // argv คือ array of char*
{
printf("ชื่อโปรแกรม: %s\n", argv[0]);
for (int i = 1; i < argc; i++) {
printf("argument %d: %s\n", i, argv[i]);
}
return 0;
}./prog hello world 42ชื่อโปรแกรม: ./prog
argument 1: hello
argument 2: world
argument 3: 42argv[argc] เป็น NULL เสมอ บทที่ 24 ลงลึกเรื่อง argv
jagged array — แถวยาวไม่เท่ากันด้วย malloc
int m[3][4] ทุกแถวยาวเท่ากัน ถ้าต้องการแถวยาวต่างกัน (หรือขนาดตอนรัน) ใช้ pointer to pointer:
#include <stdio.h>
#include <stdlib.h>
int main(void)
{
size_t rows = 3;
size_t lens[] = {2, 4, 3};
int **matrix = malloc(rows * sizeof(int *)); // อาร์เรย์ของ int*
if (!matrix) return 1;
for (size_t r = 0; r < rows; r++) {
matrix[r] = malloc(lens[r] * sizeof(int)); // แต่ละแถวจองเอง
if (!matrix[r]) {
for (size_t k = 0; k < r; k++) free(matrix[k]); // คืนแถวที่จองไปแล้ว
free(matrix);
return 1;
}
for (size_t c = 0; c < lens[r]; c++) {
matrix[r] = (int)(r * 10 + c);
}
}
for (size_t r = 0; r < rows; r++) {
for (size_t c = 0; c < lens[r]; c++) {
printf("%d ", matrix[r]);
}
printf("\n");
}
// free ย้อนลำดับ: แถวก่อน แล้วตัวนอก
for (size_t r = 0; r < rows; r++) {
free(matrix[r]);
}
free(matrix);
return 0;
}0 1
10 11 12 13
20 21 22int ** ต่างจาก int[3][4]
int m[3][4] | int **m | |
|---|---|---|
| หน่วยความจำ | บล็อกเดียว 48 ไบต์ ต่อเนื่อง | อาร์เรย์ pointer + แต่ละแถวแยกก้อน |
m[1][2] | *(base + 1*4 + 2) | *(*(m + 1) + 2) — 2 ครั้ง deref |
| ส่งเข้าฟังก์ชันเป็น | int (*)[4] | int ** |
| จองด้วย | ประกาศตรง ๆ / malloc(r*c*sizeof(int)) | malloc หลายครั้ง |
อย่าสับสน — ส่ง int m[3][4] เข้าฟังก์ชันที่รับ int ** ไม่ได้ (คนละ layout)
ทางเลือกที่ดีสำหรับ matrix ขนาดตอนรัน: จองบล็อกเดียวแล้วคำนวณ index เอง:
int *m = malloc(rows * cols * sizeof(int));
#define AT(r, c) m[(r) * cols + (c)]
AT(1, 2) = 7;
free(m);เรื่องที่คนมักพลาด
- ส่ง 2D array เข้าฟังก์ชันโดยไม่บอกจำนวนคอลัมน์ — ฟังก์ชันคำนวณ offset ไม่ได้ ต้องเป็น
int g[][cols] - ปนกัน
int **กับint[][N]— คนละ layout ในหน่วยความจำ แปลงตรง ๆ ไม่ได้ - จอง jagged array แล้ว free แค่
free(matrix)— leak ทุกแถว free แถวก่อน แล้วตัวนอก - ใช้
matrix/matrix[r]ก่อนเช็คmalloc— เช็คทุกครั้ง และถ้าแถวใดจองไม่ได้ ต้อง free แถวก่อนหน้าที่จองสำเร็จแล้ว int *raw = &grid[0][0]; raw[6]— UB (ข้ามขอบgrid[0]) แม้หน่วยความจำต่อเนื่อง ใช้int (*)[C]หรือบล็อกเดียว + คำนวณ indexchar names[3][10]แต่ชื่อยาว 15 ตัว — overflow ใช้ array of pointers หรือเพิ่มขนาดint m[r]เมื่อ r, c เป็นตัวแปร บน stack ขนาดใหญ่ — VLA, เสี่ยง stack overflow ใช้ mallocgrid[3][4]เข้าถึงgrid[3][0]— แถวมี index 0-2 (off-by-one)
สรุป
int m[R][C]= บล็อกเดียวต่อเนื่อง row-major;m[r]≡*(base + r*C + c)- ส่งเข้าฟังก์ชัน: ต้องระบุจำนวนคอลัมน์ —
void f(int rows, int cols, int g[][cols]) - array of pointers (
char *argv[],const char *words[]) — เก็บที่อยู่ เหมาะกับข้อมูลยาวไม่เท่ากัน - jagged array ตอนรัน:
int **m—mallocตัวนอก + แต่ละแถว, free ย้อนลำดับ int **≠int[][N]— คนละ layout; matrix ตอนรันแบบง่ายคือบล็อกเดียว + คำนวณ index เอง
จบเฟส pointer/memory บทถัดไปเข้าเฟส struct — วิธีรวมข้อมูลหลายชนิดเข้าเป็นก้อนเดียว