Python โปรเจกต์: เกมทายตัวเลข
เกมคลาสสิกสำหรับฝึกเขียนโปรแกรม: คอมพิวเตอร์สุ่มเลข ผู้เล่นทาย เกมบอกว่า “สูงไป” หรือ “ต่ำไป” จนกว่าจะถูก โปรเจกต์นี้ฝึกเรื่องการสุ่ม การจัดการสถานะเกม การวนลูป และการเก็บข้อมูลลงไฟล์
เวอร์ชัน 1: เกมพื้นฐาน
import random
def play():
secret = random.randint(1, 100)
attempts = 0
print("ทายเลข 1 ถึง 100")
while True:
guess = int(input("เลขที่ทาย: "))
attempts += 1
if guess < secret:
print(" ต่ำไป")
elif guess > secret:
print(" สูงไป")
else:
print(f"ถูกต้อง! ใช้ไป {attempts} ครั้ง")
return attempts
if __name__ == "__main__":
play()เวอร์ชัน 2: จัดการ input ผิดและจำกัดโอกาส
import random
MAX_ATTEMPTS = 7
def get_guess(low, high):
"""รับตัวเลขจากผู้เล่น จนกว่าจะกรอกถูกต้อง"""
while True:
raw = input(f"ทายเลข ({low}-{high}): ").strip()
try:
value = int(raw)
except ValueError:
print(" กรุณากรอกเป็นตัวเลข")
continue
if low <= value <= high:
return value
print(f" ต้องอยู่ระหว่าง {low} ถึง {high}")
def play(low=1, high=100):
secret = random.randint(low, high)
print(f"\nทายเลข {low} ถึง {high} มีโอกาส {MAX_ATTEMPTS} ครั้ง")
for attempt in range(1, MAX_ATTEMPTS + 1):
remaining = MAX_ATTEMPTS - attempt + 1
print(f"\nครั้งที่ {attempt} (เหลือ {remaining} ครั้ง)")
guess = get_guess(low, high)
if guess == secret:
print(f"\n🎉 ถูกต้อง! ใช้ไป {attempt} ครั้ง")
return attempt
elif guess < secret:
print(" ต่ำไป")
else:
print(" สูงไป")
print(f"\n😢 หมดโอกาสแล้ว เลขที่ถูกคือ {secret}")
return None
if __name__ == "__main__":
play()เวอร์ชัน 3: ระดับความยากและเล่นซ้ำ
import random
LEVELS = {
"1": ("ง่าย", 1, 50, 10),
"2": ("ปานกลาง", 1, 100, 7),
"3": ("ยาก", 1, 200, 6),
}
def choose_level():
print("\nเลือกระดับ:")
for key, (name, low, high, tries) in LEVELS.items():
print(f" {key}) {name} — เลข {low}-{high}, {tries} ครั้ง")
while True:
choice = input("เลือก: ").strip()
if choice in LEVELS:
return LEVELS[choice]
print(" ไม่มีระดับนี้")
def play_round(low, high, max_attempts):
secret = random.randint(low, high)
for attempt in range(1, max_attempts + 1):
raw = input(f"[{attempt}/{max_attempts}] ทายเลข: ").strip()
try:
guess = int(raw)
except ValueError:
print(" กรอกเป็นตัวเลข")
continue
if guess == secret:
print(f"ถูกต้อง! ({attempt} ครั้ง)")
return attempt
print(" ต่ำไป" if guess < secret else " สูงไป")
print(f"หมดโอกาส เลขคือ {secret}")
return None
def main():
print("=== เกมทายตัวเลข ===")
wins = 0
games = 0
while True:
name, low, high, tries = choose_level()
print(f"\n--- ระดับ{name} ---")
result = play_round(low, high, tries)
games += 1
if result is not None:
wins += 1
print(f"\nสถิติ: ชนะ {wins}/{games} เกม")
again = input("เล่นอีกไหม (y/n): ").strip().lower()
if again != "y":
break
print(f"\nจบเกม ชนะทั้งหมด {wins} จาก {games} เกม")
if __name__ == "__main__":
main()ตัวอย่างตอนเล่นจริง (เวอร์ชัน 3)
=== เกมทายตัวเลข ===
เลือกระดับ:
1) ง่าย — เลข 1-50, 10 ครั้ง
2) ปานกลาง — เลข 1-100, 7 ครั้ง
3) ยาก — เลข 1-200, 6 ครั้ง
เลือก: 2
--- ระดับปานกลาง ---
[1/7] ทายเลข: 50
ต่ำไป
[2/7] ทายเลข: 75
สูงไป
[3/7] ทายเลข: หกสิบ
กรอกเป็นตัวเลข
[4/7] ทายเลข: 62
ต่ำไป
[5/7] ทายเลข: 70
ต่ำไป
[6/7] ทายเลข: 73
ถูกต้อง! (6 ครั้ง)
สถิติ: ชนะ 1/1 เกม
เล่นอีกไหม (y/n): n
จบเกม ชนะทั้งหมด 1 จาก 1 เกมสังเกตว่าเวอร์ชัน 3 ตอนพิมพ์ผิด (
หกสิบ) จะ เสียโอกาสไป 1 ครั้ง ([3/7]ข้ามไป[4/7]) ต่างจากget_guessในเวอร์ชัน 2 ที่ถามใหม่โดยไม่นับ — ถ้าอยากได้พฤติกรรมแบบนั้นในเวอร์ชัน 3 ให้แก้continueเป็นการวนถามซ้ำในตัว
เวอร์ชัน 4: เก็บสถิติลงไฟล์
เพิ่มสามฟังก์ชันนี้ (ต่อจากเวอร์ชัน 3)
import json
from pathlib import Path
STATS_FILE = Path("guess_stats.json")
def load_stats():
if STATS_FILE.exists():
with open(STATS_FILE, "r", encoding="utf-8") as f:
return json.load(f)
return {"games": 0, "wins": 0, "best_attempts": None}
def save_stats(stats):
with open(STATS_FILE, "w", encoding="utf-8") as f:
json.dump(stats, f, ensure_ascii=False, indent=2)
def update_stats(stats, won, attempts):
stats["games"] += 1
if won:
stats["wins"] += 1
best = stats["best_attempts"]
if best is None or attempts < best:
stats["best_attempts"] = attempts
return statsแล้วแก้ main() ของเวอร์ชัน 3 ให้เรียกใช้ — ตัวอย่างบางส่วน (แทรกในลูปหลัก ไม่ใช่โค้ดที่รันเดี่ยวได้)
def main():
stats = load_stats() # โหลดตอนเริ่ม
print("=== เกมทายตัวเลข ===")
while True:
name, low, high, tries = choose_level()
result = play_round(low, high, tries)
stats = update_stats(stats, won=result is not None, attempts=result or 0)
save_stats(stats) # บันทึกทุกครั้งที่จบเกม
win_rate = stats["wins"] / stats["games"] * 100
print(f"\nชนะ {stats['wins']}/{stats['games']} ({win_rate:.0f}%)")
if stats["best_attempts"]:
print(f"สถิติดีที่สุด: {stats['best_attempts']} ครั้ง")
if input("เล่นอีกไหม (y/n): ").strip().lower() != "y":
breakกลยุทธ์ที่ดีที่สุด: binary search
ผู้เล่นที่ทายกลางช่วงเสมอจะชนะภายใน log2(n) ครั้ง เช่น ช่วง 1-100 ใช้ไม่เกิน 7 ครั้ง
ช่วง 1-100 → ทาย 50 → "สูงไป" → ช่วง 1-49
ช่วง 1-49 → ทาย 25 → "ต่ำไป" → ช่วง 26-49
...ลองเขียนโหมด “คอมพิวเตอร์ทาย” ให้คอมใช้กลยุทธ์นี้ทายเลขที่เราคิดในใจ
แนวคิดที่ได้ทบทวน
| แนวคิด | ใช้ตรงไหน |
|---|---|
random.randint | สุ่มเลขลับ |
| for + range กับ break | จำกัดจำนวนครั้ง |
| try/except | รับ input ที่อาจไม่ใช่ตัวเลข |
| dictionary | เก็บระดับความยาก |
| JSON + pathlib | เก็บสถิติถาวร |
| แยกฟังก์ชัน | get_guess, play_round, update_stats |
เช็คความเข้าใจก่อนข้ามบท
- อธิบายสถานะหลักของเกมได้ เช่น เลขคำตอบ จำนวนครั้งที่ทาย และเล่นต่อหรือไม่
- จัดการ input ที่ไม่ใช่ตัวเลขโดยไม่ให้โปรแกรมล้มได้
- ลองเพิ่มโหมดกำหนดช่วงตัวเลขเอง เช่น 1-50 หรือ 1-1000
สรุป
เกมนี้สอนการจัดการ “สถานะ” ที่เปลี่ยนไปเรื่อย ๆ (จำนวนครั้ง ช่วงที่เหลือ สถิติ) และการค่อย ๆ เพิ่มฟีเจอร์ทีละชั้นโดยไม่รื้อของเดิม เริ่มจากเวอร์ชันเล็กที่ทำงานได้ แล้วต่อยอด
บทถัดไปเป็นโปรแกรมจัดการรายรับรายจ่าย ที่ใช้ทั้งไฟล์ dataclass และการสรุปข้อมูล