Python อ่านและเขียนไฟล์ข้อความ
โปรแกรมส่วนใหญ่ต้องเก็บข้อมูลไว้ใช้ต่อ ไม่ว่าจะบันทึกผลลัพธ์ อ่านค่าตั้งค่า หรือประมวลผลไฟล์ที่คนอื่นส่งมา บทนี้ว่าด้วยไฟล์ข้อความธรรมดา (.txt, .csv, .log และอื่น ๆ)
เปิดไฟล์ด้วย with
รูปแบบมาตรฐานคือใช้ with มันจะปิดไฟล์ให้อัตโนมัติเมื่อจบบล็อก แม้เกิด error ระหว่างทาง
with open("note.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
content = f.read()
print(content)open() รับสามอย่างที่ควรระบุเสมอ
- ชื่อไฟล์ (path)
- โหมด —
"r"อ่าน,"w"เขียนทับ,"a"เขียนต่อท้าย encoding="utf-8"— สำคัญมากสำหรับภาษาไทย ถ้าไม่ใส่ บน Windows อาจอ่านภาษาไทยเพี้ยนหรือ error
โหมดต่าง ๆ
| โหมด | ความหมาย | ไฟล์ไม่มีอยู่ | ไฟล์มีอยู่แล้ว |
|---|---|---|---|
"r" | อ่านอย่างเดียว | error | อ่านได้ |
"w" | เขียน | สร้างใหม่ | ลบเนื้อหาเดิมทิ้ง |
"a" | เขียนต่อท้าย | สร้างใหม่ | ต่อท้ายของเดิม |
"x" | เขียนแบบสร้างใหม่ | สร้างใหม่ | error |
ระวังโหมด "w" มันล้างไฟล์เดิมทันทีที่เปิด ไม่มีการถามยืนยัน
อ่านไฟล์
อ่านทั้งไฟล์เป็น string เดียว
with open("note.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
text = f.read()อ่านเป็นลิสต์ของบรรทัด
with open("note.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
lines = f.readlines() # ['บรรทัด1\n', 'บรรทัด2\n', ...]วนอ่านทีละบรรทัด (แนะนำสำหรับไฟล์ใหญ่)
with open("note.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
for line in f:
print(line.strip()) # strip() ตัด \n ท้ายบรรทัดวิธีนี้ประหยัดหน่วยความจำ เพราะอ่านทีละบรรทัด ไม่โหลดทั้งไฟล์เข้ามาพร้อมกัน
เขียนไฟล์
with open("output.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
f.write("บรรทัดแรก\n")
f.write("บรรทัดสอง\n")write() ไม่เติมขึ้นบรรทัดใหม่ให้ ต้องใส่ \n เอง
เขียนหลายบรรทัดจากลิสต์
lines = ["สมชาย", "สมหญิง", "สมศรี"]
with open("names.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
for name in lines:
f.write(name + "\n")
# หรือ
with open("names.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
f.write("\n".join(lines))เขียนต่อท้ายด้วยโหมด a
เหมาะกับ log ที่ต้องบันทึกเพิ่มเรื่อย ๆ
from datetime import datetime
def log(message):
with open("app.log", "a", encoding="utf-8") as f:
timestamp = datetime.now().strftime("%Y-%m-%d %H:%M:%S")
f.write(f"[{timestamp}] {message}\n")
log("โปรแกรมเริ่มทำงาน")
log("ผู้ใช้ล็อกอิน")จัดการไฟล์ไม่มีอยู่
try:
with open("config.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
config = f.read()
except FileNotFoundError:
print("ไม่พบไฟล์ config ใช้ค่าเริ่มต้นแทน")
config = "default"หรือเช็คก่อน
from pathlib import Path
if Path("config.txt").exists():
...เรื่อง path
- path สัมพัทธ์ (
"data/file.txt") อ้างอิงจากโฟลเดอร์ที่รันสคริปต์ ไม่ใช่โฟลเดอร์ที่ไฟล์.pyอยู่ — จุดนี้ทำให้คนงงบ่อย - บน Windows ใช้
/ได้ตามปกติ Python จัดการให้ หรือใช้pathlib(บทถัดไป ๆ) จะพกพาได้ดีกว่า
from pathlib import Path
BASE = Path(__file__).parent # โฟลเดอร์ของไฟล์ .py นี้
data_file = BASE / "data" / "file.txt"
with open(data_file, "r", encoding="utf-8") as f:
...ตัวอย่างรวม: นับคำในไฟล์
from collections import Counter
with open("article.txt", "r", encoding="utf-8") as f:
text = f.read()
words = text.lower().split()
counter = Counter(words)
print("คำที่ใช้บ่อยที่สุด 5 อันดับ:")
for word, count in counter.most_common(5):
print(f" {word}: {count} ครั้ง")
# บันทึกผลลง report
with open("report.txt", "w", encoding="utf-8") as f:
f.write(f"จำนวนคำทั้งหมด: {len(words)}\n")
f.write(f"คำที่ไม่ซ้ำ: {len(counter)}\n")ตัวอย่างรวม: สมุดบันทึกอย่างง่าย
FILE = "diary.txt"
while True:
choice = input("\n1) เขียนบันทึก 2) อ่านทั้งหมด 0) ออก : ")
if choice == "1":
entry = input("บันทึก: ")
with open(FILE, "a", encoding="utf-8") as f:
f.write(entry + "\n")
print("บันทึกแล้ว")
elif choice == "2":
try:
with open(FILE, "r", encoding="utf-8") as f:
print(f.read())
except FileNotFoundError:
print("ยังไม่มีบันทึก")
elif choice == "0":
breakเช็คความเข้าใจก่อนข้ามบท
- เปิดไฟล์ด้วย
with open(...)และอธิบายได้ว่าทำไมไม่ต้องปิดไฟล์เอง - แยกโหมด
r,w,aได้ - ลองเขียนโปรแกรมอ่านไฟล์ข้อความแล้วนับจำนวนบรรทัดที่ไม่ว่าง
สรุป
- ใช้
with open(path, mode, encoding="utf-8") as f:เสมอ — ปิดไฟล์ให้อัตโนมัติ - โหมด
rอ่าน,wเขียนทับ (ล้างของเดิม!),aต่อท้าย - ระบุ
encoding="utf-8"ทุกครั้งสำหรับภาษาไทย - วนอ่านทีละบรรทัดด้วย
for line in f:สำหรับไฟล์ใหญ่ อย่าลืมline.strip()
บทถัดไปว่าด้วยไฟล์ CSV ที่มีโครงสร้างเป็นตาราง