Python f-string ขั้นสูง



บทที่ 6 เราเรียน f-string พื้นฐานไปแล้ว บทนี้ลงลึกเรื่องการจัดรูปแบบ (format specification) ที่อยู่หลังเครื่องหมาย : ในปีกกา ซึ่งมีประโยชน์มากเวลาทำตาราง รายงาน หรือแสดงตัวเลขให้อ่านง่าย

โครงสร้าง format spec

{ค่า:[fill][align][sign][width][,][.precision][type]}

ไม่ต้องจำทั้งหมด ค่อย ๆ ดูทีละส่วน

จัดชิดและความกว้าง

name = "กาแฟ"

print(f"[{name:10}]")    # [กาแฟ      ]   ชิดซ้าย (ค่าเริ่มต้นของ string)
print(f"[{name:>10}]")   # [      กาแฟ]   ชิดขวา
print(f"[{name:^10}]")   # [   กาแฟ   ]   กึ่งกลาง
print(f"[{name:<10}]")   # [กาแฟ      ]   ชิดซ้าย (ระบุชัด)

ตัวเลขค่าเริ่มต้นชิดขวา

print(f"[{42:6}]")       # [    42]
print(f"[{42:<6}]")      # [42    ]

เติมอักขระแทนช่องว่าง

ใส่อักขระก่อนเครื่องหมาย align

print(f"{7:03}")          # 007       เติม 0 (เขียนย่อได้ ไม่ต้องมี >)
print(f"{7:>5}")          # "    7"
print(f"{'MENU':*^20}")   # ****** MENU *******  ← * เติมสองข้าง
print(f"{42:.<10}")       # 42........

ใช้ทำหัวข้อรายงาน

print(f"{' สรุปยอดขาย ':=^40}")
# ============== สรุปยอดขาย ===============

ทศนิยม

pi = 3.14159265

print(f"{pi:.2f}")     # 3.14
print(f"{pi:.4f}")     # 3.1416
print(f"{pi:10.2f}")   # "      3.14"   ความกว้าง 10 ทศนิยม 2
print(f"{pi:.0f}")     # 3

ตัวคั่นหลักพัน

n = 1234567.891

print(f"{n:,}")        # 1,234,567.891
print(f"{n:,.2f}")     # 1,234,567.89
print(f"{n:_.2f}")     # 1_234_567.89   ใช้ _ คั่น
print(f"{1234567:,}")  # 1,234,567

เปอร์เซ็นต์

ratio = 0.8734

print(f"{ratio:%}")      # 87.340000%
print(f"{ratio:.1%}")    # 87.3%
print(f"{ratio:.0%}")    # 87%

% คูณด้วย 100 และเติมเครื่องหมายให้อัตโนมัติ

เครื่องหมายบวก/ลบ

print(f"{5:+}")      # +5
print(f"{-5:+}")     # -5
print(f"{5: }")      # " 5"   เว้นวรรคแทนบวก (ให้เลขบวก/ลบตรงคอลัมน์)
print(f"{-5: }")     # -5

ใช้ตอนแสดงกำไร/ขาดทุน

for change in [1500, -320, 890, -1200]:
    print(f"{change:+,} บาท")
# +1,500 บาท
# -320 บาท
# +890 บาท
# -1,200 บาท

ฐานตัวเลข

n = 255

print(f"{n:b}")      # 11111111       ฐานสอง
print(f"{n:o}")      # 377            ฐานแปด
print(f"{n:x}")      # ff             ฐานสิบหก ตัวเล็ก
print(f"{n:X}")      # FF             ฐานสิบหก ตัวใหญ่
print(f"{n:#x}")     # 0xff           มี prefix
print(f"{n:08b}")    # 11111111       เติม 0 ให้ครบ 8 หลัก

วันเวลา

format spec ของ datetime ใช้รหัส strftime

from datetime import datetime

now = datetime(2026, 9, 6, 14, 30, 45)

print(f"{now:%d/%m/%Y}")        # 06/09/2026
print(f"{now:%H:%M}")           # 14:30
print(f"{now:%A %d %B %Y}")     # Saturday 06 September 2026
print(f"{now:%Y-%m-%d %H:%M:%S}")  # 2026-09-06 14:30:45

ใส่ค่าใน spec เอง (nested)

ความกว้างหรือความละเอียดกำหนดจากตัวแปรได้ ด้วยปีกกาซ้อน

value = 3.14159
width = 12
precision = 3

print(f"{value:{width}.{precision}f}")   # "       3.142"

มีประโยชน์เวลาความกว้างคอลัมน์คำนวณจากข้อมูลจริง

products = ["กาแฟ", "ชานมเย็น", "ช็อกโกแลตร้อน"]
col = max(len(p) for p in products) + 2

for p in products:
    print(f"{p:<{col}}| พร้อมขาย")

debug ด้วย =

x = 42
name = "test"

print(f"{x = }")           # x = 42
print(f"{name = }")        # name = 'test'
print(f"{x * 2 = }")       # x * 2 = 84

ตัวอย่างรวม: ใบเสร็จ

items = [
    ("กาแฟอเมริกาโน่", 2, 45),
    ("เค้กช็อกโกแลต", 1, 85),
    ("ครัวซองต์", 3, 35),
]

WIDTH = 36
print(f"{' ใบเสร็จรับเงิน ':=^{WIDTH}}")
print(f"{'รายการ':<20}{'จำนวน':>6}{'ราคา':>10}")
print("-" * WIDTH)

total = 0
for name, qty, price in items:
    subtotal = qty * price
    total += subtotal
    print(f"{name:<20}{qty:>6}{subtotal:>10,}")

print("-" * WIDTH)
print(f"{'รวมทั้งสิ้น':<20}{total:>16,.2f}")
print(f"{'':=^{WIDTH}}")

ผลลัพธ์:

============= ใบเสร็จรับเงิน =============
รายการ                จำนวน      ราคา
------------------------------------
กาแฟอเมริกาโน่             2        90
เค้กช็อกโกแลต              1        85
ครัวซองต์                  3       105
------------------------------------
รวมทั้งสิ้น                    280.00
====================================

เช็คความเข้าใจก่อนข้ามบท

  • อ่าน format spec หลัง : แล้วบอกได้ว่าคุมความกว้าง ทศนิยม หรือรูปแบบตัวเลขอะไร
  • จัดตารางข้อความและตัวเลขให้ตรงกันด้วย f-string ได้
  • ลองสร้างรายงานยอดขายที่มีจำนวนเงินคั่นหลักพัน ทศนิยม 2 ตำแหน่ง และเปอร์เซ็นต์

สรุป

  • {value:>10} {value:^10} {value:<10} จัดชิดและกำหนดความกว้าง
  • {n:,.2f} ตัวคั่นหลักพัน + ทศนิยม, {r:.1%} เปอร์เซ็นต์, {n:+} เครื่องหมาย
  • {n:08b} {n:x} ฐานตัวเลข, {dt:%d/%m/%Y} วันเวลา
  • ปีกกาซ้อน {v:{width}.{prec}f} ใส่ค่าจากตัวแปรใน spec ได้

บทถัดไปว่าด้วย Regular Expression การค้นหาและจับรูปแบบข้อความ