Python กับ Git
Git คือระบบควบคุมเวอร์ชัน เก็บประวัติการเปลี่ยนแปลงโค้ด ย้อนกลับได้ ทำงานหลายคนพร้อมกันได้ บทนี้เน้นการใช้ Git กับโปรเจกต์ Python โดยเฉพาะ ไม่ได้ลงลึกทุกคำสั่ง
คำสั่ง
gitทั้งหมดในบทนี้พิมพ์ใน เทอร์มินัล / command prompt ไม่ใช่ใน Python shell (ที่ขึ้น>>>)
ติดตั้งและตั้งค่าครั้งแรก
ดาวน์โหลด Git จาก git-scm.com แล้วตั้งชื่อกับอีเมล (ครั้งเดียวต่อเครื่อง)
git config --global user.name "ชื่อของคุณ"
git config --global user.email "you@example.com"เริ่มโปรเจกต์
cd myproject
git initสร้างไฟล์ .gitignore ก่อน commit แรก สำคัญมากสำหรับ Python เพราะมีไฟล์ที่ไม่ควรเก็บเยอะ
# .gitignore
# virtual environment
.venv/
venv/
env/
# ไฟล์ที่ Python สร้าง
__pycache__/
*.py[cod]
*.egg-info/
build/
dist/
# เครื่องมือ
.pytest_cache/
.mypy_cache/
.ruff_cache/
.coverage
htmlcov/
# editor / OS
.vscode/
.idea/
.DS_Store
# ข้อมูลลับ — ห้ามขึ้น Git เด็ดขาด
.env
*.key
secrets.jsonวงจรการทำงานพื้นฐาน
git status # ดูว่าอะไรเปลี่ยนบ้าง
git add main.py # เพิ่มไฟล์เข้า staging
git add . # เพิ่มทุกไฟล์ที่เปลี่ยน
git commit -m "เพิ่มฟังก์ชันคำนวณภาษี"ดูประวัติ
git log --oneline # ประวัติแบบย่อ
git diff # ดูการเปลี่ยนแปลงที่ยังไม่ add
git diff --staged # ดูที่ add แล้วแต่ยังไม่ commitcommit message ที่ดี
- เขียนสิ่งที่ commit ทำ ไม่ใช่ที่คุณทำ (“เพิ่มการตรวจสอบอีเมล” ไม่ใช่ “แก้โค้ด”)
- บรรทัดแรกสั้น (~50 ตัวอักษร) สรุปใจความ
- ถ้าต้องอธิบายเพิ่ม เว้นบรรทัดว่างแล้วเขียนรายละเอียดต่อ
- หนึ่ง commit ควรเป็นการเปลี่ยนแปลงเชิงตรรกะเดียว อย่ายัดทุกอย่างใน commit เดียว
git commit -m "เพิ่มการแคชผลลัพธ์ใน get_forecast()
ลดการเรียก API ซ้ำเมื่อผู้ใช้ค้นเมืองเดิมภายใน 10 นาที
โดยเก็บผลลัพธ์ไว้ใน dict พร้อม timestamp"ทำงานกับ branch
branch คือสายการพัฒนาที่แยกออกมา ทำฟีเจอร์ใหม่โดยไม่กระทบโค้ดหลัก
git branch # ดู branch ทั้งหมด
git checkout -b feature/login # สร้างและย้ายไป branch ใหม่
# ... แก้โค้ด commit ...
git checkout main # กลับ branch หลัก
git merge feature/login # รวมงานเข้า main
git branch -d feature/login # ลบ branch ที่รวมแล้วGit รุ่นใหม่ใช้ git switch แทน checkout ได้
git switch -c feature/login # สร้างและย้าย
git switch main # ย้ายกลับเชื่อมกับ GitHub / GitLab
สร้าง repository ว่างบนเว็บ แล้ว
git remote add origin https://github.com/username/myproject.git
git branch -M main
git push -u origin mainครั้งต่อ ๆ ไป
git push # ส่งขึ้น
git pull # ดึงงานล่าสุดของคนอื่นลงมาเผลอ add ไฟล์ที่ไม่ต้องการ
ถ้ายังไม่ commit
git restore --staged .env # เอาออกจาก stagingถ้า commit ไปแล้วแต่ยังไม่ push
git rm --cached .env # เลิกติดตาม แต่ไม่ลบไฟล์จริง
echo ".env" >> .gitignore
git commit -m "เลิกติดตามไฟล์ .env"ถ้า push ข้อมูลลับขึ้นไปแล้ว ให้ถือว่ารั่วแล้ว — เปลี่ยน key/รหัสผ่านนั้นทันที การลบออกจากประวัติ Git ทำได้แต่ยุ่งและไม่การันตี
ย้อนการเปลี่ยนแปลง
git restore main.py # ทิ้งการแก้ไฟล์ที่ยังไม่ add
git revert <commit-hash> # สร้าง commit ใหม่ที่ยกเลิก commit เก่า (ปลอดภัย)
git reset --soft HEAD~1 # ยกเลิก commit ล่าสุด เก็บการเปลี่ยนแปลงไว้ระวัง git reset --hard มันลบการเปลี่ยนแปลงทิ้งถาวร
.gitkeep สำหรับโฟลเดอร์ว่าง
Git ไม่เก็บโฟลเดอร์ว่าง ถ้าต้องการให้โฟลเดอร์ (เช่น data/, logs/) มีอยู่ใน repo ใส่ไฟล์ว่างชื่อ .gitkeep
data/
└── .gitkeepworkflow ทั่วไปต่อวัน
git pull # ดึงงานล่าสุด
git switch -c fix/typo-in-readme # แตก branch
# ... แก้งาน ...
git add .
git commit -m "แก้คำผิดใน README"
git push -u origin fix/typo-in-readme
# เปิด Pull Request บน GitHub ให้เพื่อนรีวิวเช็คความเข้าใจก่อนข้ามบท
- อธิบายวงจร
status->add->commitได้ - รู้ว่า
.gitignoreป้องกันไฟล์ที่ไม่ควรเข้าประวัติ เช่น.venvและ secret - ลองสร้าง branch ใหม่ แก้ไฟล์หนึ่งไฟล์ แล้ว commit ด้วยข้อความที่บอกเหตุผลชัดเจน
สรุป
git initแล้วสร้าง.gitignoreก่อน commit แรก — ใส่.venv/,__pycache__/,.env- วงจร:
git add→git commit -m "..."→git push - commit message บอกว่า commit ทำอะไร หนึ่ง commit = หนึ่งการเปลี่ยนแปลงเชิงตรรกะ
- แตก branch สำหรับฟีเจอร์ใหม่ อย่าแก้บน main ตรง ๆ เมื่อทำงานเป็นทีม
- ข้อมูลลับที่ push ขึ้นไปแล้ว = รั่ว ต้องเปลี่ยนทันที
จบช่วงเครื่องมือ บทถัดไปเข้าสู่ช่วงโปรเจกต์ เริ่มจากเครื่องคิดเลข CLI